III SA/Wa 3434/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sobocha, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu F. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 stycznia 2017 r. w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2012 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego F. sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej: "Skarżącą") wystąpiła w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że od ponad czterech lat nie uzyskała zwrotu nadwyżki podatku VAT. Przedłużająca się kontrola spowodowała, że Skarżąca nie mogła regulować swoich zobowiązań. Skarżąca nie posiada wolnych środków na rachunku i w kasie. Na początku 2015 roku wyprzedała majątek w celu uregulowania zaległych zobowiązań. Wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, zaś wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu to 611.616,67 zł. Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do podania dodatkowych informacji dotyczących sytuacji finansowej, Skarżąca poinformowała w piśmie z dnia 9 stycznia 2017 r., że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej. Nie posiada żadnego majątku, ani środków finansowych. Majątek Skarżącej został sprzedany na pokrycie długów. Aktualnie właścicielami skarżącej Spółki są inne podmioty, gdyż poprzedni właściciele byli zmuszeni sprzedać udziały, aby pokryć kolejne zobowiązania spółki. Do wskazanego pisma Skarżąca załączyła wyciąg z rachunku bankowego za miesiące: październik, listopad i grudzień 2016 r. oraz informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS. Z przedstawionego przez Skarżącą wyciągu z rachunku bankowego wynika, że w dniu 7 listopada 2016 r. dokonano spłaty tytułu egzekucyjnego w wysokości 107.747,84 zł, zaś aktualnie saldo na rachunku wynosi 50 zł. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując w uzasadnieniu, że Skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." Pismem z dnia 16 lutego 2017 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego, wnosząc w nim o przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem zawartym w zaskarżonym orzeczeniu, iż nie nadesłała ona żadnych dokumentów w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do podania dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących jej obecnej sytuacji finansowej. Skarżąca wskazała, że gdyby doszło do zagubienia tych dokumentów w tut. Sądzie, to referendarz sądowy winien był poinformować ją o tym przed wydaniem niekorzystnego dla niej orzeczenia, a wówczas Skarżąca przesłałaby te dokumenty ponownie. Skarżąca wyjaśniła też, że środki pieniężne przeznaczone na spłatę w listopadzie 2016 r. należności z wystawionego wobec niej tytułu egzekucyjnego pochodziły z rachunku bankowego zablokowanego w 2013 r. przez Urząd Skarbowy W. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona skarżąca wnioskowała w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę należy więc wskazać, że przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym ograniczeniu się do stwierdzenia o braku majątku, które to stwierdzenie uznane zostało przez sąd za niewystarczające, uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że Skarżąca nie potwierdziła złożonych przez siebie oświadczeń stosownymi dokumentami, które uprawdopodabniałyby jej trudną sytuację finansową, do złożenia których była wzywania wcześniej przez referendarza sądowego. W szczególności nie nadesłała zeznań podatkowych oraz sprawozdania finansowego za 2015 r. i 2016 r. lub innych dokumentów dotyczących 2016 r., z których wynikałyby wysokość uzyskanych przychodów i poniesionych kosztów, a także majątek ruchomy i nieruchomy skarżącej Spółki. Skarżąca złożyła jedynie wyciąg z rachunku bankowego w [...] S.A. za miesiące: październik, listopad i grudzień 2016 r. oraz informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS. Natomiast obecnie załączyła dodatkowo do swojego sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego wyciąg z rachunku bankowego w [...] S.A. za okres od 10 do 30 listopada 2016 r. Sąd nie daje wiary przypuszczeniom Skarżącej wyrażonym w sprzeciwie od orzeczenia referendarza sądowego o możliwości zagubienia części dokumentów przesłanych przez nią w wykonaniu wcześniejszego wezwania referendarza sądowego. Z adnotacji zamieszczonej na prezentacie biura podawczego tut. Sądu umieszczonej na piśmie Skarżącej z dnia 9 stycznia 2017 r. wynika bowiem, że były do niego załączone pierwotnie jedynie cztery załączniki, tj. trzy miesięczne wyciągi z rachunku bankowego Skarżącej w [...] S.A. za: październik, listopad i grudzień 2016 r. oraz informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS. Takie właśnie dokumenty znajdują się obecnie w aktach sprawy. Zauważyć również należy w tym miejscu, że Skarżąca nie zgadzając się ze stanowiskiem referendarza sądowego o braku wykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy, mogła (tak jak sama wskazuje w swoim sprzeciwie) nie ograniczając się do załączenia do jej sprzeciwu wyciągu z rachunku bankowego w [...] S.A. za okres od 10 do 30 listopada 2016 r., złożyć również inne dokumenty objęte wcześniejszym wezwaniem referendarza sądowego. Wszystko to sprawia, że Sąd ma do dyspozycji w zasadzie jedynie oświadczenia Skarżącej odnoszące się do jej obecnej sytuacji finansowej. Oświadczenia te nie są jednak wystarczające aby podjąć obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro Skarżąca wnioskuje o przyznanie prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej tego prawa. Tymczasem nie podjęła ona stosownych działań, aby wykazać swoją obecną sytuację finansową. Samych twierdzeń Skarżącej Sąd nie uznał jednak za wystarczające do przyznania jej prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.