III SA/Wa 3406/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 27/12/2016 r. po rozpoznaniu wniosku M.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/9/2016 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki p o s t a n a w i a odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienia pełnomocnika z urzędu - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Wymagany wpis od skargi, jedyny koszt sądowy w sprawie, wynosi 500 zł, tj. w czterech sprawach w sumie 2 tys. zł. 2) Skarżąca M.C., dalej jako strona, wnioskiem zawartym w skardze, na formularzu załączonym do Skargi oraz na formularzu PPF z 12/12/2016 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak środków finansowych. W uzasadnieniu formularza PPF poinformowała, o tym, że 2500 zł netto to jej jedyny miesięczny dochód, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z synem. Ponosi koszt energii, gazu, wody (700 zł miesięcznie) oraz opłat bieżących(1500 zł). Posiada samochód [...] 2007 r. i dom 180 m.kw (K., wartość ok 800 tys zł). Zamknęła rachunki bankowe związane z działalnością gospodarczą (brak obrotów). W uzasadnieniu (drugiego) formularza dołączonego do skargi podała, ze posiada ½ nieruchomości w K., tj dom o pow 360 m.kw (wartość ok 3 mln zł) i działka o pw 2320 m.kw. W tym formularzu dochód miesięczny netto oznaczyła na kwotę 6-10 tys zł, zaś wydatki na kwotę 4 tys zł. Natomiast w piśmie z 12/12/2016 r. Skarżąca podała nadto, ze "podstawową przyczyną złożenia wniosku o prawo pomocy jest aktualna sytuacja finansowa wynikająca z roszczenia do Gminy W. za wykonane w 2012 r roboty budowlane w wysokości 592362 zł". Skarżąca, pomimo wezwania nie nadesłał informacji o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika, odpisów wyciągów z osobistych rachunków bankowych, pełnych informacji o strukturze miesięcznych wydatków, zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej z jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania z zakresu pomocy społecznej. Przedłożyła jedynie PIT-36 L za 2015 r., z którego wynika przychód w wysokości 1852631,02 zł, koszt uzyskania przychodu w kwocie 1846773,03 i dochód w kwocie 5857,09 zł. 3) Wobec braku wyjawienia szczegółów dotyczących gospodarki finansowej strony, referendarz sądowy nie może zastosować się w pełni do imperatywu bezkrytycznego przyjmowania twierdzeń wnioskodawcy. Zdaniem referendarza sądowego, oświadczenie zawarte we wniosku i złożonych formularzach są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącej, jak też budzą wątpliwości, ponieważ deklarowana przez Skarżącą wielkość dochodu różni się w zależności od rodzaju składanego przez nią formularza. W pierwotnie przedłożonym, formularzu Skarżąca oznaczyła dochody na kwotę 6-10 tys zł, natomiast w formularzu PPF z 12/12/2016 r. – na kwotę 2,5 tys zł. Rozbieżności pomiędzy przywołanymi dokumentami dotyczą także wartości posiadanego domu (po ½ z domu wartego 3 mln zł w formularzu załączonym do skargi i 800 tys w formularzu PPF). Różnice w podanych wartościach nie są uzasadnione różnym terminem składania dokumentów (październik i grudzień 2016 r.). Pomimo wezwania brak jest także jakichkolwiek informacji o wysokości i źródle pochodzenia wynagrodzenia pełnomocnika – zwłaszcza wobec zadeklarowanej "zbilansowanej" struktury wydatków, szczególnie w drugim formularzu (PPF). Nie ma w aktach – do dnia rozpoznania wniosku o prawo pomocy – wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gospodarczej, nie wspominając już o rachunkach "osobistych". Zważywszy na zadeklarowaną przez Skarżącą wielkość przychodu w zeznaniu podatkowym za 2015 r., tj. kwotę 1852631,02 zł, niewiarygodne są dla urzędnika sądowego poddanego regułom dyscypliny finansów publicznych, twierdzenia Skarżącej o zamknięciu rachunku bankowego z powodu braku obrotów. Informacje powyższe mogłyby być przydatne, ponieważ jak wynika z przedłożonej deklaracji PIT-36L za 2015 r Skarżąca, co zostało już wzmiankowane, osiągnęła przychód w wysokości 1852631,02 zł. Moderacja kwoty przychodów wskutek zastosowania kosztów uzyskania przychodów nie zmienia konieczności stwierdzenia poczynionego powyżej, ponieważ koszty uzyskania przychodów są instytucją, przede wszystkim, księgową. Podsumowując, w ocenie urzędnika sądowego, Skarżąca uchyliła się od przedstawienia informacji umożliwiających prześledzenie gospodarki finansowej, którą prowadzi i tym samym uniemożliwiła korzystne dla niej rozstrzygnięcie wniosku. Nie da się ukryć, że jeżeli chodzi o skutki prawne wykonywania kierowanych do strony wezwań, interes ogółu jest chroniony w europejskim dorobku prawnym (leges omnium salutem singulorum saluti anteponunt): strona, jeśli oczekuje skuteczności swojego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, musi ustosunkować się – i to w sposób wiarygodny - do każdego punktu wezwania. Skarżąca powinna mieć tego świadomość, ponieważ dysponuje profesjonalną pomocą prawną. Skoro Skarżąca nie przekazała właściwie żadnych informacji, o które była wzywana, a które są niezbędne do odtworzenia historii sytuacji materialnej, w której znajduje się, to referendarz sądowy nie może przyznać Skarżącej, zwłaszcza wobec zarysowanych powyżej rozbieżnościach w jej deklaracjach prawa pomocy. Obowiązek lojalnego działania wiąże nie tylko Sąd, ale także Skarżącą, która to przecież ubiega się o udzielenie jej prawa pomocy. 4) Podsumowując, nierzetelne wykonanie przez skarżącego kierowanego do niego wezwania uzasadnia, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., decyzję, jak w sentencji.