III SA/Wa 3444/11

Dnia 30 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska – Krupa, po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego – po wznowieniu postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Skarżąca – A. P., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. WSA w Warszawie wyrokiem z 21 listopada 2012 r. oddalił ww. skargę Skarżącej. Skarżąca pismem z 11 grudnia 2012 r. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata. Skarżąca podniosła w pierwszej kolejności, że wydatki miesięczne składające się na bieżące utrzymanie jej i jej męża kształtują się na poziomie 2.650 zł miesięcznie, w skład czego wchodzą wydatki na: żywność – 500 zł, mieszkanie/ogrzewanie – 600 zł, kultura i odpoczynek – 130 zł, odzież/obuwie – 200 zł, zdrowie – 950 zł, higiena – 100 zł, przejazdy/telefony/opłaty pocztowe – 170 zł. W złożonym formularzu PPF wyjaśniła ponadto, że Urząd Skarbowy w L. przez bezwzględną egzekucję doprowadził do upadku obydwu zakładów prowadzonych przez nią i jej męża. Skarżąca zlikwidowała działalność gospodarczą w 2001 r. z powodu zajęcia środków obrotowych. Następnie urząd skarbowy, w 2006 r. zajął świadczenia emerytalne obydwu małżonków i potrącał z nich do końca 2009 r. Ta sytuacja doprowadziła do skrajnego zubożenia Skarżącej i braku możliwości uiszczenia wpisu od skargi. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz nie posiada żadnego majątku. Skarżąca wskazała, że z tytułu emerytury uzyskuje miesięczny dochód 1.233,92 zł, a jej mąż z tego samego tytułu dochód w kwocie 1.416,30 zł, co po zsumowaniu daje 2.650,22 zł. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada konta bankowego, ani nieruchomości. Wskazała, że choruje na przewlekłe choroby wieku starczego tj. [...], [...] i [...] i musi regularnie przyjmować leki, które są drogie, zaś żeby nie czekać miesiącami na rehabilitację i badanie musi za nie płacić. Skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, w piśmie z 4 stycznia 2013 r. wyjaśniła, że nie posiada rachunku bankowego z oszczędnościami, ani kont bankowych z lokatami, ani też żadnych rachunków dewizowych, podobnie jak jej mąż. Wskazała, że nie korzysta (jak również jej mąż) z pomocy społecznej i innych form wsparcia państwowego. Podkreśliła, że Urząd Skarbowy ma wobec jednego z małżonków roszczenie egzekucyjne w wysokości 65.400,39 zł. Do ww. pisma załączyła: kopie roczne obliczenie podatku przez organ rentowy (PIT-40) Skarżącej i jej męża, kopie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wysokości emerytury Skarżącej i jej męża oraz kopię ubezpieczenia NW Skarżącej i jej męża. W konkluzji Skarżąca stwierdziła, że w związku z niewielkimi dochodami i w związku z wydatkami na leczenie wskazanych chorób wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata jest uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej: P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a). Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje tylko i wyłącznie, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl zaś art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd przyznaje osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). W myśl art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Skarżąca złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienie z kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia na jej rzecz adwokata. Zauważyć trzeba, iż na dzień rozpoznania przedmiotowego wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy opłatę kancelaryjną za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w wysokości 100 zł. W ocenie Sądu wniosek Skarżącej zasługiwał na częściowe uwzględnienie. Z informacji przedstawionych w postępowaniu w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Skarżąca nie posiada majątku, ani oszczędności. Z tytułu emerytury uzyskuje miesięczny dochód 1.233,92 zł, a jej mąż z tego samego tytułu miesięczny dochód w kwocie 1.416,30 zł, co po zsumowaniu daje 2.650,22 zł. Ich wydatki kształtują się na natomiast na poziomie około 2.650 zł. Skarżąca nie posiada majątku, rachunków bankowych ani nieruchomości. W ocenie Sądu nie bez znaczenie jest również fakt, że w stosunku do jednego z małżonków prowadzona jest egzekucja na kwotę 65.400,39 zł. W konkluzji Skarżąca stwierdziła, że w związku z niewielkimi dochodami i w związku z wydatkami na leczenie wniosek o przyznanie prawa pomocy był uzasadniony. Sąd, analizując nadesłane przez Skarżącą dokumenty źródłowe i złożone oświadczenia, stwierdza, że jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy, ale jedynie w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia na jej rzecz adwokata. Zdaniem Sądu Skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd zauważa bowiem, że zestawienie dochodów oraz wydatków Skarżącej i jej męża w porównaniu do przeciętnych stawek wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika wskazuje, że Skarżącej istotnie nie stać na jego zatrudnienie. Stwierdzić przy tym trzeba, że takie rozstrzygnięcie podyktowane jest przede wszystkim koniecznością realizacji gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. Zauważyć jednakże trzeba, że jedynym wymaganym kosztem postępowania na tym etapie jest opłata kancelaryjną za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem - w wysokości 100 zł. Zdaniem Sądu kwotę taką, nawet przy niewielkich dochodach Skarżącej i jej męża oraz kształtujących się na podobnym poziomie wydatkach, można wygospodarować lub w ostateczności pożyczyć. Z tego też względu Sąd nie uwzględnił wniosku Skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd, zważywszy na całość przedstawionej wyżej argumentacji oraz na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.