III SA/Wa 344/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sobocha, , po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn przyznać M.N. prawo pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – M.N. na urzędowym formularzu PPF wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Jest po przebytej operacji i czeka ją [...] . Natomiast środki uzyskiwane z emerytury nie wystarczają nawet na pokrycie kosztów. Konieczne jest pomoc rodziny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, i że nie posiada żadnego majątku. Zamieszkuje mieszkanie o powierzchni 27 m² - wymagające remontu. Z oświadczenia wynika także, że z tytułu emerytury Skarżąca uzyskuje miesięczny dochód 1.477,84 zł (brutto), a jej mąż z tego samego tytułu dochód 2.841 zł. (brutto). Skarżąca oświadczyła również, że na utrzymanie mieszkania ponosi miesięczne wydatki 800 zł, na leki 600 zł., na dietę po [...] 1.500 zł. Oświadczyła również, że jest po usunięciu [...] , a jej mąż przeszedł [...] i jest inwalidą [...] grupy. Na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dokumentów źródłowych obrazujących sytuację majątkową, Skarżąca przedłożyła roczne obliczenia podatku przez organ rentowy swoje i męża za 2010 r. i 2011 r. z których wynika, że w latach tych Skarżąca uzyskała dochód 16.253,96 zł i 16.797,48 zł, a jej mąż 33.000 zł i 34.103,84 zł. Skarżąca przedstawiła również rachunki miesięcznych opłat, plik faktur dokumentujących ponoszenie wydatków na leki oraz orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (swoje i męża). Ponadto Skarżąca przedstawiła zawiadomienie o wszczęciu egzekucji na kwotę 67.771,50 zł (należność główna) oraz odcinki przekazów pocztowych, z których wynika, że Skarżąca otrzymuje emeryturę w kwocie 830,51 zł. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych. Podniosła, że oboje z mężem są zakwalifikowani do [...] grupy inwalidzkiej i mają z tego tytułu przyznaną opiekę. Oświadczyła, że otrzymywane emerytury nie są wystarczające na pokrycie kosztów rehabilitacji, z której często muszą rezygnować. Postanowieniem z 5 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Skarżąca złożyła w ustawowym terminie sprzeciw. Wyjaśniła w nim, że referendarz nie wziął pod uwagę, że skarżąca leczy się, jest po poważnej operacji usunięcia [...] i czeka na poddanie [...] . Skarżąca jest także zakwalifikowana jako inwalidka [...] grupy. Mąż skarżącej jest po [...] i ma status inwalidy [...] grupy. Dlatego też zupełnie nieuzasadnione jest w niniejszej sprawie wskazanie kwoty 1.700 zł jako minimum pozwalającego na godne życie dwóch osób. Zważyła, że w przypadku poważnego leczenia kwota ta jest absolutnie nierelewantna, z uwagi chociażby na bardzo drogie leki, które znacznie odbiegają od kwot wydawanych przeciętnie na ochronę zdrowia. Podniosła także, że fakt otrzymania prawa pomocy w innej sprawie nie powoduje poprawy jej sytuacji materialnej, na co wskazywał referendarz w swoim postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm.), - dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia, co niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do jego treści. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego wynoszącą 1500 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie istnieją podstawy dla pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącej. Sąd wskazuje, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie strona Skarżąca uprawdopodobniła natomiast, że nie jest w stanie ponieść kosztów w sprawie do których uiszczenia jest zobowiązana tj. wpisu sądowego należnego w sprawie. Skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, bowiem jedyny dochód jaki uzyskuje stanowi emerytura 1477,84 zł brutto (830,51 zł netto). Mąż Skarżącej uzyskuje emeryturę w kwocie 2.841 zł brutto. Skarżąca jak i jej mąż są osobami schorowanymi, i w związku z tym ponoszą znaczne wydatki na leczenie. Z analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów (faktur na zakup leków) wynika, że na zakup leków w kwietniu 2012 r. Skarżąca wydała kwotę 1.021,54 zł. Z przedstawionych materiałów wynika ponadto, że Skarżąca nie posiada żadnego majątku, który mógłby zostać spieniężony na potrzeby uiszczenia kosztów sądowych. Zdaniem Sądu sytuacja materialna Skarżącego, oceniana z perspektywy nie tylko uzyskiwanych dochodów, ale też ponoszonych wydatków uniemożliwia jej uiszczenie wpisu, nie powodując uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla Skarżącej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.