III SA/Wa 3447/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno, Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2006 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2005 r. nr [...] o odmowie umorzenia S. M. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie [...] zł. Podstawą wniosku o umorzenie należności jak też podstawą decyzji, wydanych w obu instancjach jest przepis art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zmianami) zwaną dalej "u.s.u.s.". Przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a co do ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikiem składek na te ubezpieczenia stosownie do treści Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) również gdy ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną opłacenia tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę zaspokojenia niezbędnych potrzeb. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, co następuje. S. M. od 1997 r. do lutego 2005 r. prowadziła działalność gospodarczą w zakresie poligrafii. Nieuregulowane należności dotyczą składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 1999 r. do grudnia 2000 r. w kwocie łącznej z odsetkami - [...] zł,; składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 1999 r. do lutego 2000 r. w kwocie łącznej z odsetkami - [...] zł. ; składek na Fundusz Pracy od lutego 1999 r. do grudnia 2000 r. w kwocie łącznej z odsetkami - [...] zł.; składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 1997 r. do grudnia 1998 r. w kwocie łącznej z odsetkami - [...] zł. Obecnie dłużniczka nie pracuje, pobierając świadczenia emerytalne, które za 2003 r. wyniosło kwotę [...] zł, a za 2004 r. - [...] zł., a wszczęte wobec niej postępowanie egzekucyjne jest skuteczne, miesięcznie Zakład uzyskuje kwotę około [...] złotych. Ponadto działalność gospodarczą nadal prowadzi mąż S. M., co pozwala wiele kosztów rozliczyć podatkowo w tej działalności. Zdaniem Prezesa Zakładu z przedstawionej przez dłużnika dokumentacji wynika, iż nie są spełnione przesłanki o których mowa § 3 ust. 1 wskazanego na wstępie Rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.. W szczególności nie występuje sytuacja, w której opłacenie należności pozbawiło by zobowiązanego i jego rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych. Dłużnik nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Nie występuje również sytuacja, w której przewlekła choroba zobowiązanego lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwiałaby uzyskiwanie dochodu pozwalającego na opłacenie należności. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w decyzji z dnia [...] października 2005 r. uznał, że argumenty odwołania nie zasługują na uwzględnienie, gdyż nie zachodzi w tej sprawie całkowita nieściągalność. S. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o umorzenie zadłużenia. W uzasadnieniu skargi powołała się na trudną sytuację życiową, gdyż po potrąceniu zaległości, emerytura jej wynosi [...] zł. miesięcznie. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, powołując się na argumenty podnoszone w wydanych decyzjach. W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2006 r. skarżąca przedstawiła sytuację, w której doszło do powstania zaległości - upadłość firmy, która korzystała z jej usług oraz nakłady inwestycyjne jakie ponieśli z mężem na lokal, w którym prowadziła działalność gospodarczą, a który wymagał remontu. Przedłożyła kserokopie odpisów pocztowych, dowodząc, że emerytura jej wynosi [...] zł miesięcznie, a przychody męża w 2004 roku poniżej [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych;( Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Sądy, rozpoznając skargi, między innymi na decyzje administracyjne, badają czy odpowiadają one prawu i czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie nie naruszył obowiązujących zasad procedury przy czym, stosownie do art. 134 §1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a. ,sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione, jak również ma prawo uwzględnić jedynie część wniosków skargi. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję jeżeli stwierdzi, że doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" -" c " p.p.s.a. Wyjaśnić również należy, że sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej w podejmowaniu decyzji gdyż zgodnie z cytowanymi przepisami nie kształtują wydanymi wyrokami praw i obowiązków stron postępowania administracyjnego. Już chociażby z tego względu skarga nie mogła być uwzględniona skoro żądała rozstrzygnięcia merytorycznego - umorzenia zadłużenia. Natomiast, stosownie do powołanych przepisów Sąd zbadał prawidłowość toczącego się postępowania administracyjnego, którego ramy nakreśla przepis art. 123 u.s.u.s. - wprowadzając zasadę stosowania do postępowań o umorzenie należności przepisów Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zmianami) zwanej dalej k.p.a. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Skarżąca miała możliwość złożenia wszystkich dokumentów, które jej zdaniem, miały znaczenie dla sprawy, była też wezwana do zapoznania się z materiałami dowodowymi i do złożenia oświadczeń. Wydane decyzje aczkolwiek zdaniem skarżącej krzywdzące, zawierały wszystkie wymagane przepisem art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. elementy, a uzasadnienie odniosło się do ustaleń faktycznych i prawnych. Decyzja wydana na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. jest rodzajem decyzji o charakterze uznaniowym wobec czego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może swobodnie oceniać dokonane ustalenia pod kątem istniejącej podstawy prawnej. Natomiast wydana decyzja nie może być dowolna, wykraczając poza ramy przepisu, stanowiącego podstawę uprawnień. Przepis art. 28 ust.3a u.s.u.s. wyraźnie stanowi, że "Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.), 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne." Stosownie zaś do § 3 ust.1 cytowanego już rozporządzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane o ile zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności wobec zbyt ciężkich skutków dla niego i jego rodziny. Jednakże i w tym przypadku przepis określa rodzaj okoliczności, uzasadniających taką decyzję, wskazując, iż może to nastąpić w przypadkach niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia albo też przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania przez niego opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co uniemożliwia uzyskiwanie dochodu. Zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń wykazał, że nie zachodzi w tej sprawie żaden z wymienionych w przepisach ustawy jak też rozporządzenia, przypadków. Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja posiadała wady, skutkujące jej uchyleniem bowiem została wydana zgodnie z przepisami, będącymi jej podstawą prawną jak też po ustaleniu i rozpoznaniu całokształtu materiału dowodowego. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę jako nieuzasadnioną.