III SA/Wa 3475/11

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2012 r po rozpoznaniu wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od zasiedzenia p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi; 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. 2) J.D., [...] (dalej jako strona lub skarżący), wnioskiem złożonym w skardze, a następnie na urzędowym formularzu PPF z 6 lutego 2012 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że: - nie ma możliwości ponoszenia ciężarów związanych z postępowaniem sadowym ponieważ spłaca zaległości w urzędzie skarbowym; - posiada "dom bliźniaczy" o pow. 120 m.kw., - pracownię artystyczną letnią; - uzyskuje z tytułu emerytury kwotę 2800,- zł brutto; - działa na rzecz dzieci cierpiących na [...]. Strona, w wykonaniu wezwania referendarza sadowego z 24 stycznia 2012 r., nadesłała: - PIT za 2010 r.; - PIT za 2009 r.; - wyciąg z rachunku bankowego (6.11.2011-2.2.2012); - wykaz zleceń stałych z rachunku na rzecz US (1.12.2010-6.02.2012); - faktury VAT za energię;- dowód wpłaty za gaz z 24.1.2012 r. na kwotę ok. 1,4 tys zł.; zbiorcze zestawienia rachunków za gaz. Strona, w piśmie z 6.2.2012 r poinformowała o tym, że nie korzysta z innych form pomocy społecznej – poza emeryturą. Nadto posiada jeden rachunek bankowy, nie ma oprócz emerytury innych źródeł utrzymania, innych osób w gospodarstwie domowym, nie ciążą na nim zobowiązania i kredyty bankowe, spłaca raty do US w wysokości 600,- zł. Nadesłał zestawienie wydatków za energię, gaz i pracownie artystyczną (1820,- zł co dwa miesiące) oraz zestawienie miesięcznych wydatków (woda, kanalizacja, media, leki, ochrona – ok. 797 zł). Sporadycznie uzyskuje środki ze sprzedaży obrazów. 3) Referendarz sądowy wskazuje, że jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie jest 500,- zł należne z tytułu wpisu od skargi do sądu i do tej sumy należy odnieść zdolność wygospodarowania środków z posiadanych przez skarżącego środków. Wymogiem rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest zestawienie aktualnych zdolności płatniczych strony z wymagalnymi kosztami sądowymi. Referendarz sądowy daje wiarę oświadczeniom skarżącego złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, niezależnie już od tego, że niektóre z nich mają potwierdzenie w aktach administracyjnych (choćby pismo z grudnia 2011 r., wniosek z 3 lutego 2011 r., pismo z 28 września 2011 r w aktach administracyjnych).Z deklaracji skarżącego, których referendarzowi sądowemu nie udało się skutecznie zakwestionować, wynika że w gospodarstwie domowym skarżącego miesięczna kwota dochodów wynosi 2800,- zł brutto (ok. 2017, 60 zł netto). Mając na uwadze zestawienie tej kwoty, pomniejszonej o należność z tytułu wpłat do US (czyli ok. 600,- zł) z wysokością wpisu, tj. 500,- zł, należałoby uznać, że skarżący dysponuje środkami na uiszczenie wymagalnych kosztów sądowych. Należy przy tym zaznaczyć, że istnieje pogląd, zgodnie z którym żadne ze wskazanych przez stronę należności – czy to wpłaty do US, czy z tytułu zobowiązań cywilnoprawnych w tym opłat abonamentowych – nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych. Nie bez znaczenia jest fakt, że – jak strona wskazała – opłaty z tytułu energii i gazu są uiszczane w cyklu dwumiesięcznym, co umożliwia podjęcie działań w celu racjonalnego gospodarowania posiadanymi zasobami. Na możliwość prowadzenia takiej gospodarki może wskazywać oświadczenie strony o braku "innych zobowiązań – kredytów bankowych". Referendarz sądowy, podejmując decyzję o zwolnieniu ma na uwadze skutki dla podtrzymania i warunków egzystencji strony nieterminowego uiszczania opłat za gaz i energię elektryczną w okresie zimowym. Z zestawienia przybliżonych dat uiszczania w okresie miesięcznym i terminu obiegu korespondencji sądowej wynika, że daty te mogą pokrywać się ze skutkiem dla zdolności płatniczych strony. Nadto, realizowanie (sumienne) obowiązków skarżącego względem organów podatkowych (stałe zlecenie opłat rat dla US) nie powinno skutkować dla strony powstaniem zagrożenia w realizacji jej prawa dostępu do Sądu czy utrzymania koniecznego – do czego referendarz zalicza korzystanie z niezmienionych warunków bytowych. Dla oceny sprawy ma znaczenie też godny wiek skarżącego i szczególny obowiązek, sygnalizowany przez stronę tylko w niewielkim zakresie (poprzez wskazanie rachunków za niektóre lekarstwa), poszanowania zdrowia, zwłaszcza wobec ryzykownych przedsięwzięć sportowych podejmowanych w wyższym celu. O zakresie przyznanego zwolnienia w tej mierze zadecydowały informacje wynikające z zestawienia stanu wolnych środków na rachunku bankowym strony, tj. ok. trzystu złotych, i skutków dla podtrzymania egzystencji i zdrowia daty salda (6.2.2012). Referendarz sądowy wskazuje, że wpływ środków na rachunek bankowy następuje, jak wynika z wyciągu, ok. dwudziestego dnia każdego miesiąca. Oznacza to konieczność przyjęcia poglądu, że z zestawienia kwoty trzystu złotych i przeciętnych kosztów utrzymania w okresie prawie dwóch tygodni wynika niemożność strony uiszczenia wymagalnego wpisu od skargi w jakiejkolwiek wysokości. 4) Z tych powodów referendarz sądowy zadecydował, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji