III SA/Wa 3457/15

WyrokWSA w Warszawie2017-02-08

Skład orzekający: Artur Kot, Cezary Kosterna, Jarosław Trelka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenia byłych właścicieli lub ich następców prawnych, pozbawionych własności na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, mają wpływ na określenie podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn w przypadku nabycia takich gruntów w drodze zasiedzenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że roszczenia byłych właścicieli lub ich następców prawnych, wynikające z wywłaszczenia na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r., stanowią ciężary w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Wartość tych roszczeń powinna zostać uwzględniona przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn w przypadku nabycia nieruchomości w drodze zasiedzenia, co oznacza konieczność obniżenia wartości rynkowej nieruchomości o wartość tych ciężarów.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia przez zasiedzenie udziału we własności nieruchomości. Skarżący argumentował, że wartość jego roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego powinna zostać odliczona od podstawy opodatkowania jako ciężar. Organy podatkowe uznały, że zasiedzenie podlega opodatkowaniu od pełnej wartości rynkowej nieruchomości, nie uwzględniając roszczeń skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz A. K. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent stażysta Grażyna Wojda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz A. K. kwotę 420 zł (słownie: czterysta dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi Pana A. K. (dalej: skarżący lub podatnik) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] października 2015 r. nr [...]. Decyzją ta po rozpatrzeniu odwołania została utrzymana w mocy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] lipca 2015 r. ustalająca skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia w drodze zasiedzenia udziału ½ własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położonej w W. przy ul. [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej: organ I instancji lub Naczelnik US) wszczął z urzędu postępowanie podatkowe po tym, jak otrzymał odpis prawomocnego postanowienia Sadu Rejonowego dla W. z [...] marca 2016 r. sygn.. akt [...] o stwierdzeniu nabycia m.in. przez skarżącego przez zasiedzenie z dniem 28 maja 2008 r. ½ własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położonej w W. przy ul. [...]. Podatnik wezwany do złożenia wyjaśnień w tej sprawie wnosił o odstąpienie od wszczęcia postępowania w sprawie podatku od zasiedzenia. Wyjaśnił, że zasiedzenie stanowi formę odzyskania części dawnej własności nieruchomości (w skład której wchodzi nieruchomość przedmiotowa), która zgodnie z art. 7 dekretu warszawskiego podlegała obowiązkowi zwrotu dawnym właścicielom. Szczegółowo przedstawił postepowanie administracyjne i sądowe dotyczące przedmiotowej nieruchomości. Załączył decyzję Prezydenta W. z [...].01.2012 r., z której uzasadnienia wynikało min., że przedmiotowa działka stanowi własność osób fizycznych, następców prawnych dawnego właściciela. Przedstawił też promesę Wiceprezydenta W. z [...] kwietnia 1949 r. przyrzekającej przyznanie własności gruntu S. K .i I. K. na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy (Dz. U.R.P. Nr 50/45 poz. 279) pod warunkiem jego zabudowania do 31 marca 1951 r. Wskazywał, że z przepisów art. 7 tego dekretu wynikał obowiązek wydania nieruchomości dawnym właścicielom w formie wieczystej dzierżawy, zaś ta dzierżawa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności nieruchomości (Dz.U. 2012 r. Nr 83) podlegała nieodpłatnemu przekształceniu w prawo własności. Naczelnik US wszczął postępowanie podatkowe. Odmówił zawieszenia tego postępowania na wniosek skarżącego do czasu rozpoznania przez Sąd Rejonowy dla W. pozwu W. przeciwko skarżącemu o wydanie przedmiotowej nieruchomości w sprawie [...]. W kolejnym piśmie skarżący zwracał uwagę na specyfikę sytuacji, w której w związku z zasiedzeniem nie otrzymuje żadnego przychodu. Zasiedzenie stanowiło formę realizacji jego prawa do przywrócenia własności. Zwracał uwagę, że "dekret warszawski" pozbawiał właścicieli formalnego tytułu własności, jednak w przedmiotowej sprawie pozostawiał im faktyczne władztwo nad rzeczą. Naczelnik US oszacował wartość przedmiotowej nieruchomości (1/2/ udziału we własności działki o powierzchni [...] m2 według cen z systemu CZM na kwotę [...] zł (500 zł za 1 m2 ) i taką propozycję przedstawił skarżącemu. Skarżący takie oszacowanie wartości rynkowej uznał za poprawne. Wskazał jednak na przepis art. 7 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613, dalej: u.p.s.d.) i stwierdził, że od takiej wartości podlega odliczeniu wartość praw majątkowych będących składową nieruchomości, które w dniu zasiedzenia i wcześniej były już własnością samoistnego posiadacza, która to wartość rynkowej cenie przedmiotowej nieruchomości. Uchwała z dnia 21 marca 2003 r., III CZP 6/03 Sędzia SN Antoni Górski (przewodniczący) Sędzia SN Mirosław Bączyk Sędzia SN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Alicji K.-W. przeciwko Gminie W.C. – obecnie Miastu Stołecznemu W. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 20 marca 2003 r., zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 września 2002 r.: "Czy szkoda rzeczywista w rozumieniu art. 160 § 1 k.p.a. może polegać na nieuzyskaniu prawa własności czasowej gruntu objętego działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) a więc na nieuzyskaniu aktywów, wskutek wydania z naruszeniem prawa decyzji administracyjnej odmawiającej przyznania tego prawa", i w przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej "czy między tego rodzaju szkodą, a nadto szkodą w postaci utraty prawa własności budynków (art. 8 cyt. wyżej dekretu), a wydaniem decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej i stwierdzającej przejście na własność Skarbu Państwa budynków istnieje związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 k.c.?" podjął uchwałę: Uszczerbek majątkowy wynikły z niezaspokojenia uprawnienia do przyznania prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy (własności czasowej, użytkowania wieczystego) gruntu objętego działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), na skutek rażąco naruszającej prawo odmowy uwzględnienia wniosku złożonego na podstawie art. 7 tego dekretu, stanowi stratę w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. i zarazem szkodę rzeczywistą w Uchwała z dnia 21 marca 2003 r., III CZP 6/03 Sędzia SN Antoni Górski (przewodniczący) Sędzia SN Mirosław Bączyk Sędzia SN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Alicji K.-W. przeciwko Gminie W.C. – obecnie Miastu Stołecznemu W. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 20 marca 2003 r., zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 września 2002 r.: "Czy szkoda rzeczywista w rozumieniu art. 160 § 1 k.p.a. może polegać na nieuzyskaniu prawa własności czasowej gruntu objętego działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) a więc na nieuzyskaniu aktywów, wskutek wydania z naruszeniem prawa decyzji administracyjnej odmawiającej przyznania tego prawa", i w przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej "czy między tego rodzaju szkodą, a nadto szkodą w postaci utraty prawa własności budynków (art. 8 cyt. wyżej dekretu), a wydaniem decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej i stwierdzającej przejście na własność Skarbu Państwa budynków istnieje związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 k.c.?" podjął uchwałę: Uszczerbek majątkowy wynikły z niezaspokojenia uprawnienia do przyznania prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy (własności czasowej, użytkowania wieczystego) gruntu objętego działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), na skutek rażąco naruszającej prawo odmowy uwzględnienia wniosku złożonego na podstawie art. 7 tego dekretu, stanowi stratę w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. i zarazem szkodę rzeczywistą w Uchwała z dnia 21 marca 2003 r., III CZP 6/03 Sędzia SN Antoni Górski (przewodniczący) Sędzia SN Mirosław Bączyk Sędzia SN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Alicji K.-W. przeciwko Gminie W.C. – obecnie Miastu Stołecznemu W. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 20 marca 2003 r., zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 września 2002 r.: "Czy szkoda rzeczywista w rozumieniu art. 160 § 1 k.p.a. może polegać na nieuzyskaniu prawa własności czasowej gruntu objętego działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) a więc na nieuzyskaniu aktywów, wskutek wydania z naruszeniem prawa decyzji administracyjnej odmawiającej przyznania tego prawa", i w przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej "czy między tego rodzaju szkodą, a nadto szkodą w postaci utraty prawa własności budynków (art. 8 cyt. wyżej dekretu), a wydaniem decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej i stwierdzającej przejście na własność Skarbu Państwa budynków istnieje związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 k.c.?" podjął uchwałę: Uszczerbek majątkowy wynikły z niezaspokojenia uprawnienia do przyznania prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy (własności czasowej, użytkowania wieczystego) gruntu objętego działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), na skutek rażąco naruszającej prawo odmowy uwzględnienia wniosku złożonego na podstawie art. 7 tego dekretu, stanowi stratę w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. i zarazem szkodę rzeczywistą w Po przeprowadzeniu wyżej opisanego postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z [...] lipca 2015 r. ustalił przedmiotowe zobowiązanie podatkowe na pod kwotę [...] zł, wskazując jako podstawę prawną przepisy art. 1 ust. 1 pkt 3, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 6, art. 7, art. 8 i art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Uzasadniając decyzję Naczelnik US przedstawił na wstępie wywody prawne dotyczące zasiedzenia gruntów, które zostały utracone przez właścicieli na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. Następnie wskazał na wymienione przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowiące, że nabycie przez osobę fizyczną w drodze zasiedzenia podlega opodatkowaniu. Organ I instancji uznał, że skarżący podzielił jego pogląd, co do wartości zasiedzianej nieruchomości. Dlatego też uzasadnione było ustalenie podatku od wartości [...] zł. Skarżący wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: organ odwoławczy lub Dyrektor IS). Decyzji tej zarzucił przede wszystkim naruszenie art. 7 ust. 1 u.p.s.d. przez brak ustalenia postaci "czystej" domniemanego przychodu podlegającego opodatkowaniu. Podniósł, że decyzja nie uwzględnia uprawnień, jakie z mocy dekretu 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy (dalej: dekret z 26 października 1945) zostały nadane niektórym samoistnym posiadaczom gruntów. Uprawnienia dekretowe są składnikiem mienia o znacznej wartości materialnej i stanowią o roszczeniach do nieruchomości. Należy je wiec uwzględnić ustalając czystą wartość podlegającej zasiedzeniu nieruchomości. Zaskarżona skargą w niniejszej sprawie decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor IS zauważył, że przy wyliczeniu wartości przedmiotu zasiedzenia nie zostały uwzględnione nakłady dokonane przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia. Literalna interpretacja przepisów szczególnych nie pozwala na wyłączenie z podstawy opodatkowania wartości prawa w postaci wymagalności ustanowienia przez m.st. W. prawa użytkowania wieczystego gruntu. Dyrektor IS stwierdził też, że fakt, iż przodkowie podatnika zostali uprzednio z tej nieruchomości wywłaszczeni i nie otrzymali z tego tytułu odszkodowania, nie wpływa na obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn. Organy podatkowe są związane wyrokiem sądu powszechnego stwierdzającym zasiedzenia. Pan A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na omówioną decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, zarzucił tym decyzjom: - błędną podstawę prawną decyzji poprzez wadliwa oceną przesłanki merytorycznej roszczeń z legitymacji prawnomaterialnej skarżącego bez uwzględnienia specyfiki prawnej gruntów dekretowych, czym naruszono art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613, dalej: O.p.); - naruszenie art. 7 ust. 1 i ust 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn poprzez wadliwe przyjęcie wartości "czystego" przychodu podlegającego opodatkowaniu; - ignorowanie formalnej wykładni art. 7 dekretu warszawskiego z 26 października 1945 objaśniającej roszczenia stron z uprawnień im przypisanych w zw. z naruszeniem art. 57 K.c.; - wydanie decyzji z pogwałceniem Konstytucji RP w słowie z art. 2 oraz art. 64 ust. 2 i ust. 3 w związku z art. 85 i art. 92 ust. 1 i art. 217; - wydanie decyzji z naruszeniem art. 120 O.p. poprzez wybiórcze przyjęcie częściowego materiału dowodowego jako wyczerpującego ustalenia, gdy tymczasem brak uwzględnienia całości dowodów wniesionych do sprawy, szczególnie tych wskazujących na szczególny charakter przedmiotowego zasiedzenia, które należy postrzegać nie tylko jak źródło przychodu poddawanego opodatkowaniu, lecz także jako działalnie konieczne i obronne, mające na celu odparcie zamachu na mienie skarżącego dokonanego przez organ władzy publicznej; - wydanie decyzji z naruszeniem art. 120, 121, 122, i 187 § 1 i § w zw. z art. 191 oraz art. 194 Ordynacji podatkowej ze względu na niezachowanie zasady prawdy obiektywnej, w szczególnie w zakresie pominięcia wykładni regulacji ustawowych z ustawy o gospodarce nieruchomościami, kodeksu cywilnego i dekretu warszawskiego z 26 października 1945 r. w świetle art. 199 a § 2 O.p. i oparcia oceny materiału dowodowego częściowo ta samą metodą, z tymi samymi wadami i wyłączenie na dowodach zebranych przez organ pierwszej instancji, - wydanie decyzji bez uwzględnienie stanu faktycznego i prawnego w przedmiocie odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 2 P.p.s.a. Sąd nie może orzekać na niekorzyść strony skarżącej. Kierując się powyższymi kryteriami, Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Istota sporu w rozstrzyganej sprawie sprowadza się do oceny, czy roszczenia właścicieli lub ich następców prawnych pozbawionych własności na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy mają wpływ na określenie podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn zasiedzenia takich gruntów w rozumieniu art. 7 ust. 1 u.p.s.d. Zgodnie z tym przepisem podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Ustawa nie definiuje pojęcia długów i ciężarów, dokonane w art. 7 ust. 3 ustawy wyliczenie jest przykładowe, skierowane raczej na przypadki dziedziczenia czy darowizn, które zwykle są przedmiotem opodatkowania na podstawie tej ustawy. Należy jednak przyjąć, że ciężarem jest każde obciążenie dług rzeczy będących przedmiotem zasiedzenia. spadku lub darowizny. W postanowieniach art. 7 ust. 4 i 5 u.p.s.d. określono sposób ustalania podstawy opodatkowania w razie nabycia własności w drodze zasiedzenia. Z podstawy opodatkowania należy wyłączyć wartość nakładów dokonanych przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia jak również wyłączyć wartość budynku wzniesionego przez osobę nabywającą grunt przez zasiedzenie, jeżeli taki budynek stanowi część składową gruntu. Przy wymiarze podatku z tytułu nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, wyłączeniu spod opodatkowania na równi z nakładami własnymi podlegają nakłady spadkodawcy, jeżeli osoba, która zasiedziała nieruchomość, wykaże swoje prawa spadkowe po tej osobie w sposób określony w art. 1027 k.c. Jednak te ostatnie uregulowania "z art. 7 ust. 4 i 5" nie wyłączają stosowania art. 7 ust. 1 u.p.s.d. w zakresie, w jakim wartość nabytych w drodze zasiedzenia nieruchomości należy zmniejszyć o długi i ciężary istniejące w dniu zasiedzenia. Dokonana swoista nacjonalizacja gruntów warszawskich na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) stworzyła swoistą sytuację prawną. Wywłaszczonym właścicielom i ich następcom prawnym przysługiwało z mocy prawa przyznanie wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym (art. 7 dekretu z 26 października 1945) lub odszkodowanie (art. 8 dekretu). Należy przy tym zauważyć, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 8 września 2003 r. sygn. OPK 3/03, wniosek dotychczasowego właściciela gruntu o przyznanie mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (własności czasowej), o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zgłoszony i niezałatwiony przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę, podlega rozpoznaniu (opublikowany ONSA 2004/1/12, M.Prawn. 2003/20/915). Skarżący wskazywał jednoznacznie, na przysługujące jego poprzednikom prawnym, a zatem i jemu prawa do nieruchomości wynikające m.in. z powyższego, w tym w szczególności promesę przyznania prawa własności czasowej. Nieruchomość jest przy tym zabudowana budynkiem należącym do skarżącego. Okoliczności te nie mogły być pominięte przez organy podatkowe przy wyliczaniu podstawy opodatkowania. Swoiste prawa restytucyjne do całej nieruchomości (udziału w niej) wynikające z jej wywłaszczenia na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. w sposób jednoznaczny stanowić mogą ciężary, o jakich mowa w art. 7 ust. 1 u.p.s.d. Wartość zasiadywanej działki była określona według średnich cen rynkowych dla podobnych nieruchomości. Jednak to "podobieństwo" nie uwzględniało specyfiki tej konkretnej nieruchomości, a przyjęte wartości dotyczyły występujących w nieograniczonym obrocie nieruchomości nie obciążanych tak specyficznymi roszczeniami, jak wynikające z uzasadnionych roszczeń osób wywłaszczonych na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. i ich spadkobierców. Organ I Instancji w ogóle nie zrozumiał przekazu skarżącego wynikającego ze składnych przezeń pism, i uznał, że skarżący akceptuje proponowaną przez organ I instancji podstawę opodatkowania. Skarżący godził się w prawdzie z przyjęciem przeciętnej ceny rynkowej dla odpowiedniej do przedmiotowej nieruchomości, wskazywał jednak na to, że do podstawy opodatkowania wartość taka powinna być obniżona o wartość jego roszczeń (a więc ciężary) odpowiadającą wartości rynkowej. Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie dostrzegł wprawdzie konieczność rozważenia art. 7 ust. 1 u.p.s.d, jednak wadliwie ten przepis zinterpretował. W świetle wyżej przedstawionych rozważań Sądu nie ma racji Dyrektor IS twierdząc, że "literalna interpretacja przepisów szczególnych nie pozwala na wyłączenie z podstawy opodatkowania wartości prawa w postaci wymagalności ustanowienia przez W. prawa użytkowania wieczystego gruntu, a fakt, iż przodkowie podatnika zostali uprzednio z tej nieruchomości wywłaszczeni i nie otrzymali z tego tytułu odszkodowania, nie wpływa na obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn." Odwołując się do podnoszonych w skardze norm Konstytucji RP, w szczególności art. 2 oraz art. 64 ust. 2 i 3, należy zauważyć, że nakładanie ciężarów podatkowych na osoby odzyskujące nieruchomości utracone na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. w taki sposób jak skarżący (w drodze zasiedzenia) w sytuacji, gdy odpowiednie obciążenia nie są związane ze zwrotem takich nieruchomości w drodze decyzji lub z wypłaceniem odszkodowania, byłoby nie do pogodzenia z zasadami wynikającymi z tych przepisów Konstytucji, to jest z zasadami państwa prawnego i zasadami równej ochrony prawnej własności. Ponieważ organy wadliwie zinterpretowały przepis art. 7 ust. 1 u.p.s.d odmawiając uznania za ciężary obciążające przedmiot zasiedzenia roszczenia skarżącego do przedmiotu zasiedzenia skarżącego mające swe źródło w przepisach dekretu z 26 października 1945 r., nie dokonały niezbędnych w sprawie ustaleń faktycznych co do tego, jaka była wartość ciężarów obciążających przedmiotową nieruchomość wynikająca z tych roszczeń. Tym samym nie ustalając istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych naruszyły przepisy art. 120, art. 121, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd nie jest władny rozstrzygać za organy co do tego stanu faktycznego, jednak organy będą zobowiązane przyjąć wykładnie prawa, to jest w szczególności art. 7 ust. 1 u.p.s.d. przedstawioną przez Sąd i uznać, że roszczenia dotyczące fizycznego zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretu z 26 października 1945 lub ustanowienia na nich prawa rzeczowych stanowią ciężary zmniejszające wartość podlegających zasiedzeniu rzeczy w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, również wtedy, gdy nabywającym rzecz przez zasiedzenie jest osoba posiadająca takie roszczenia. Sąd nie jest władny rozstrzygać wiążąco co do wartości tych roszczeń, jednak organy oceniając ich wartość powinny mieć na uwadze, że wartość tych ciężarów może być równa nawet "czystej wartości nieruchomości" w przypadku faktycznej lub prawnej niemożności zbycia nieruchomości innym osobom, niż posiadający "roszczenia reprywatyzacyjnych". Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło