III SA/Wa 3542/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od października do grudnia 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż jest w likwidacji, nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi, ani majątkiem. Stan rachunku bankowego określiła na 12,74 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe, deklaracje VAT-7, bilans, rachunek zysków i strat, wydruk dotyczący zaliczki na CIT-8 za okres od marca do listopada 2016 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z nich stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżąca jest zobowiązana na obecnym etapie jest wpis od skargi w kwocie 1.939 zł. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Po pierwsze nie wykonała ona w pełni wezwania referendarza sądowego. Nie przesłała mianowicie zeznania podatkowego za 2014 r., wyciągów bankowych, informacji o postępowaniu egzekucyjnym czy wynagrodzeniu pełnomocnika. Nie wskazała także należności i zobowiązań oraz ewentualnych udziałów w innych podmiotach. Po drugie nawet jednak te materiały, które Skarżąca przedłożyła nie dały podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak toczące się postępowanie likwidacyjne, brak środków finansowych i brak majątku. Tymczasem nie można tracić z pola widzenia tego, że – jak wynika z dokumentów finansowych – jeszcze w 2016 r. Skarżąca osiągnęła przychód w wysokości 79.813,04 zł i poniosła koszty jego uzyskania w kwocie 132.919,55 zł. W 2015 r. wielkości te kształtowały się na poziomie odpowiednio 924.370,77 zł i 917.508,03 zł. Nadto na koniec 2015 r. posiadała zapasy towarów o łącznej wartości [...] zł. Powyższe pozwala na wniosek, że Skarżąca miała możliwość zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie żądanego wpisu. Jakkolwiek nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena sposobu, w jaki środki te wykorzystała (wyłącznie jej decyzją jest na jaki cel środki te przeznaczyła), niemniej nie może ona obecnie skutecznie domagać się zwolnienia od kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania, a zatem ich przerzucenia na ogół społeczeństwa, w sytuacji gdy mogła przygotować się na ich poniesienie. Tym bardziej, że do wszczęcia kontroli podatkowej doszło w niniejszej sprawie już w lipcu 2015 r. W orzecznictwie kładzie się natomiast nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (zob. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Akcentuje się również, że z całą pewnością wymóg "ostrożności" obowiązuje już od daty wszczęcia postępowań podatkowych (zob. postanowienie WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2016 r., III SA/Wa 52/16). Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności jak brak środków finansowych czy toczące się postępowanie likwidacyjne. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności i zawiesił działalność gospodarczą czy też wszczął postępowanie likwidacyjne powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Prowadziłoby to z kolei do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Tym samym nie ma powodu, aby na tym etapie koszty prowadzonego przez Skarżącą postępowania przerzucać na podatników. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.