III SA/Wa 3489/11

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2012 r. po rozpoznaniu wniosku B. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów z tytułu nieujawnionych źródeł p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym– tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. 2) B. Z. dalej jako skarżąca lub strona, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w formularzu PPF załączonym do skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazała na wadliwy przebieg postępowania podatkowego i fakt, ze uzyskiwane wynagrodzenie w wysokości 1000 zł nie wystarcza na uiszczenie wpisu w wysokości 2000 zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z K. G. ([...]), która osiąga z tytułu emerytury 1000 zł miesięcznie. Strona, wykonując wezwanie referendarza sądowego z 26 stycznia 2012 r., poinformowała o przekazaniu PIT37 za 2010 r; wyciągu z konta karty kredytowej, ustalonych przez wspólnotę mieszkaniową opłatach za mieszkanie, przekazała faktury za energię elektryczną, zaświadczenie o zarobkach za ostatnie trzy miesiące. Poinformowała, że jedynym jej źródłem utrzymania jest wynagrodzenie ze stosunku pracy. 3) Referendarz sądowy wskazuje, że jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie na obecnym etapie jest 2000,- zł należne z tytułu wpisu od skargi do sądu. Do obowiązku uiszczenia tej kwoty należy odnieść możliwości finansowe strony. Skarżąca nie przedstawiła wszystkich żądanych w wezwaniu referendarza informacji. W szczególności nie nadesłała – wbrew złożonym deklaracjom - wyciągów z rachunków bankowych strony, którego analiza umożliwiłaby prześledzenie sposobu prowadzenia gospodarki finansowej przez stronę. Nieznana zatem, bo niezweryfikowana, pozostała bieżąca wysokość przychodów strony ani dokładne informacje o ciążących na stronie obciążeniach, strukturze wydatków, nie wspominając już o wysokości kosztów utrzymania i źródłach ich pokrywania czy uzyskiwanej pomocy. Nadesłane deklaracje podatkowe nie umożliwiają oceny sytuacji strony w tym zakresie, ponieważ dotyczą statycznego, zadeklarowanego stanu – który przecież jest przedmiotem sporu w postępowaniu o nieujawnione źródła przychodu. Referendarz sądowy ma przy tym na względzie poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zauważył, iż uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05). Przydając jednak prymat w y ł ą c z n i e postulatowi bezzwłocznego dostępu strony do Sądu i badając tylko zadeklarowaną wysokość przychodów, referendarz sądowy doszedł do wniosku, że z kwoty – w sumie – dwóch tysięcy uzyskiwanych co miesiąc w gospodarstwie domowym skarżąnej, jest ona w stanie wygospodarować połowę kwoty wpisu od skargi, tj kwotę 1000,- zł. Referendarz sądowy ma na uwadze to, że postępowania podatkowe toczy się już od dłuższego czasu, skarga została sporządzona 18 listopada 2011 r., a strona dysponowała profesjonalną pomocą prawną. Stąd, nawet przy zadeklarowanych środkach finansowych, strona mogła przygotować się do konieczności ich poniesienia. Zarazem referendarz sądowy informuje, że na mocy art. 249 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeśli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W braku nadesłania wnioskowanych przez referendarza sądowego informacji, referendarz sądowy był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., zadecydować jak w sentencji.