III SA/Wa 3455/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od darowizny postanawia 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł, E. B. w piśmie z 21 stycznia 2009 r. zatytułowanym "zażalenie" wniosła o "uchylenie kwoty 500 zł tytułem uiszczenia wpisu sądowego". W piśmie tym skarżąca wskazała, iż jej obecna sytuacja finansowa nie pozwala na przeznaczenie takiej kwoty na wpis. Wyjaśniła, iż jej maź jest jedynym żywicielem rodziny. Skarżąca natomiast jest na rencie. Nie jest wstanie podjąć żadnej pracy ze względu na stan zdrowia. Wnioskodawczyni i jej mąż mają na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku szkolnym. Do pisma skarżąca załączyła zaświadczenie o stanie zdrowia oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Przedmiotowe pismo, zgodnie z jego treścią, zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z 27 stycznia 2009 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dodatkowych dokumentów i wyjaśnień dotyczących jej sytuacji majątkowej. W odpowiedzi skarżąca złożyła wniosek na urzędowym formularzu wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni do swojego majątku zaliczyła dom o pow. 55 m² do remontu, mieszkanie 38 m², plac 633 m². Skarżąca otrzymuje rentę w wysokości 636,29 zł miesięcznie a jej mąż wynagrodzenie w wysokości 2.500 zł miesięcznie. Łączny dochód czteroosobowej rodziny wynosi 3.136,29 zł. W załączeniu skarżąca nadesłała miesięczne zestawienie niezbędnych wydatków czteroosobowej rodziny na łączną kwotę 3.081,16 zł (433 zł ogrzewanie i ciepła woda, 134,47 zł telefon era, 95,46 zł telekomunikacja tp i internet, 96,21 zł prąd, 42,02 zł gaz, 270 zł studia męża, 160 zł angielski córki, 50 zł opłata za wywóz śmieci, 100 zł opłaty szkole za dwoje dzieci, 200 utrzymanie samochodu, 1.500 wyżywienie i ubrania). Wnioskodawczyni wyjaśniła, iż koszty ogrzewania, wyżywienia i ubrania są zmienne i zależą do pory roku. Miesięczne wydatki kształtują się na poziomie 2.500 – 3.000 zł. Do wniosku skarżąca załączyła również zeznanie podatkowe za 2007 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego męża. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 §3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, iż przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącą Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącej oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 500 zł. Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawczynię wynika, iż prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójką małoletnich dzieci. Łączny miesięczny dochód czteroosobowej rodziny wynosi ok. 3.100 zł, w tym wynagrodzenie męża ok. 2.500 zł i renta skarżącej ok. 600 zł. Wnioskodawczyni nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na problemy zdrowotne, związane przede wszystkim z poważaną operacją, którą przeszła w październiku 2007 r. W związku powyższym, wskazać należy, iż sytuacja finansowa wnioskodawczyni uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi - ponad kwotę 200 zł. Skarżąca wykazała bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, iż skarżąca nie wykazała, aby jego sytuacja majątkowa dawała podstawy do zwolnienia jej z ponoszenia kosztów sądowych w całości. W szczególności wskazać należy na fakt, iż na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym elementem kosztów sądowych jest wpis od skargi. Skarżąca natomiast zostaje zwolniona z obowiązku jego zapłacenia ponad kwotę 200 zł. W związku z tym po uiszczeniu wpisu w wysokości 200 zł, sprawa skarżącej zostanie merytorycznie rozpoznana przez Sąd, a w przypadku uwzględnienia skargi, na wniosek skarżącej, przysługiwać jej będzie zwrot uiszczonego wpisu od organu podatkowego. Dodatkowo, zauważyć należy, iż rodzina skarżącej dysponuje miesięcznie kwotą w wysokości ok. 3.100 zł, z kolei niezbędne wydatki rodziny kształtują się na poziomie 2.500 - 3.000 zł. Z powyższego wynika, iż uzyskiwane dochody pozwalają na poczynienie drobnych oszczędności i uiszczenie części wpisu sądowego - w rozpoznawanej sprawie 200 zł. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.