III SA/Wa 3512/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant referent Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. W. i T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku rolnego na 2015 r. oddala skargę Wójt Gminy Z.(dalej również jako: "organ pierwszej instancji") decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. uchylił własną decyzję nr [...] z dnia [...] października 2015 roku i ustalił T. i Z. W.(dalej: "Skarżący") nową kwotę podatku rolnego na rok 2015 r. w wysokości 261,00 zł płatnego w czterech ratach. Od powyższej decyzji Skarżący wnieśli odwołanie, w którym zażądali jej unieważnienia i przywrócenia wielkości ich gospodarstwa do stanu pierwotnego sprzed wydania decyzji zmniejszającej wielkość gospodarstwa o działki rolne nr 42, 49 i 60 oraz wysokości podatku rolnego. Skarżący zażądali ponadto zakazania K. S. użytkowania działek nr 49 i 60, położonych w miejscowości M. D., przywrócenia na jego koszt zniszczonej infrastruktury tychże działek do stanu sprzed 22 października 2015 roku, a także zakazania M. K. i L. użytkowania działki nr 42, położonej w miejscowości M. D. oraz przywrócenia na jego koszt infrastruktury tej działki do stanu sprzed 23 listopada 2015 roku, oczekując jednocześnie ukarania K.S. i M.K.L. za zniszczenie infrastruktury oraz za bezprawne użytkowanie działek nr 42, 49 i 60. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że przedmiotowa decyzja została wydana bezprawnie i przedwcześnie z uwagi na toczące się postępowania sądowe w sprawie nielegalnego i bezprawnego przywłaszczenia części gospodarstwa rolnego Skarżących w postaci działek nr 42, 49 i 60. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.(dalej również jako: "organ drugiej instancji" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] maja 2016 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] lutego 2016 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przyjął następujący stan faktyczny sprawy: Z zawiadomienia o zmianie w ewidencji gruntów z dnia 2 listopada 2015 r., wydanego przez Starostwo Powiatowe w S. wynika, iż Skarżący, zamieszkali w miejscowości M. D. są właścicielami nieruchomości gruntowej - działka nr 70, położonej w miejscowości M. D., Jednostka ewidencyjna: Z. o łącznej powierzchni 3,5900 ha. Organ odwoławczy wskazał, że z powyższego dokumentu wynika, iż dokonano zmiany - nabycie własności z licytacji, polegającej na wykreśleniu nieruchomości gruntowej - działka nr 42, położonej w miejscowości M. D., Jednostka ewidencyjna: Z., o łącznej powierzchni 1,6300 ha, a jej właścicielem (udział 1/1) po dokonanej zmianie stał się M.K.L.. W odniesieniu do tak ustalonego stanu faktycznego sprawy organ drugiej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków znajdujących się w aktach sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało, że argumenty i żądania Skarżących podniesione w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ stan faktyczny sprawy będący podstawą ustalenia wysokości podatku rolnego na 2015 r. został potwierdzony dokumentami, o których mowa wyżej, zaś istnienie prawnej możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów (art. 194 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa, tekst jedn. Dz. U. z 2015 roku, poz. 613 ze zm., przywoływana dalej jako: "O.p.", "Ordynacja podatkowa") nie może oznaczać uprawnienia organu podatkowego do dokonywania zmian w tych dokumentach. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że kwestionowanie danych w ewidencji gruntów i budynków odbywać się może tylko i wyłącznie w toku odrębnych postępowań uregulowanych przepisami prawa. Podatnik, który kwestionuje dane wynikające z dokumentów czy stan faktyczny ustalony przez organ podatkowy, winien dążyć do ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, jak również na Podatniku spoczywa obowiązek poinformowania organu podatkowego o zmianie danych. Pismem z dnia 7 czerwca 2016 r. Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której sformułowali żądanie zmiany ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2016 r. oraz przywrócenia działek rolnych nr 42, 49 i 60 do ich gospodarstwa rolnego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 8 września 2016r. sygn. akt III SA/Wa 2117/16 odrzucił skargę na mocy art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., zwana dalej" "P.p.s.a."). W następstwie złożonego przez Skarżących zażalenia postanowieniem z dnia 26 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2016r. sygn. akt III SA/Wa 2117/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. 1. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej zwanej "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. 2. Przedmiotem sporu jest prawidłowość nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji w podstawie opodatkowania działek o nr 42, 49 i 60, a w tym rozstrzygnięcie, czy organ wydając decyzję ustalającą podatek mógł odstąpić od treści ewidencji gruntów i budynków. 3. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić granice przedmiotowe rozpoznawanej sprawy. Przedmiotem rozstrzyganej sprawy jest kontrola zgodności z prawem decyzji ustalającej podatek rolny na 2015 r. Nie jest przedmiotem niniejszego postępowania oraz nie było przedmiotem postępowania podatkowego rozstrzyganie kwestii własności działek rolnych nr 42, 49 i 60, które jak wynika z treści ewidencji są własnością innych osób niż Skarżący. Zgodność treści ewidencji gruntów i budynków ze stanem rzeczywistym może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego prowadzonego na gruncie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.). Ta kwestia nie jest jednak przedmiotem postępowania podatkowego więc nie może być przedmiotem postępowania przed tutejszym Sądem, w tej sprawie. Kompetencją sądu administracyjnego nie jest też rozstrzyganie o prawie własności nieruchomości ani też pośrednie "przysądzanie" własności poprzez wpływanie na podstawę opodatkowania podatkiem rolnym. 4. Należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jako dokument rozstrzygający o klasyfikowaniu gruntów dla potrzeb opodatkowania podatkiem rolnym, ewidencję gruntów i budynków wskazuje też art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 617 ze zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne będące właścicielami gruntów. 5. Dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 194 O.p. są ewidencje gruntów i budynków. Dokument urzędowy spełniający wymogi Ordynacji podatkowej ma zwiększoną (szczególną) moc dowodową. Zwiększona moc dowodowa dokumentu urzędowego sprowadza się do przyjęcia dwóch domniemań, a mianowicie prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). W konsekwencji organ podatkowy nie może odrzucić – bez przeprowadzenia przeciwdowodu – istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Pominięcie faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym bez przeprowadzenia przeciwdowodu stanowiłoby naruszenie O.p. Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Z kolei domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. 6. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt II FSK 3099/12 (dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej zwanej CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy. Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane. Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej). Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). W drugiej grupie znajdą się z kolei dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem (por. ww. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13 - CBOSA), czy też np. dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1647/12 - CBOSA). 7. Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości, co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej dotyczące własności. Księgi wieczyste, podobnie zresztą jak ewidencja gruntów i budynków, stanowią rejestr publiczny, przy czym wpisy dotyczące oznaczenia właściciela nieruchomości zawarte w ewidencji nie mogą podważać domniemania prawdziwości danych zawartych w dziale drugim księgi wieczystej, obejmującym wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r. poz. 1007 ze zm.). Artykuł 194 § 3 O.p. pozwala więc na obalenie domniemania poprawności danych z ewidencji gruntów i budynków w zakresie własności nieruchomości, w przypadku gdy istnieje inny dokument, który świadczy o wadliwości zapisów w ewidencji. 8. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że Skarżący nie przedstawili żadnego dokumentu wskazującego, że byli w 2015 r. właścicielami działek rolnych nr 42, 49 i 60. Z tego względu organ podatkowy wydając decyzję ustalającą podatek na 2015 r. nie mógł potraktować Skarżących jako właścicieli wskazanych działek i wymierzyć im z tego tytułu podatek. Organ podatkowy nie może dowolnie odstępować od treści ewidencji gruntów i zignorować zawiadomienia Starostwa Powiatowego, które są dokumentami urzędowymi. Skarżący nie przeprowadzili żadnego dowodu, który podważałby treść tej ewidencji i dokumentów Starostwa Powiatowego. Nie można przyjąć, że dane z ewidencji gruntów i budynków mogą być dla potrzeb wymiaru podatku rolnego czy podatku od nieruchomości korygowane w postępowaniu podatkowym przez organ podatkowy, za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II FSK 3108/12 i z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1581/12, CBOSA). Co więcej, w aktach niniejszej sprawy nie ma żadnego dowodu obalającego treść ewidencji gruntów i budynków. Dopiero ewentualna zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków (dokonana przez uprawnione do tego organy geodezyjne, w odrębnym postępowaniu) mogłaby stanowić podstawę do wznowienia postępowania w przedmiocie ustalonego podatku. 9. Skarżący powołują się na to, że przedmiotowa decyzja została wydana bezprawnie i przedwcześnie z uwagi na toczące się postępowania sądowe w sprawie nielegalnego i bezprawnego przywłaszczenia części gospodarstwa rolnego Skarżących w postaci działek nr 42, 49 i 60. Argument ten nie może jednak w ocenie Sądu spowodować uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż z prawidłowo zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby – jak na razie - stan własności gruntów był inny, niż to wynika z ewidencji. Dla celów podatkowych Organ podatkowy nie mógł zatem przyjąć wbrew zapisom ewidencji, że Skarżący są właścicielami działek rolnych nr 42, 49 i 60. 10. Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonej decyzji naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub w części. 11. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.