III SA/Wa 3408/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w spłacie zaległości z tytułu odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych UZASADNIENIE: Skarżący, L. J., wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że w obecnej chwili uiszczenie wpisu sądowego, w wysokości 500 zł jest dla niego bardzo dużym obciążeniem finansowym. Jego sytuacja materialna, zdrowotna i rodzinna jest bardzo ciężka. Aktualnie jest na utrzymaniu rodziny i nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia za pracę. Ponadto jego stan zdrowia jest bardzo poważny, ma nadciśnienie tętnicze, prostatę oraz częściową głuchotę. Podał, że jego żona otrzymuje emeryturę w kwocie 930 zł miesięcznie, a okazjonalnie pomaga dorosła córka, która nie mieszka z rodzicami. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i teściową oraz, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności, dochodów ani przedmiotów wartościowych. Żona Skarżącego posiada natomiast dom o powierzchni 160 m². Z oświadczenia wynika także, że żona Skarżącego z tytułu emerytury uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 930 zł, a jego teściowa dochód w kwocie 870 zł. Pismem z dnia 2 lutego 2009 r. Skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jego stan majątkowy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący oświadczył, że wskutek nie uzyskiwania żadnych dochodów, przez ostatnie dwa lata nie składał zeznań podatkowych, a jego żona i teściowa rozliczne są przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący przedłożył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z [...] marca 2008 r. o waloryzacji emerytury, z której wynika, że żona Skarżącego uzyskuje emeryturę w kwocie 933,06 zł netto oraz odcinek przekazu pocztowego, z którego wynika, że teściowa Skarżącego uzyskuje emeryturę z kwocie 854,60 zł netto. Ponadto Skarżący przedłożył, decyzję Prezydenta W. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2009 r. – w kwocie 325 zł (kwota ta została rozłożona na cztery raty). Skarżący oświadczył, że ani on ani osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają rachunków bankowych, kont ani lokat, nie korzystali z pomocy społecznej, a źródłem ich utrzymania jest emerytura żony i teściowej. Z kalkulacji kosztów miesięcznego utrzymania, przedstawionej przez Skarżącego wynika, że na utrzymanie Skarżący wraz z rodziną przeznaczają kwotę 540 zł, w tym gaz -115 zl, prąd – 153 zł, woda i kanalizacja – 46 zł, czynsz i podatek 27 zł, lekarstwa dla trzech osób – 180 zł oraz inne – 20 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że jego żona z tytułu emerytury uzyskuje dochód w kwocie 930 zł (netto) miesięcznie, a pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym teściowa z tego samego tytułu dochód w kwocie 870 zł (netto). Okazjonalnie, finansowo rodzinę wspiera dorosła córka. Wydatki natomiast miesięczne rodziny kształtują się na poziomie 540 zł. Zatem odejmując od łącznych miesięcznych dochodów rodziny (1.800 zł) łączną kwotę wydatków rodziny (540 zł), należy stwierdzić, że pozostaje kwota 1.260 zł. Skarżący natomiast nie wskazał w jaki sposób kwota ta została zagospodarowana. W sprawie należało również wziąć pod uwagę stan zdrowia Skarżącego. Podaje on bowiem, że choruje na nadciśnienie tętnicze, [...] oraz częściową [...]. Jednakże w kosztach, jakie ponosi z tego tytułu Skarżący wskazał jedynie, że na leki dla trzech osób rodzina wydaje kwotę 180 zł. Stwierdzić przy tym należy, że sam fakt, iż skarżący jest osobą schorowaną nie może stanowić o przyznaniu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, sytuacja zdrowotna Skarżącego musi być odniesiona w stosunku do kosztów jakie z tego tytułu Skarżący ponosi. Sam bowiem fakt choroby nie oznacza, że Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów w toczącej się sprawie. Na uwagę zasługuje również fakt, że Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy podniósł, iż nie posiada żadnego majątku, a dom o powierzchni 160 m² stanowi własność żony. Z nadesłanej na jednak decyzji Prezydenta W., z [...] stycznia 2009 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2009 r. wynika, że decyzja ta została skierowana do L. i M. J.. Zatem z decyzji tej wynika, że Skarżący jest współwłaścicielem domu o powierzchni 148 m² położonego na działce o powierzchni 777 m² Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.