III SA/Wa 3479/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... października 2005 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej nałożonej decyzją administracyjną oddala skargę III SA/Wa 3479/05 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia ... października 2005 r., nr... Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... lipca 2005 r., nr ... odmawiającą J. M. umorzenia kary pieniężnej w kwocie 11.450 zł., nałożonej decyzją tego organu z dnia ... maja 2005 r., nr... W dniu ... lipca 2005 r. do siedziby organu I instancji wpłynął wniosek J. M. o umorzenie wymierzonej mu kary pieniężnej. Dłużnik podniósł, że ma ciężką sytuację finansową i rodzinną, od 2004 r. nie prowadzi faktycznie działalności gospodarczej, a wykonywany w dniu kontroli przewóz miał charakter nieodpłatny i grzecznościowy. W odwołaniu dodał ponadto, że w dziedzinie, w której prowadził działalność gospodarczą nastąpiło załamanie rynku, co spowodowało, że popadł w ogromne długi, których nie jest w stanie spłacić. Z tego powodu znacznemu pogorszeniu uległ stan jego zdrowia. Według strony decyzja o nałożeniu tak wysokiej kary jest bardzo krzywdząca, ponieważ do naruszenia prawa doszło w wyniku niedoinformowania. Odwołujący podkreśla, że był to przejazd, za który nie uzyskał jakichkolwiek pieniędzy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego powołał się na § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 54), zwanego dalej "rozporządzeniem", zgodnie z którym należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub części, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która występuje w sytuacjach ściśle określonych. Organ przytoczył treść przepisu i stwierdził, że przesłanki w nim określone stanowią zamknięty katalog, który nie może być uzupełniony przez uznanie administracyjne. Zdaniem organu z materiału dowodowego wynika, że strona nie znalazła się w sytuacji, która przemawiałaby za umorzeniem kary pieniężnej. Natomiast argumenty dotyczące niesłuszności nałożenia kary pieniężnej nie mogą być podstawą uchylenia decyzji o odmowie umorzenia przedmiotowej należności. Z decyzji I instancji wynika ponadto, że strona przedłożyła kserokopię zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, co zdaniem organu stwarza domniemanie, że egzekucja jest skuteczna. Decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. M., który wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz ich zmianę poprzez odstąpienie od ukarania bądź umorzenie nałożonej kary pieniężnej. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że nie prowadzi działalności gospodarczej od 2004 r. tj. od czasu bankructwa. Upadek jego firmy był następstwem niekorzystnych zmian w transporcie drogowym, na co przede wszystkim wpływ miało szybko postępujące bezrobocie w regionie, w którym mieszka oraz likwidacja przeważającej części zakładów pracy, które wcześniej korzystały z typu usług świadczonych przez jego firmę. Obecnie na terenie miasta Z. pozostał praktycznie tylko jeden zakład pracy, który na dodatek korzysta z własnego transportu. W konsekwencji działalność skarżącego zaczęła przynosić same straty, co z kolei spowodowało powstanie zadłużenia, z którym nie jest w stanie uporać się do dnia dzisiejszego. W związku z tym zmuszony został do likwidacji prowadzonej działalności i uzyskania decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej. Przejazd w dniu ... kwietnia 2005 r. wykonywany był na potrzeby własne przez kierowcę M. G., nieodpłatnie i grzecznościowo, i nie stanowił usługi w rozumieniu gospodarczym. Z informacji jakie skarżący uzyskał w Starostwie Powiatowym w Z. tego rodzaju przewóz jest zwolniony z wszelkich opłat, dlatego też był pewien, że jego postępowanie jest zgodne z prawem i nie narusza żadnych norm. W kontrolowanym pojeździe nie było ładunku, co świadczy o prawdziwości wskazanych powyżej okoliczności, gdyż w przypadku zarobkowego świadczenia usług transportowych kursy pojazdów ustala się w taki sposób, aby przewoziły one ładunek w obie strony. Skarżący podkreślił, że jego sytuacja jest bardzo ciężka. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Wymaga także stałego i systematycznego leczenia z powodu znacznego pogorszenia stanu zdrowia, spowodowanego między innymi również opisaną sytuacją ekonomiczną, na co przedkłada zaświadczenie lekarskie. Skarżący wyjaśnił, że w chwili obecnej nie jest w stanie nawet regulować czynszu za mieszkanie, z czym wiąże się realne zagrożenie eksmisją, na dowód czego załączył wezwanie przedsądowe Spółdzielni Mieszkaniowej w Z. Podniósł również, że nie posiada majątku, z którego można byłoby pokryć chociażby koszty egzekucji nałożonej kary, nie wspominając o wyegzekwowaniu należności głównej. Dodał również, że z powodu długów wobec osób prywatnych był nachodzony przez grupy osób, nazywających siebie windykatorami, które różnymi nielegalnymi metodami próbowały wyegzekwować od niego pieniądze, przez co skarżący żyje w ciągłym strachu. Na koniec powołał się na zasady współżycia społecznego oraz nadmierność wymierzonej kary w stosunku do popełnionego nieświadomie wykroczenia. W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 27 lipca 2006 r. skarżący, na poparcie żądania skargi, w załączeniu przedłożył kopię postanowienia Komornika Sądowego Rewiru [...] w Z. z dnia ... czerwca 2006 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 15, poz.148 z późn. zm.), obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, spłata należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, przypadających na podstawie przepisów szczególnych państwowym jednostkom sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 18-22, może być, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, umarzana, odraczana lub rozkładana na raty. Natomiast według ust. 2 szczegółowe zasady i tryb umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności, o których mowa w ust. 1 określa rozporządzenie Rady Ministrów, które wskazuje również organy do tego uprawnione, z uwzględnieniem: 1) przesłanek uzasadniających umorzenie, odroczenie lub rozłożenie na raty należności, 2) rodzaju i zakresu udzielonych ulg w spłaceniu należności, 3) wskazania organów właściwych do umarzania należności, odraczania lub rozkładania na raty w zależności od wysokości kwot udzielonej ulgi. Zgodnie z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która następuje, jeżeli wystąpi jedna z następujących przesłanek: 1) dłużnik - osoba fizyczna zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, 2) dłużnik - osoba prawna został wykreślony z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie, 3) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 218 § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512, z późn. zm.), 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Jak wynika z przytoczonych przepisów, nie pozostawiają one zbyt wiele swobody organom rozpatrującym wnioski dłużników o umorzenie należności. Zestawiając występujący w sprawie stan faktyczny z treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia należy stwierdzić, że jedyną możliwością uwzględnienia wniosku jest rozpoznanie go w oparciu o pkt 4. Wprawdzie treść obu decyzji jest dość lakoniczna, jednakże organy słusznie uznały, że należność nie może być umorzona, ponieważ istnieje domniemanie skuteczności postępowania egzekucyjnego z powodu jego niezakończenia. W sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, jedynie organ egzekucyjny uprawniony jest bowiem do dokonania oceny, czy istnieje możliwość wyegzekwowania należności. Niedopuszczalne byłoby natomiast umorzenie kary przez organ rozpatrujący wniosek, który stwierdziłby, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności, gdy tymczasem organ egzekucyjny dokonywałby skutecznej egzekucji tej lub innej należności dłużnika. A zatem dopiero udowodniona nieskuteczność egzekucji wskutek jej umorzenia może spowodować zaistnienie przesłanki do umorzenia kary, co w niniejszym przypadku nie wystąpiło do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy bowiem, że zdarzenia, które miały miejsce po dacie wydania decyzji nie mogły być brane pod uwagę przez organy, gdyż postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zostało wydane 8 miesięcy później, a zatem do zamknięcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie organy nie mogły go ocenić. Dowód taki natomiast może mieć znaczenie w przyszłości, jako nowa okoliczność, jeżeli skarżący ponownie wystąpi do organu z podobnym wnioskiem Również wysokość i zasadność nałożenia kary nie stanowi podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego, bowiem argumenty te mogły mieć zastosowanie jedynie w postępowaniu wymiarowym. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.