III SA/Wa 3464/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2018 r. o ustanowieniu na rzecz skarżącej radcy prawnego oraz odmowie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi M.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od kwietnia 2010 r. do grudnia 2011 r. postanawia - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2018 r. M. T. ("Skarżąca") wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Wskazała, iż nie stać jej na opłacenie pełnomocnika (który wypowiedział jej pełnomocnictwo). US zajął jej wynagrodzenie za pracę. Cierpi [...], rodzina zaczyna odmawiać jej pomocy. Mieszka u córki, mąż płaci Skarżącej alimenty na rzecz drugiej córki (400 zł). Osiąga miesięczne wynagrodzenie w wysokości ok [...] zł brutto. W [...] r. miała wypadek samochodowy podczas, którego doznała poważnego [...]. Skarżąca korzysta z rehabilitacji, ale nie stać jej na prywatne zajęcia. Skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 26.01.2018 r. przedstawiła wykaz dochodów, umowę o małżeńskiej rozdzielności majątkowej, wyciągi z rachunków bankowych, zaświadczenia lekarskie, wykaz wynagrodzeń pełnomocnika Postanowieniem z dnia 22 lutego 2018 r. referendarz sądowy ustanowił na rzecz Skarżącej radcę prawnego oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, że Skarżąca pozostaje w zbliżonej sytuacji życiowej, do tej ocenionej już przez Sąd (postanowienie z 10 lutego 2017 r.): nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, korzysta z pomocy brata i męża, ma na utrzymaniu córkę. Nie zadeklarowała jednakże ponoszenia – jak uprzednio - kosztów na rzecz córki (250 zł) oraz wskazała, że jej córka osiąga ok 3 tys/m-c. Jednocześnie referendarz sądowy miał na uwadze etap, na jakim aktualnie znajduje się postępowanie sądowe. Otóż wyrokiem z 11 października 2017 r. oddalono skargę Skarżącej i realizacja prawa do kontroli instancyjnej tego wyroku uzależniona jest od ustanowienia pełnomocnika. Wynika to z wprowadzonego przepisem art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") "przymusu adwokackiego", czyli obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Innymi słowy uczestnictwo profesjonalnego pełnomocnika na tym etapie postępowania było niezbędne. Pismem z dnia 19 marca 2018 roku Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. Skarżąca wskazała, że, mając na uwadze także wniesienie skargi kasacyjnej w sprawie III SA/Wa 3465/16 jest zobowiązana do zapłaty łącznie 500 zł. Skarżąca stwierdziła, że nie ma z czego odkładać i oszczędzać. Wskazała, że córka w tym roku wychodzi za mąż i nie wie jak będzie wyglądać jej własna sytuacja po ślubie córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – o który wnioskuje strona - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zatem inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy. Nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Zawarte w sprzeciwie twierdzenia nie wnoszą nic nowego do sprawy. Podkreślenia wymaga, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy ciąży ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. To Skarżąca powinna wykazać się pełną inicjatywą w zakresie udowadniania swoich racji, która jest warunkiem sine qua non pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Tymczasem argumenty zamieszczone przez Skarżącą we wniesionym sprzeciwie nie rzucają nowego światła na sprawę ani nie świadczą o istotnej zmianie okoliczności. Należy podkreślić, iż referendarz przeprowadził wnikliwą analizę sytuacji majątkowej Skarżącej. Stwierdził, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, przez co zostanie jej uniemożliwione skorzystanie z kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Sąd podziela jednak zdanie referendarza, iż w przedstawionych okolicznościach, po porównaniu możliwości finansowych i wysokości obciążenia wpisem od skargi kasacyjnej, Skarżąca, w odróżnieniu od kosztu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jest w stanie ponieść koszt wpisu sądowego w wymienionej kwocie. Na aprobatę zasługuje argumentacja referendarza, iż z orzecznictwa sądowego wynika obowiązek zstępnych i małżonka do wzajemnej pomocy. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przy badaniu przesłanek z art. 246 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Skarżąca nie przeprowadziła skutecznej polemiki z ww. stwierdzeniem. Okoliczność, iż córka bierze ślub nie może stanowić skutecznego podważenia obowiązku zstępnej do pomocy, także finansowej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.