III SA/Wa 3462/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sobocha, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. L. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 stycznia 2017 r. w sprawie ze skargi H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji w sprawie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego podatku od nieruchomości za lata 1966-2015 i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia: zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego utrzymać w mocy H. L. (zwana dalej: "Skarżącą") wystąpiła w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając przedmiotowy wniosek Skarżąca wskazała m.in. na zły stan swojego zdrowia i konieczność ponoszenia znacznych wydatków na zakup lekarstw. Na potwierdzenie powyższego Skarżąca przedłożyła dokumentację lekarską. Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do podania dodatkowych informacji dotyczących jej sytuacji materialnej, Skarżąca nadesłała wypełniony formularz PPF, w którym wskazała, że mieszka wraz z synem. Utrzymuje się z renty rodzinnej wynoszącej 1.622,42 zł miesięcznie, zaś syn z wynagrodzenia jakie uzyskuje na podstawie umowy zlecenia w wysokości 1.385,74 zł miesięcznie. Skarżąca do swoich wydatków zaliczyła: spłatę kredytów w banku (swojego w kwocie 538,25 zł oraz syna w kwotach 314 zł i 629 zł), opłaty za energię elektryczną w kwocie 172,25 zł, gaz w kwocie 225,42 zł, ścieki w kwocie 161,64 zł, wywóz śmieci w kwocie 50 zł, leczenie kręgosłupa w kwocie 750 zł oraz podatek od nieruchomości w kwocie 581 zł rocznie. Natomiast jako składniki swojego majątku Skarżąca wymieniła mieszkanie oraz działkę. Na potwierdzenie swojej obecnej sytuacji materialnej Skarżąca złożyła następujące dokumenty: PIT-40A, decyzję o przyznaniu renty rodzinnej, potwierdzenia operacji, dokumenty obrazujące wydatki, dokumentację medyczną, zeznanie podatkowe. Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując w uzasadnieniu, że Skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a." Pismem z dnia 13 stycznia 2017 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego, wnosząc o umorzenie wpisu sądowego od wniesionej przez nią skargi. Skarżąca w uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi, z uwagi na zły stan swojego zdrowia i spowodowaną tym konieczność ponoszenia znacznych wydatków na leczenie. Ponadto Skarżąca zawarła w uzasadnieniu przedmiotowego sprzeciwu wyjaśnienia odnoszące się do kwestii będącej przedmiotem sporu podatkowego jaki zaistniał w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem Skarżącej postanowienie referendarza sądowego z dnia 2 stycznia 2017 r. odpowiada prawu oraz zostało wydane w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Referendarz sądowy słusznie zauważył, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Zdaniem Sądu powyższa konkluzja jest zasadna i ma oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, iż strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten przenosi wprost na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, a informacje pochodzące od strony, które dotyczą jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie natomiast z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku, przy równoczesnym ograniczeniu się do stwierdzenia o braku majątku, które to stwierdzenie uznane zostało przez Sąd za niewystarczające, uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że Skarżąca pomimo wcześniejszego wezwania jej przez referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących jej sytuacji materialnej, nie złożyła wyciągów ze swojego rachunku bankowego, jak również wyciągów z rachunku bankowego syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Zgodzić się w tym miejscu należy ze stanowiskiem referendarza sądowego zawartym w zaskarżonym orzeczeniu, że wyciągi takie są niezbędne dla oceny możliwości płatniczych Skarżącej, poprzez zobrazowanie wielkości i rodzajów uzyskiwanych wpływów oraz wydatków. Natomiast brak takich wyciągów sprawia, że Sąd ma do dyspozycji jedynie oświadczenia Skarżącej w tym przedmiocie. Oświadczenia te nie są jednak wystarczające do podjęcia obiektywnego i nie pozostawiającego wątpliwości rozstrzygnięcia w kwestii oceny stanu finansowego i możliwości płatniczych Skarżącej. Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżącej zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca nie spełniła bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Końcowo odnosząc się do wniosku Skarżącej zawartego w jej sprzeciwie od orzeczenia referendarza sądowego o umorzenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 229 § 1 p.p.s.a., należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, z wyjątkiem grzywien, o których mowa w art. 55 § 1, art. 149 § 2 oraz art. 154 § 1, mogą być umorzone lub zapłata tej należności może być odroczona albo rozłożona na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami. Sąd zauważa też, że w orzecznictwie wskazuje się, iż przepis art. 229 § 1 p.p.s.a. odnosi się do nieuiszczonych należności sądowych, wskazanych w art. 219 § 1 p.p.s.a., orzeczonych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., GZ 126/04). Nie ma natomiast zastosowania do tych opłat, w stosunku do których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa i których nieuiszczenie powoduje odrzucenie skargi czy innego środka prawnego albo pozostawienie pisma bez rozpoznania. Dlatego nieopłaconego wpisu od skargi nie można uznać za nieuiszczoną należność orzeczoną przez sąd. Powyższe oznacza zatem, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości prawnej umorzenia wpisu sądowego od skargi, rozłożenia na raty czy też odroczenia jego zapłaty. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.