III SA/Wa 3522/14

Starszy referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący J. K. , na urzędowym formularzu PPF, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jedynym jego dochodem jest emerytura wynosząca 1.100 zł. Z emerytury w wysokości 1.150 zł utrzymuje się również żona Skarżącego. Ich dochód w całości przeznaczany jest na podstawowe potrzeby takie jak opłaty czynszowe i medialne, jedzenie, lekarstwa. Skarżący podkreślił, że konieczność poniesienia kosztów sądowych narazi go na niemożność kupna leków podtrzymujących życie i kruchy stan zdrowia, żywności, opłacenia wizyt u lekarzy, rehabilitacji po przebytych zabiegach. Powołał się także na orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Skarżący podał, że posiada na tzw. "czarną godzinę" oszczędności w wysokości jednej emerytury. Nie posiada żadnego majątku. Przedstawił strukturę wydatków, wśród których wymienił czynsz za mieszkanie (800 zł), energię elektryczną (180 zł), telewizję (70 zł), telefon (35 zł), koszty leków, rehabilitacji i jedzenia. Wskazał również na przyznane mu już wcześniej zwolnienie od wpisu od skargi. Skarżący wskazał również, że pogorszeniu uległa jego sytuacja materialna w związku z wysokimi opłatami sądowymi oraz wyższymi kosztami ochrony życia i zdrowia. Wezwaniem z 29 lipca 2016 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącego do oświadczenia czy i w jakim zakresie zmieniła się jego sytuacja materialna od czasu rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie zostało wysłane na adres pełnomocnika Skarżącego r.pr. B. W. i doręczone 3 sierpnia 2016 r. Skarżący jednak, ani jego pełnomocnik nie odpowiedzieli na wezwanie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 5.570 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący został wezwany do wykazania czy i w jaki sposób zmieniła się jego sytuacja materialna od czasu rozpoznania poprzedniego wniosku. Jednakże mimo prawidłowego doręczenia wezwania, ani Skarżący, ani jego (profesjonalny) pełnomocnik, na wezwanie referendarza sądowego nie odpowiedzieli. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać na postawie dokumentów i informacji złożonych przy poprzednio rozpoznawanym prawie pomocy oraz na podstawie informacji znajdujących się w urzędowym formularzu PPF. Nadmienić należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy było już przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Mianowicie postanowieniem z 26 marca 2015 r. referendarz sadowy zwolnił Skarżącego od wpisu od skargi w kwocie 11.140 zł. Następnie po złożeniu skargi kasacyjnej od wyroku w niniejszej sprawie referendarz sądowy postanowieniem z 11 lutego 2016 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych/wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że Skarżący nie wyjaśnił kwestii posiadanych oszczędności, ewentualnego darowania wnuczce zajmowanego lokalu oraz wynagrodzenia wypłaconego pełnomocnikowi. Wśród przesłanych dokumentów zabrakło także wyciągów z rachunku bankowego żony Skarżącego, a o istnieniu takiego rachunku świadczą dowody wpłat gotówkowych dokonanych 17 grudnia 2015 r. i 18 stycznia 2016 r. na kwoty 109,76 zł i 961,43 zł. Referendarz wskazał również na fakt wydatkowania kwoty 5.000 zł na pobyt uzdrowiskowo-rehabilitacyjny Skarżącego i jego żony. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 23 marca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, w uzasadnieniu wskazując, że Skarżący w sprzeciwie nie przedstawił argumentacji, która mogłaby skutecznie podważyć ocenę dokonaną przez referendarza sadowego. Następnie postanowieniem z 1 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zmiany postanowienia Sądu z 23 marca 2016 r. stwierdzając, że sytuacja rodzinna i finansowa Skarżącego nie uległa zmianie. Również w aktualnie złożonym formularzu PPF Skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna uległa zmianie. Skarżący wskazał wprawdzie w pkt-cie 5 uzasadnienia wniosku, że jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu, powołując się na wysokie koszty opłat sądowych oraz wyższych kosztów ochrony życia i zdrowia, jednak nie wskazał żadnych konkretnych informacji na ten temat. Nie odpowiedział również na wezwanie referendarza sądowego o oświadczenie w jakim zakresie zmieniła się jego sytuacja materialna. Uznać zatem należało, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych tj. uiścić wpisu należnego od skargi kasacyjnej. Przedstawione przez Skarżącego dane o sytuacji materialnej (pogorszeniu się tej sytuacji) okazały się bowiem niewystarczające dla pozytywnego rozpoznania wniosku Skarżącego. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.