III SA/Wa 3482/05

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu w dniu 8 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata tj. w zakresie całkowitym. W. W. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu stwierdził, że jego rodzina znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, gospodarczej i zdrowotnej. Dochód z tytułu renty i emerytury przeznacza w całości na zakup leków, żywności, odzieży i innych rzeczy niezbędnych. Nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Opisując posiadany majątek wskazał mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną ( [...]ha przeliczeniowego). Skarżący osiąga dochód z tytułu renty w wysokości około,[...] zł, jego żona dochód z tytułu emerytury w kwocie około [...] zł, a ich syn otrzymuje rentę socjalną w wysokości około [...] zł. Łączny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. W związku z powyższym podkreślić należy, że skarżący pomimo składania w Sądzie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, nie przedstawił w nich nowych okoliczności i informacji ponad te, które były przedmiotem analizy Sądu. Prawomocnym postanowieniem z 23 marca 2006 r. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych oraz ustanowienia adwokata. Identyczne Sąd rozstrzygnął w postanowieniach z [...] grudnia 2006 r. oraz z [...] lipca 2007 r. ponownie odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy. Również Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadnej argumentacji wnioskodawcy i postanowieniem z [...] maja 2007 r. sygn. akt II FZ 80/07 oddalił zażalenie skarżącego wniesione w tym przedmiocie. We wniosku z 24 września 2007 r. skarżący nie przywołał żadnych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na odmienną ocenę jego sytuacji finansowej. W niniejszej sprawie do ewentualnych kosztów postępowania można zaliczyć wpis od zażalenia w wysokości 100 zł oraz koszty wynagrodzenia adwokata. Podkreślić jednocześnie należy, że strony mogą negocjować wysokość wynagrodzenia pełnomocnika, a stosownie do przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28 września 2002 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), minimalna stawka w drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym wynosi 120 zł (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit d) Rozporządzenia). Nade wszystko wyjaśnić skarżącemu należy, że każdy, kto ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata powinien wykazać, że spełnienie żądań finansowych wybranego pełnomocnika przekracza jego możliwości płatnicze i z tej przyczyny konieczne jest przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy we wskazanym przez niego zakresie, w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony jego interesów. Skarżący w złożonym wniosku powyższych okoliczności nie wykazał. Ponadto zauważyć należy, iż analiza przedstawionych informacji oraz akt sprawy wskazuje na nieścisłości w złożonych przez skarżącego oświadczeniach. Skarżący wskazał, że posiada nieruchomość o pow.[...] ha przeliczeniowego, co stanowi [...]hektarów fizycznych i nie dodał, że posiada również nieruchomość o powierzchni [...]ha (karta [...] akt sądowych). Wyjaśnił jednocześnie, że ziemia "ugoruje". Analizując powołane fakty stwierdzić należy, że okoliczność nieużytkowania gruntu nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla zastosowania instytucji prawa pomocy. Niewątpliwie nieruchomość rolna o powierzchni około [...]ha stanowi majątek znacznej wartości. W orzeczeniu z 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 (niepubl) Naczelny Sąd Administracyjny powołując się na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego (wyrok SN z 23 października 1934r., C II 1441/34) uznał, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. W postanowieniu z 10 stycznia 2005 r., sygn. akt 478/04 (niepubl.) NSA stwierdził natomiast, że sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Ponadto skarżący nie ujawnił, iż jest współwłaścicielem lasu o powierzchni ogółem około,[...] ha, co wynika z decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2005 r. (karta 15 akt sądowych). Ponadto z powołanej decyzji wynika, iż wnioskodawca posiada budynek mieszkalny o pow. [...]m². Z kolei on sam we wniosku z dnia 12 stycznia 2006 r. oświadczył, iż mieszkanie to ma ok. [...]m². Natomiast we wnioskach z 11 października 2006 r. i 13 lipca 2007 r. wskazał, iż ma już ono tylko [...]m². Stwierdzone nieścisłości nie pozwalają uznać, że skarżący wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy i utrudniają przeprowadzenie oceny jego sytuacji materialnej w taki sposób, by można było jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie kosztów postępowania jest niemożliwe albo będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu jego i jego rodziny. Nie jest zaś rzeczą Sądu prowadzenie dochodzenia co do faktycznego stanu majątkowego skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2004 r., sygn. akt FZ 17/04). Prowadziłoby to bowiem do nieograniczonego przewlekania postępowania o przyznanie prawa pomocy, które ze swej istoty jest postępowaniem wpadkowym i jako takie nie powinno w sposób długotrwały uniemożliwiać zakończenia postępowania głównego. Wnioskodawca przy rozpatrywaniu poprzednich wniosków dwukrotnie wzywany był do nadesłania zeznań podatkowych oraz potwierdzenia informacji o wysokości uzyskiwanych dochodów, z obowiązków tych jednak się nie wywiązywał. Niezależnie od powyższych ustaleń podkreślić należy, iż skarżący oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają stałe źródła dochodów i miesięcznie osiągają dochód w łącznej wysokości ok. [...] zł. Podkreślić należy, iż kwota ta przekracza zarówno wysokość wpisu od zażalenia jak i łączne koszty postępowania (wpis i wynagrodzenia adwokata wg minimalnej stawki). Reasumując, w przedstawionej sprawie nie występują przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy, bowiem sytuacja finansowa skarżącego nie jest wyjątkowa. Dowodem na powyższą okoliczność, jest zarówno stały dochód, który otrzymuje skarżący jak i posiadany majątek (nieruchomość rolna i leśna). W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec skarżącego prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a także w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji