III SA/Wa 3478/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Grażyna Wojda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2016 oddala skargę Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy P. , decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., ustalił J.M. ("Skarżący") wysokość łącznego zobowiązania podatkowego na rok 2016 w kwocie 1 715 zł. Skarżący w odwołaniu wskazał, że ww. decyzja zawiera błędy i potwierdza celową bezczynność Organu podatkowego w związku z brakiem realizacji zgłaszanych wniosków dowodowych. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w C. (dalej "SKO") nie uwzględniło zarzutów odwołania i decyzją z dnia [...] września 2016 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. . SKO wyjaśniło, że ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego nastąpiło na podstawie danych zawartych w zawiadomieniu Starostwa Powiatowego w P. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]. Zmiany zostały wprowadzone na podstawie operatu geodezyjnego nr [...] z dnia [...] listopada 2007 roku - założenie ewidencji budynków i weryfikacja zabudowanych użytków gruntowych. W/g danych zawartych w ewidencji, Skarżący jest właścicielem działek o nr ew. [...] o pow. 1, 6389 ha, nr [...] o pow. 0,1038 ha, nr [...] o pow. 0,0371 ha, nr [...] o pow. 0,0381 ha, położonych w miejscowości P. . Część działki nr [...] sklasyfikowana jako użytki rolne oraz grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych korzysta z ustawowego zwolnienia od podatku rolnego (art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, Dz.U. z 2013 r., poz. 1381). Również las z działki [...] jest zwolniony od podatku leśnego, z uwagi na wiek lasu (nie osiągnął jeszcze wieku 40 lat - art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym, Dz. U. z 2013 r., poz. 465). Część działki nr [...] sklasyfikowana jako tereny mieszkaniowe - B oraz działka [...] sklasyfikowana jako inne tereny zabudowane - Bi, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.), zwanej też dalej "u.p.o.l." lub "ustawą". Podstawę opodatkowania gruntów stanowi ich powierzchnia - art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Grunty pozostałych działek nr [...] i [...] zostały sklasyfikowane jako drogi "dr", co oznacza, że również podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. SKO wskazało, że dane zawarte w ewidencji potwierdzają, iż Skarżący jest właścicielem budynku zlokalizowanego na działce o nr ew. [...]. Ewidencja określa funkcję tego budynku jako "mieszkalny". Budynek ten podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości (art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.), przy zastosowaniu stawki dotyczącej budynków mieszkalnych. Podstawę opodatkowania budynków stanowi ich powierzchnia użytkowa, co wynika z treści art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy. SKO podkreśliło ponadto, że na dzień [...] lipca 2012 r. została wyznaczona kontrola na działce nr [...] w P., w celu ustalenia powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, jednak ze względu na nieobecność Skarżącego komisja nie mogła dokonać pomiaru budynku mieszkalnego. Dane o powierzchni użytkowej tego budynku Organ podatkowy pierwszej instancji uzyskał od Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Organ podkreślił, że wymiar podatku został dokonany przy zastosowaniu stawek określonych uchwałą Rady Gminy w P. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] . Do opodatkowania gruntu ma zastosowanie stawka w wysokości 0,40 zł/m2, natomiast do budynków mieszkalnych - stawka w wysokości 0,60 zł/m2. Wynikająca z powyższego wyliczenia kwota 1 715, 20 zł po zaokrągleniu do pełnych złotych wysokość zobowiązania na rok 2016 wynosi zatem 1 715 zł. Skarżący nie zgodził się z decyzją SKO i złożył skargę do Sądu. Wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie oświadczenie zawarte w dokumencie urzędowym jest niezgodne ze stanem faktycznym. Z aktu własności i mapy z 1975 r. wynika iż powierzchnia działek [...] i [...] wynosi łącznie 7, 41 ha. Skarżący podkreślił, że trybie art. 194 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej "O.p."), SKO było zobowiązane sprawdzić dokumenty, z których - w ocenie Skarżącego - wynika nieprawdziwość danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Do skargi załączono szereg dokumentów (kserokopie), które potwierdzać miały inną powierzchnię przedmiotu opodatkowania, niż wynikająca z ewidencji. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania decyzji. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie. Sprawa niniejsza jest już kolejną, w której Skarżący konsekwentnie, a nawet uporczywie, kwestionuje wymiar podatków na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Należy wobec tego przypomnieć pogląd sformułowany przez NSA w sprawie ze skargi kasacyjnej Skarżącego, dotyczącej łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2013 (II FSK 1840/14). Otóż, jak wynika z tego wyroku, "...w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie rozważano rolę ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatków w kontekście brzmienia art. 21 ust.1 P.g.k., zgodnie z którym podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Przy tym w orzecznictwie tym dość powszechnie przyjmowany jest pogląd, w świetle którego - stosownie do przywołanej regulacji - organ podatkowy nie może samodzielnie, na przykład, dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała NSA z dnia 27. 04. 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09). Jednakże, na co również zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13, wskazana reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych – niejako wyjątkowych - przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Może to mieć miejsce w sytuacji, gdy oparcie się na danych ewidencyjnych pozostawałoby w sprzeczności z innymi bezwzględnie obowiązującymi regulacjami prawnymi (np. zawartymi w ustawie o księgach wieczystych i hipotece) lub też musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku.". Dalej NSA uznał, wskazując na liczne przykłady swoich orzeczeń, "...że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, podatku rolnego lub podatku leśnego, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych, tj. na podstawie art.180 § 1 w związku z art.194 § 3 O.p. Do pierwszej grupy zaliczyć należy dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności – także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art.20 ust.1 P.g.k.). W tym zakresie rozwiązania przyjęte w P.g.k. skorelowane są z treścią art. 26 ust. 1 oraz art. 27 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości. Do czasu przekształcenia ewidencji gruntów i budynków w kataster nieruchomości przez pojęcie katastru należy rozumieć ewidencję gruntów i budynków (art.53a P.g.k.). W razie natomiast, gdy dane katastru nieruchomości (tj. ujawnione w ewidencji, gdy – jak w rozpatrywanej sprawie - nie została ona przekształcona w kataster) są niezgodne z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej, sąd rejonowy dokonuje – na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika – sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości (art. 27 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Powyższe wskazuje wyraźnie na zależność opisu nieruchomości w dziale pierwszym księgi wieczystej od danych ewidencyjnych, co potwierdza słuszność tezy o bezwzględnym związaniu tymi informacjami również organu podatkowego. W drugiej grupie znajdą się z kolei: - dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem (por. ww. uchwała z dnia 18. 11. 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13), czy też np. dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok NSA z dnia 5. 06. 2014 r., sygn. akt II FSK 1647/12). Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej (dotyczące własności i użytkowania wieczystego). Rękojmia ta jest natomiast wyłączona w odniesieniu do danych zawartych w dziale pierwszym księgi, dotyczących właśnie opisu nieruchomości. Księgi wieczyste, podobnie jak ewidencja gruntów i budynków, stanowią rejestr publiczny, przy czym wpisy dotyczące oznaczenia właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości zawarte w ewidencji nie mogą podważać domniemania prawdziwości danych zawartych w dziale drugim księgi wieczystej, obejmującym wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego (art.25 ust.1 pkt 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).". NSA w konkluzji uznał, że jest możliwe przeprowadzenie przez organy podatkowe dowodu przeciwko ewidencji gruntów i budynków na podstawie art.180 § 1 w związku z art.194 § 3 O.p. Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane. Postępowanie podatkowe, czy też postępowanie przez sądem administracyjnym, nie stanowi drogi prawnej ustalenia, kwestionowania lub weryfikowania oznaczenia i powierzchni nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Marginalnie NSA zauważył, że z treści zawiadomienia z dnia 15 stycznia 2008 r. (będącego podstawą wymiaru także w niniejszej sprawie i zawartego w aktach niniejszej sprawy), odzwierciedlającego zmiany wprowadzone operatem, wynika, że powierzchnia działek ewidencyjnych nr [...] , nr [...] , nr [...] i nr [...] przed zmianami i po zmianach jest taka sama. Także wszystkie inne uwagi NSA zawarte w przywołanym wyroku pozostają aktualne. Wobec tego powierzchnia działek Skarżącego na potrzeby wymiaru podatków musiała odpowiadać tej, jaka wynika z ewidencji gruntów i budynków. Ewentualna zmiana w ewidencji, polegająca na określeniu innej powierzchni opodatkowanej nieruchomości Skarżącego, będzie miała zasadnicze znaczenie dla postępowania podatkowego. Niemniej, tak długo, jak długo taka zmiana nie nastąpi, nie jest możliwe, aby uwzględnić stanowisko Skarżącego, według którego ta powierzchnia jest inna. Co więcej – stanowisko Skarżącego, który twierdzi, że powierzchnia nieruchomości jest większa, niż wynika to z ewidencji, nie mogłoby zostać uwzględnione także z tego względu, że jego uwzględnienie oznaczałoby zwiększenie zobowiązania podatkowego, czemu na przeszkodzie stoi art. 134 § 2 P.p.s.a. Sąd oddalił wnioski dowodowe Skarżącego, gdyż, po pierwsze, dotyczyły one nieuwierzytelnionych kserokopii dokumentów, po drugie natomiast – zmierzały do zakwestionowania powierzchni przedmiotu opodatkowania, wbrew danym wynikającym z ewidencji gruntów i budynków. Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.