III SA/Wa 3480/16

6/6/2018 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 6/6/2018 r. po rozpoznaniu wniosku A. sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych "do kwoty 5000 zł" w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/09/2016 r Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 25000,- zł . 2. Odmówić przyznania Skarżącej prawa pomocy w pozostałym zakresie; A. sp. z o.o. dalej jako "Skarżąca" zwróciła się na formularzu PPPr z 27/4/2018 r, o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się zajęcia egzekucyjne dokonane przez organy podatkowe oraz wstrzymany zwrot VAT. Przedstawiła przebieg działalności gospodarczej i rozwój sporu z organami podatkowymi oraz sposób korzystania z finansowania banków, jak też mechanizm spłat zobowiązań wobec dostawców. Załączyła kserokopie umowy bankowej, postanowienie o przedłużeniu zwrotu, postanowienie o wszczęciu kontroli, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i in. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego poinformowała, m.in., o sposobie pokrywanie kosztów związanych z bieżącym funkcjonowaniem, zmianie siedziby, rozwiązaniu umowy z pracownikami. Wskazała, ze w 2012 r. zostały przewidziane rezerwy na poczet postępowań, lecz zostały skonsumowane. Zasoby prezesa zarządu zostały wyczerpane w wyniku sporów sądowych, oznaczonych na s 2 pisma z 25/5/2018 r. Nadto, Spółka, na przełomie lat, pokryła koszty pełnomocnika w kwocie ok 30 tys zł. Obecnie prezes zarządu, wraz z córką, utrzymuje się ze środków, które uzyskuje tytułem wynagrodzenia – jego żona. Skarżąca przekazała, m.in., zestawienie rejestrów VAT, rachunków bankowych, rejestrów sprzedaży. Referendarz sądowy odstępuje od pouczenia Skarżącej o regułach przyznawania prawa pomocy z art. 246 i n. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1269 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", ponieważ Skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Jedynym kosztem sądowym wymaganym obecnie o spółki – jest wpis od skargi kasacyjnej w kwocie ok 50.000,- zł. Nie jest możliwe zwolnienie Strony od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 5000 zł, ponieważ urzędnik sądowy związany jest wypracowanymi przez sądy regułami oceny wniosku o prawo pomocy i jako dysponent środków publicznych zobowiązany jest dochować im wierności i poszanowania (clara pacta claros faciunt amicos). W ocenie referendarza sądowego, sytuacja finansowa spółki jest jednak trudna, zaś odczucia tego stanu uzasadnione. Dlatego w pełni referendarz sądowy podziela pogląd wyrażony w postanowieniu z 27 kwietnia 2017 r., III SA/Wa 656/17, zgodnie z którym dopuszczalne jest przyznanie pomocy w sytuacji, kiedy Skarżąca w realiach rozpoznawanej sprawy wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (...), a przemawiają za tym następujące okoliczności: Spółka nie posiada środków na rachunkach bankowych, w stosunku do Spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne (...)". Dodatkowo, z nadesłanych w sprawie informacji wynika, że aktywność spółki ulega degradacji, co przejawia się w zadeklarowanych zwolnieniach (ostatnich) pracowników. Szacunek do dorobku prawnego w zbliżonej sprawie, który referendarz sądowy żywi (curiae est via, veritas et vita), jest przyczyną uwzględnienia oceny z przywołanego postanowienia. Urzędnik sądowy podziela również pogląd Sądu, który uznał, że "(...) nie oznacza jednak, że Skarżąca w ogóle nie jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania (...) Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11) – z którego to instrumentu, jeśli wierzyć deklaracji z pkt 6 pisma 25 maja 2018 r., nie korzystała. W przywołanym orzeczeniu NSA zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1072/14, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1062/14). W niniejszym postępowaniu, z uwagi na wzmiankowany horyzont czasowy i okoliczności faktyczne sporu jak też brak zmiany sytuacji Spółki, należy podzielić pogląd, że Skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólników lub pożyczek, nie jest możliwe. Skarżąca nie podjęła więc wszystkich możliwych działań celem chociażby częściowego pokrycia kosztów wszczętego przez nią postępowania sądowego. Odnosząc się do kwestii ustroju majątkowego małżonków (prezesa zarządu i jego małżonki) należy wzmiankować, że nie zwalnia on od obowiązku wzajemnej pomocy, co wynika z utrwalonego orzecznictwa sadowego. Niemniej jednak, co już było wskazane wyżej, z uwagi na aktualnie skomplikowaną sytuację majątkową i finansową Skarżącej, Sąd częściowo przychylił się do jej wniosku i uznał za zasadne zwolnienie Skarżącej od wpisu sądowego ponad kwotę 25000 zł, nie czyniąc z faktu, że Skarżąca uiściła wynagrodzenie dla pełnomocnika w wysokości 30 tys. zł okoliczności uzasadniającej odmowę uwzględniania wniosku. Podejmując decyzję o zwolnieniu (jednak) Skarżącej od wpisu od skargi kasacyjnej we wskazanym powyżej zakresie urzędnik sądowy uwzględnia fakt partycypowania w kosztach postępowania w kwocie 100 tys zł na uprzednich etapach postępowania, jak też uciążliwość związaną z dochodzeniem spornej kwoty podatku przez organy. Na wynik sprawy o prawo pomocy nie miał wpływu zadeklarowany przez Skarżącą fakt uchylenia prze Sąd decyzji w których prezes zarządu był stroną i w konsekwencji – spodziewany wpływ środków z tytułu zwrotu wpisu. Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.