III SA/Wa 3410/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Spółka Jawna z siedzibą w P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Spółka Jawna z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od czerwca do grudnia 2010 r. postanawia: - wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji - Skarżąca – P. Spółka Jawna z siedzibą w P. pismem z dnia [...] listopada 2015 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od czerwca do grudnia 2010 r. W skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że w wyniku wydania zaskarżonej decyzji określono jej zobowiązanie podatkowe w podatku VAT w wysokości 1.160.513 zł wynikające z rozliczeń za okres czerwiec – grudzień 2010 r. Dodatkowo obejmuje odsetki od zaległości podatkowej w kwocie ok. 700.000 zł. Ponadto organ podatkowy decyzją z [...] marca 2015 r. określił Skarżącej dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług za kwiecień - maj 2010 r. w kwocie ponad 1.000.000 zł (wraz z odsetkami), a decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. określił Skarżącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres styczeń – marzec 2010 r. w wysokości 1,7 mln zł wraz z odsetkami. Wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z powstaniem zobowiązania podatkowego i egzekucji kwoty ponad prawie 2 mln. zł., a w połączeniu ze sprawami za wcześniejsze okresy daje łącznie prawie 5 mln. zł. za okres kwiecień - maj 2010 powoduje wykonalne zobowiązanie podatkowe Skarżącej w kwocie prawie 3.000.000 zł. Skarżąca wyjaśniła, iż kwota zobowiązania VAT, nie została jej zrefinansowana przez jej kontrahenta, który dopuścił się nierzetelności i ewentualnego oszustwa podatkowego. Zaznaczyła, iż nie posiada środków finansowych na uiszczenie ww. zobowiązania. Dodatkowo organy podatkowe prowadzą wobec Skarżącej postępowania kontrolne w zakresie rozliczeń VAT za okres styczeń – kwiecień 2013 r. kwestionując prawo Skarżącej do zastosowania stawki 0% VAT z analogicznych powodów jak w zaskarżonej decyzji. Postępowania te wiążą się z określeniem kolejnych kwot zobowiązania podatkowego VAT po stronie Skarżącej przez organy podatkowe za 2013 r. i z uwagi na ich ilość oraz zakres czynności dowodowych zasadniczo paraliżują jej działalność gospodarczą. Wskazując na rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej kwota zobowiązania podatkowego wynikająca z zaskarżonej decyzji znacznie przekracza jej możliwości majątkowe. Jest to tym bardziej istotne obciążenie, gdyż Skarżąca posiada zobowiązanie podatkowe VAT w wysokości 1,7 mln zł oraz ponad 1 mln. zł (wraz z odsetkami) określone w ostatecznych decyzjach za okresy odpowiednio styczeń – marzec 2010 r. oraz kwiecień – maj 2010 r. W związku z powyższym Skarżąca uznała, że wykonanie zaskarżonej decyzjo naraża ją na niebezpieczeństwo poniesienia szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty płynności finansowej, a co za tym idzie upadłości i finalnie likwidacji. Skarżąca wskazała, że widniejące w sprawozdaniu finansowym środki w wysokości [...] tys. PLN w pozycji "inne aktywa pieniężne" stały się przedmiotem zabezpieczenia dokonanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. Pomimo uchylenia dokonania zabezpieczenia wyrokiem Sądu z 29 października 2014 r. (sygn. III SA/Wa 1085/14) Naczelnik dokonał zajęcia egzekucyjnego, gdyż środki te zostały zaliczone na poczet części zaległości podatkowych określonych w ostatecznej już decyzji Dyrektora za okres kwiecień - maj 2010 r. Skarżąca nie dysponuje zatem tymi środkami i utraciła do nich prawo. Wobec Skarżącej nadal egzekwowana jest pozostała należność wynikająca z powyższej decyzji Dyrektora (za okres kwiecień - maj 2010 r.) kwota 264.012,49 PLN zaległości podatkowej, 148.773,00 PLN odsetek i 12.791,00 PLN opłaty prolongacyjnej, co łącznie daje 425.576,49 PLN. Ponadto, wskutek prowadzenia egzekucji przeciwko Skarżącej Naczelnik obciążają kosztami egzekucyjnymi. Skarżąca dodała, iż decyzją z [...] lipca 2015 r. Naczelnik ustalił ratalną spłatę pozostałej kwoty zobowiązań Skarżącej w zakresie VAT za okres kwiecień - maj 2010 r., rozkładając je na 24 raty w wysokości ponad 17.000 PLN każda. Naczelnik uzasadnił swoje stanowisko brakiem zdolności Skarżącej do uregulowania zobowiązań podatkowych i zagrożeniem utraty przez nią płynności finansowej wobec jednorazowej egzekucji całej kwoty zaległości podatkowej. Skarżąca wskazuje również, że postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. Naczelnik zwolnił spod wspomnianej egzekucji dwa rachunki bankowe Skarżącej z uwagi na uniknięcie sytuacji, w której ich blokada uniemożliwiłaby kontynuowanie dotychczasowej działalności gospodarczej przez Spółkę. Skarżąca wskazał ponadto, że trudną sytuację finansową dostrzegł również Sąd w postanowieniu z [...] września 2015 r. o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej przez Skarżącą decyzji Dyrektora za okres styczeń - marzec 2010 r. Skarżąca podkreśliła, iż jej sytuacja finansowa wypełnia przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a.". Wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi bowiem do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody Skarżącej oraz trudnych do odwrócenia skutków w postaci stanu upadłości Skarżącej. Świadczy o tym fakt, iż Skarżąca balansuje na granicy utrzymania płynności finansowej. Jak wynika z obliczeń dokonanych w decyzji Naczelnika z [...] lipca 2015 r. - na koniec maja 2015 r. wskaźnik bieżącej płynności finansowej Skarżącej oscylował w granicach 0,56, zaś wskaźnik ogólnego zadłużenia wyniósł 0,50 (przy czym powinien mieścić się w przedziale 0,57 - 0,67). Powyższe wskazuje na trudności w terminowym regulowaniu bieżących zobowiązań Skarżącej. Sytuacja Skarżącej w ostatnich latach uległa gwałtownemu pogorszeniu. Podczas gdy w 2013 r. zysk netto Skarżącej wyniósł 2.028.663,67 PLN, w 2014 r. było to 454.328,99 PLN, zaś do końca maja 2015 r. oszacowano go na 218.656,04 PLN. Wynika to w szczególności z wielu postępowań kontrolnych prowadzonych wobec Skarżącej i czynności z tym związanych, które z jednej strony wiążą się z kosztami po stronie Skarżącej, a z drugiej ograniczają jej aktywność gospodarczą minimalizując zyski. Aktualny wynik finansowy Skarżącej nie pozwala wobec tego na uregulowanie zobowiązań wynikających z zaskarżonej decyzji. Skarżąca podejmuje już istotne starania aby regulować na bieżąco swoje zobowiązanie wynikające z decyzji Dyrektora dotyczącej okresu kwiecień - maj 2010 r. (również zaskarżonej do tut. Sądu). Ponadto, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. prowadzi kolejne postępowanie kontrolne za okres styczeń - maj 2011 r. oraz styczeń - kwiecień 2013 r. w celu określenia dodatkowego zobowiązania VAT, na zasadach analogicznych jak w decyzji Dyrektora. Ponadto, wobec Skarżącej toczy się również postępowanie przed Naczelnikiem za okres wrzesień - październik 2013 r. Skarżąca dodała, że wszczęcie kolejnego postępowania egzekucyjnego uniemożliwi jej regulowanie bieżących zobowiązań, w szczególności z tytułu kredytów i umowy leasingu, których łączna kwota wynosi 1.188.740,96 PLN. Ponadto, bank udzielił Skarżącej gwarancji bankowej na kwotę 250.000 PLN zabezpieczenia akcyzowego. Mając na względzie powyższe, wykonanie zaskarżonej decyzji uniemożliwi Skarżącej regulowanie powyższych zobowiązań i spowoduje ich natychmiastową wymagalność, a to skutkować będzie stanem upadłości Skarżącej i zakończeniem przez nią działalności gospodarczej. W konsekwencji, Skarżąca może nie doczekać nawet wyroku w sprawie zaskarżonej decyzji Dyrektora za okres czerwiec - grudzień 2010 r. Skarżąca jest spółką stanowiącą rodzinną działalność gospodarczą. W konsekwencji, jest ona jedynym źródłem utrzymania dla Wspólników oraz ich rodzin. Wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi nie tylko do zaprzestania działalności przez samą Skarżącą, ale również istotnie wpłynie na majątkową sytuację osób, dla których dochody z jej działalności są zasadniczym źródłem utrzymania. Co istotne, Skarżąca stanowi źródło utrzymania nie tylko jej wspólników, ale również osób w niej zatrudnionych. Zaprzestanie działalności gospodarczej przez Skarżącą na skutek utraty płynności finansowej wiązałoby się również z utratą pracy przez zatrudnionych w niej pracowników. Wysoce prawdopodobna upadłość Skarżącej, pociągająca za sobą zwolnienie zatrudnionych pracowników wypełnia wobec tego przesłankę trudnych do odwrócenia skutków z art. 61 § 3 P.p.s.a. Nawet jeśli, wskutek uwzględnienia przez Sąd skargi na decyzję Dyrektora, zaskarżona decyzja zostanie uchylona, a wynikające z niej kwoty zobowiązania podatkowego wyegzekwowanego od Skarżącej zostaną jej zwrócone, przywrócenie działalności gospodarczej Skarżącej i ponowne zatrudnienie zwolnionych wcześniej kluczowych pracowników Skarżącej będzie mało prawdopodobne. Skarżąca końcowo podkreśliła, iż zobowiązanie podatkowe ustalone w decyzji (jak również zobowiązanie podatkowe za okresy styczeń - marzec 2010 r. oraz kwiecień - maj 2010 r.) objęte niniejszym wnioskiem wynika z oszustwa, którego ofiarą padła Skarżąca. Jak wynika z akt sprawy Skarżąca działała w przekonaniu, że dostarczane przez nią towary są wywożone do miejsca przeznaczenia zgodnie z umową i zgodnie z otrzymaną od kontrahentów dokumentacją. Skarżąca nie uzyskała zatem żadnych korzyści podatkowych wynikających z zakwestionowanych transakcji WDT, jak również określona przez Dyrektora kwota VAT należnego nie została w żaden sposób sfinansowana Skarżącej przez jej nierzetelnych kontrahentów. W konsekwencji, Skarżąca ponosi koszty podatkowe nierzetelności kontrahentów, a nie jej samej. Są to koszty przekraczające możliwości finansowe Skarżącej, których wykonanie doprowadzi do ustania jej bytu prawnego. Do wniosku Skarżąca dołączyła dokumentację finansową tj. kopię sprawozdania finansowego za 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż art. 61 § 3 P.p.s.a, przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z tym artykułem po przekazaniu skargi sądowi o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności orzeka ten sąd. Postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym, o czym stanowi art. 61 § 5 P.p.s.a. Orzekając o wstrzymaniu lub odmowie wstrzymania zaskarżonego aktu sąd ocenia czy w sprawie zaszły przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. - niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższego wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FZ 633/05, niepubl.). Podkreślić należy także, iż instytucja wstrzymania wykonania decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Wniesienie wniosku nie oznacza jednak automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rozpoznając niniejszy wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, iż wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest, bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, iż o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Sąd przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdza, że argumenty i okoliczności przytoczone przez Skarżącą we wniosku dają podstawy do stwierdzenia, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a. - umożliwiające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd dokonując oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wziął pod uwagę przede wszystkim sytuację finansową spółki, a także kwotę zobowiązania podatkowego wynikającą z zaskarżonej decyzji. Wykonanie zaskarżonej decyzji może narazić Skarżącą na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Kwota zobowiązania podatkowego wynikająca z zaskarżonej decyzji wynosi 1.160.513 zł. (oraz odsetki w kwocie ok. 700.000 zł). Wykonanie zaskarżonej decyzji może oznaczać pozbawienie Skarżącej środków finansowych niezbędnych do prowadzenia działalności. Ponadto egzekucja wymienionej kwoty może doprowadzić do ogłoszenia upadłości przez Skarżącą, i w konsekwencji wpłynąć na sytuację zatrudnionych w niej pracowników i ich rodzin. Ponadto, co wskazywała Skarżąca, wszczęcie kolejnego postępowania egzekucyjnego uniemożliwi Skarżącej regulowanie jej bieżących zobowiązań, w szczególności z tytułu kredytów i umowy leasingu, których łączna kwota wynosi 1.188.740,96 PLN. Wykonanie zaś zaskarżonej decyzji uniemożliwi Skarżącej regulowanie powyższych zobowiązań i spowoduje ich natychmiastową wymagalność, a to skutkować będzie stanem upadłości Skarżącej i zakończeniem przez nią działalności gospodarczej. W związku z tym należało uznać, że w sprawie zaistniały podstawy do udzielenia Skarżącej ochrony tymczasowej do czasu, gdy zaskarżona decyzja zostanie zbadana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pod kątem zgodności z prawem. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 61 § 3 oraz § 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.