III SA/Wa 3446/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca E. G. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF wskazała, że przychody nie wystarczają na pokrycie zobowiązań wobec urzędu skarbowego. Zaległości te zostały rozłożone na raty w wysokości 500 zł i 2.000 zł. Skarżąca podkreśliła, że nie posiada żadnych oszczędności, brakuje jej środków finansowych na bieżące utrzymanie. Skarżąca samotnie wychowuje córkę w wieku [...] lat. Podała wysokość wydatków, wśród których wymieniła obiady w szkole (100 zł), dojazdy do pracy i szkoły (600 zł), energię elektryczną (204 zł), abonament telewizyjny (49,90 zł), podatek od nieruchomości (638 zł/6 miesięcy), wywóz śmieci (14 zł), gaz (21,13 zł), składki ZUS (1.044 zł), środki czystości (120 zł), koszty wyżywienia. Do majątku Skarżąca zaliczyła ½ działki o pow. 2,22ha z budynkiem w stanie surowym i samochód osobowy [...] z 2004 r. Wskazała, iż utrzymuje się z działalności gospodarczej ([...] ) i uzyskuje z tego tytułu 1.400 zł. Dodatkowo córka otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 528,54 zł. Skarżąca przedstawiła decyzje o rozłożeniu zaległości na raty, decyzję o przyznaniu renty rodzinnej, zeznanie podatkowe za 2013 r., deklaracje VAT-7, dokumenty obrazujące wydatki, wyciąg bankowy, wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jakkolwiek referendarz sądowy nie neguje tego, iż w związku ze śmiercią partnera sytuacja materialna i życiowa Skarżącej jest trudna, to jednak uznał, że nie przedstawiła ona klarownie – jak wymagają tego powołane wyżej przepisy - stanu faktycznego. Przede wszystkim Skarżąca nie wyjaśniła kluczowej - z punktu widzenia oceny możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego – kwestii źródeł finansowania bieżących wydatków. Do wydatków tych zaliczyła m.in. obiady w szkole (100 zł), dojazdy do pracy i szkoły (600 zł), energię elektryczną (204 zł), abonament telewizyjny (49,90 zł), podatek od nieruchomości (638 zł/6 miesięcy), wywóz śmieci (14 zł), gaz (21,13 zł), składki ZUS (1.044 zł), środki czystości (120 zł), koszty wyżywienia. Dodatkowo w formularzu PPF powołała się na fakt wydania decyzji o rozłożeniu zaległości podatkowych na raty i wynikającą z tego konieczność spłaty rat w wysokości 500 zł i 2.000 zł. Oznacza to, że stałe miesięczne wydatki (bez kosztów wyżywienia) wynoszą ok. 4.759 zł. Tymczasem jak zadeklarowała Skarżąca jej dochód kształtuje się na poziomie 1.928,54 zł. Z powyższego wynika zatem, że wydatki przewyższają dochód. Różnica ta jeszcze dobitniej uwidoczniona została w skardze, gdzie Skarżąca podniosła, iż jej miesięczne wydatki wynoszą ok. 6.000 zł, podczas gdy jej średni miesięczny dochód oscyluje wokół kwoty 1.000 zł. Źródeł finansowania tej różnicy – mimo wyraźnego wezwania – Skarżąca nie przedstawiła. Nie wskazała też i nie udokumentowała jakoby rozłożonych na raty zaległości podatkowych nie spłacała. Badanie sprawy w przedmiocie prawa pomocy nie polega na analizie spełnienia przez wniosek określonych kryteriów formalnych, ale na merytorycznym ustaleniu zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy i podjęciu na tej podstawie określonego rozstrzygnięcia. Skarżąca, nie przedstawiając precyzyjnych informacji w tym zakresie, w istocie uniemożliwiła referendarzowi sądowemu poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.