III SA/Wa 351/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Z motywów postanowienia wynika, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku J. K.. Wezwaniem z dnia [...] lutego 2008 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości położonej w K., gmina C., dla której Sąd Rejonowy w C. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...]. Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. skierowanym do Prokuratury Rejonowej w C. J. K. wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Pismo to zostało przekazane do wiadomości organowi egzekucyjnemu celem rozpoznania wniosku zgodnie z właściwością. Uzasadniając odmowę wstrzymania postępowania egzekucyjnego Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zgodnie z art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 129, poz. 1954 ze zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.e.a." - wstrzymanie egzekucji może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Kwalifikacja danego przypadku należy natomiast do organu nadzoru, który bierze pod uwagę całokształt okoliczności. Organ nie dopatrzył się w przypadku Skarżącego okoliczności szczególnych. Podkreślił natomiast, że zastosowanie instytucji wstrzymania egzekucji skutkuje jedynie przesunięciem w czasie terminu dochodzonych należności, co w konsekwencji powoduje podwyższenie kwoty zaległości poprzez naliczanie odsetek za zwłokę i pogorszenie sytuacji finansowej zobowiązanego. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie oraz o uznanie, że prowadzenie egzekucji narazi go na "niczym nieuzasadnione straty". W uzasadnieniu wyjaśnił, że w jego ocenie zachodzą przesłanki powodujące konieczność zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Przede wszystkim taką przesłanką jest pożar, który ma charakter wyjątkowy. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podał, że instytucja wstrzymania czynności egzekucyjnych oparta została na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet wystąpienie ogólnie określonych przesłanek takiego wstrzymania nie obliguje organu do wydania postanowienia wstrzymującego czynności egzekucyjne albo postępowanie egzekucyjne. Dodatkowo, powołując się na orzecznictwo sądowe organ podał, że za szczególnie uzasadnione przypadki uznaje się przypadki spowodowane działaniem czynników, na które strona nie miała wpływu i które są niezależne od sposobu jej postępowania. Minister Finansów zaznaczył też Dyrektor Izby Skarbowej w G. prawidłowo dokonał oceny okoliczności sprawy, stwierdzając, iż nie wystąpiła przesłanka uzasadniająca wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu również okoliczność pożaru nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Skarżący nie wykazał, z jakich względów sytuacja, w jakiej się znalazł powinna zostać uznana za szczególnie uzasadniony przypadek. W skardze z dnia [...] grudnia 2009r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Zakwestionował stanowisko Ministra Finansów w zakresie w jakim nie uznał pożaru jako okoliczności wyjątkowej. Utrzymywał, że stanowisko Ministra Finansów jest nieprawidłowe, gdyż jego sytuacja jest wyjątkowa, a prowadzona egzekucja spowoduje jego ekonomiczny upadek, utratę wszystkich dóbr, w tym dachu na głową. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była prawidłowość postanowień o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych podjętych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Skarżącego. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie, ani też poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa. Nie wystąpiła zatem żadna z przesłanek ich uchylenia lub stwierdzenia nieważności, wskazanych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Postanowienia powyższe wydane zostały w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a., stanowiący, że organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ, z zastrzeżeniem § 7. Celem unormowania przewidzianego w tym przepisie, jak słusznie zauważył to Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 27 października 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2118/05, a Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten podziela, jest możliwość uwzględnienia w toku postępowania egzekucyjnego zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwe najszybszego wykonania zobowiązania, co uzasadnione jest chociażby z uwagi na koszty postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca w żaden sposób nie określił przy tym, jakiego rodzaju przypadki uznał za szczególnie uzasadnione w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a., pozostawiając w tym względzie ocenę organom orzekającym w konkretnej sprawie. Nie ulega jednak wątpliwości, że okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie tego przepisu muszą mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. "Szczególny" w rozumieniu potocznym oznacza bowiem "odznaczający się czymś osobliwym, zwracający czymś uwagę; niezwykły, wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny" (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, t. IV, s. 638). Uprawnione też było przyjęcie przez organy, iż kryterium szczególnie uzasadnionego przypadku jest działanie czynników, na które zobowiązany nie miał wpływu, niezależnych od sposobu jego postępowania, a wynikających ze zdarzeń losowych. Skarżący wnosząc o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego nie wskazał żadnej z powyżej omówionych okoliczności. Organ pierwszej instancji stwierdził, że okoliczności takie nie wynikają też z akt sprawy. Na etapie postępowania zażaleniowego Skarżący wspomniał o pożarze, nie rozwijając tego wątku. Słusznie zatem organ odwoławczy uznał, że okoliczność ta nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Skarżący nie wykazał, z jakich względów okoliczność ta powinna zostać uznana za szczególną. Zważywszy na brak argumentów Skarżącego, które spełniałyby kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a., nie można organom orzekającym w niniejszej sprawie postawić zarzutu naruszenia ww. przepisu. Dodać przy tym trzeba, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego mają charakter uznaniowy, co wynika z użytego w treści art. 23 § 6 u.p.e.a. słowa "może". To zaś oznacza, iż organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Istota uznania administracyjnego wyraża się bowiem w tym, że może on, ale nie musi, wstrzymać postępowanie egzekucyjne nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek uzasadniających to wstrzymanie. Sąd nie może zatem nakazać organowi nadzoru podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści, gdy uzasadnienie postanowienia odmawiającego wstrzymania postępowania egzekucyjnego sporządzono w sposób należyty, a organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy uzasadniły w sposób dostateczny odmowę wstrzymania postępowania egzekucyjnego i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniach postanowień przedstawione zostały okoliczności sprawy, przesłanki jakimi kierowały się organy wydając rozstrzygnięcia oraz przepisy prawa stanowiące ich podstawę prawną. Ponieważ na etapie postępowania sądowego Skarżący nadal utrzymywał, że pożar jest okolicznością zasługującą na uwzględnienie, ale nie podał żadnych bliższych informacji odnośnie do tego zdarzenia, Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścić jako dowód z dokumentów, dołączonych do wniosku o udzielenie prawa pomocy, postanowienie Komisariatu Policji w C. o umorzeniu dochodzenia z dnia [...]marca 2009 r. oraz zaświadczenia Komisariatu Policji w C. z dnia [...] października 2009 r. Z dokumentów tych wynika, że na terenie niezamieszkałej posesji w miejscowości K. [...] gmina C. miał miejsce pożar stodoły. Z ww. postanowienia Komisariatu Policji w C. wynika, że J. K. nie zamieszkuje na co dzień w tej miejscowości i przebywa tam sporadycznie w okresie prac polowych. Stodoła nie posiadała zamknięcia, w jej konstrukcji murowanej były tylko otwory na wrota i wnętrze stodoły było ogólnodostępne dla osób postronnych. Ww. dokumenty przeczą twierdzeniu Skarżącego, iż pożar był okolicznością szczególną, na którą nie miał wpływu, ponieważ nie zabezpieczając wejścia do stodoły w pewnym stopniu wpłynął na zaistniałą sytuację. W stodole składował siano swoje i sąsiada, jak sam zeznał przed organami Policji, ale nie dochował należytej staranności, aby zabezpieczyć je przed działaniami osób postronnych. Nie może być też uznany za wiarygodny argument, iż egzekucja z nieruchomości położonej w miejscowości K. [...] spowoduje utratę przez Skarżącego "dachu na głową", ponieważ z wcześniej przywołanych dokumentów wynika, iż posesja ta jest niezamieszkała, a J. K. przebywa na niej sporadycznie. W świetle powyższego argumenty skargi nie zasługują na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.