III SA/Wa 3418/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący T.M. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż po wstrzymaniu zwrotu podatku VAT nie jest w stanie kontynuować działalności gospodarczej, przez co utracił źródło dochodu. Do listopada 2014 r. otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne, o którego ponowne przyznanie aktualnie się ubiega. Skarżący wyjaśnił, że na prowadzenie działalności zaciągnął kredyt, którego nie ma z czego spłacać. Na rachunkach bankowych posiada debety. Spłaca je zaciągając debety na innych rachunkach. Skarżący podał, że nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego i nie posiada żadnego majątku. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wskazał, że ograniczył wydatki do minimum i aktualnie składają się na nie opłaty za telefon oraz żywność (300-450 zł). Do tej pory wydatki te finansował z limitu kredytowego. Z uwagi na trudną sytuację pełnomocnik Skarżącego nie pobiera od niego wynagrodzenia. Wcześniej finansowane ono było z uruchomionych kredytów. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu – jest to pokój użyczony przez rodziców. Obecnie Skarżący zawiesił działalność gospodarczą i zarejestrował się jako osoba bezrobotna, licząc na podjęcie w najbliższym czasie jakiegoś zatrudnienia. Przedstawił zeznanie podatkowe, deklaracje VAT, księgę przychodów i rozchodów, rachunek za telefon, zaświadczenie lekarskie, decyzję przyznającą świadczenie rehabilitacyjne, pisma w sprawie zadłużenia, wyciągi bankowe, wydruk z CEiDG, decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jakkolwiek Skarżący przesłał dokumenty, z których wynika, że jest aktualnie osobą bezrobotną, pozostającą pod stałą opieką lekarską, posiadającą zadłużenie, tym niemniej pewne jego oświadczenia budzą wątpliwości, co powoduje, iż na tym etapie, jego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można uwzględnić. Otóż Skarżący oświadczył, że ograniczył wydatki do minimum i aktualnie składają się na nie opłaty za telefon oraz żywność (300-450 zł). Wskazał też, że do tej pory wydatki te finansował z limitu kredytowego. Obecnie środki wystarczą na miesiąc lub dwa. Tymczasem z przesłanych wyciągów bankowych wynika, że w ostatnim czasie Skarżący praktycznie nie ponosił wydatków na zakup artykułów spożywczych. Analiza tych wyciągów prowadzi bowiem do wniosku, że większość transakcji (za które zapłacono kartą) miała miejsce w październiku i listopadzie 2014 r. Także ostatnia wypłata gotówki nastąpiła w październiku 2014 r. Powyższe sprawia, że referendarz sądowy powziął wątpliwości czy istotnie – jak oświadczył Skarżący – wydatki powyższe sfinansował z limitu kredytowego. Niejasności te nie dały podstawy do stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że Skarżący wykazał, iż jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.