III SA/Wa 3543/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2009 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę 1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego "M." S.A. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 19 kwietnia 2001 r. wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. Inspektorat Nr [...] (dalej zwany ZUS lub Skarżącym), obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W związku z niemożnością wyegzekwowanie należności objętej ww. tytułami wykonawczymi, postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie prowadzone wobec "M." S.A. Zważywszy na to, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne należne z tytułu opłat za dokonane czynności, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. obciążył nimi wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w W.. 2. W dniu 5 grudnia 2007 r. ZUS wystąpił z wnioskiem o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego, podnosząc, iż jest państwową jednostka organizacyjną posiadającą osobowość prawną nie prowadzącą działalności gospodarczej, nie mającą możliwości uzyskiwania dochodów, posiadającą przychody, które są określone ściśle przepisami prawa. Podkreślono, że środki finansowe jakie ZUS ma przeznaczyć na opłaty z tytułu obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego są środkami publicznymi. Zatem konieczność zapłaty wspomnianych kosztów dodatkowo obciąża budżet państwa. 3. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. wydanym w trybie art. 64 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił umorzenia powstałych kosztów egzekucyjnych nie znajdując przesłanek do uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu podniesiono, iż argument, że ZUS jest jednostką państwową dysponującą ograniczonymi środkami jest niewystarczający aby umorzyć koszty egzekucyjne. 4. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych powtarzając argumentację zawartą we wniosku z dnia 5 grudnia 2007 r. Wskazano, że organ egzekucyjny dopiero po sześciu latach od wszczęcia postępowania egzekucyjnego umorzył postępowanie na wniosek wierzyciela z uwagi na bezskuteczność egzekucji. W sytuacji braku możliwości skutecznego prowadzenia postępowania i ściągnięcia należności od zobowiązanego, organ egzekucyjny mógł o tym fakcie poinformować wcześniej wierzyciela. 5. Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W motywach postanowienia wyjaśniono, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ściśle określa wysokość opłaty za dokonanie określonych czynności. Wysokość opłat nie jest uzależniona od rzeczywistych kosztów poniesionych przez organ w związku z dokonaniem określonej czynności, ani od długości okresu prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ponadto organ egzekucyjny pobiera stałą opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnego. W świetle art. 64 c § 4 i 7 wspomnianej ustawy, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Zgodnie z art. 64 e §1 i 2 ww. ustawy organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Z kolei z treści art. 64 e § 3 ww. ustawy wynika, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie nie zaszła żadna z przesłanej wymienionych w cytowanych przepisach, zaś argumenty podniesione przez ZUS w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. Podkreślono, iż Dyrektor ZUS jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne we własnym zakresie. W wyniku prowadzonych postępowań egzekucyjnych nalicza koszty egzekucyjne i obciążając nimi zobowiązanych uzyskuje środki finansowe na prowadzenie postępowań egzekucyjnych. Z uwagi na to powinien posiadać i posiada środki finansowe, a wydatki na prowadzenie postępowań egzekucyjnych nie obciążają budżetu państwa. Wskazano również, że Skarżący kierując tytuły wykonawcze na drogę postępowania egzekucyjnego musi liczyć się z możliwością zapłaty ww. kosztów i na ten cel powinien zabezpieczyć odpowiednie środki. Zgodnie z art. 64 c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego jeżeli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Okoliczność, że ZUS reprezentuje Skarb Państwa nie może zwalniać tego podmiotu od obowiązku zapłaty powstałych kosztów, zaś wbrew argumentom Skarżącego egzekucja administracyjna nie toczy się na koszt budżetu państwa. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że organy egzekucyjne działając na podstawie przepisów prawa nie prowadzą działalności charytatywnej i każda dokonana czynność generuje określony koszt, którym musi zostać obciążony zobowiązany bądź wierzyciel. 6. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Skarżący zarzucił: - naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez dokonanie przez organ ustalenia braku ustawowych przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, nie znajdujących oparcia w zebranym materiale dowodowym, - naruszenie art. 107 § 3 kpa, wyrażające się przez pominięcie w uzasadnieniu prawnym postanowienia wyjaśnienia podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia. Podtrzymując dotychczasową argumentację Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 7. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1par. 1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. nr 256 poz. 1269). Oznacza to, że w sprawach będących następstwem skargi na decyzję administracyjną, zaskarżona decyzja podlegać będzie uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd jej niezgodności z prawem, rozumianej jako naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów prawa procesowego, które skutkować mogło wznowieniem postępowania lub które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja podlega również wyeliminowaniu z obrotu w razie stwierdzenia jej nieważności. W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2008 roku utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji, odmawiające umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego należnych organowi od wierzyciela, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 8. W pierwszym kolejności wskazać należy, że zaskarżone postanowienie wydawane było w ramach uznania administracyjnego, o czym świadczy użycie w przepisie art. 64e par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwrotu "organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne". W takiej sytuacji postanowienie wydane przez organ podlega kontroli sądowej pod względem jego zgodności z prawem, wymaga bowiem zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne oraz czy nie przekroczono jego granic, czy prawidłowo uzasadniono, zgodnie z art. 7 kpa wybór danego rozstrzygnięcia sprawy, i czy organ rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. W ocenie Sądu postanowienie wydane w niniejszej sprawie przez organ drugiej instancji odpowiada prawu. Organ drugiej instancji przeanalizował dokładnie wszystkie zarzuty ponowione w zażaleniu przez Skarżącego oraz ustosunkował się do nich. Organ drugiej instancji przeanalizował w szczególności, czy w sprawie występuje ważny interes publiczny przemawiający za umorzeniem należności egzekucyjnych. Skarżący istnienie powyższego interesu upatrywał w fakcie, że jest państwową jednostką organizacyjną, która nie prowadzi działalności gospodarczej i której działalność jest finansowana z budżetu państwa. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że generalnie większość postępowań prowadzonych przez administracyjne organy egzekucyjne prowadzona jest właśnie na rzecz państwowych jednostek organizacyjnych, w konsekwencji sam fakt bycia taką jednostką nie przesądza jeszcze automatycznie o konieczności umorzenia opłat egzekucyjnych. Organ wskazał, że Skarżący też jest organem egzekucyjnym pobierającym opłaty z tytułu prowadzonych egzekucji, w konsekwencji powinien dysponować środkami pozwalającymi na opłacenie kosztów egzekucji. Organ drugiej instancji ustosunkował się również do podnoszonej przez Skarżącego przesłanki wymienionej w art.- 64 e par. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji to jest do braku gospodarczego uzasadnienia dla obciążenia Skarżącego kosztami powyższego postępowania wskazując, że organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest również jednostką budżetową, nie otrzymującą dotacji na swoją działalność. 9. Sąd wskazuje, że nie jest również uzasadniony postawiony przez Skarżącego w skardze zarzut naruszenie przepisów art. 77 par. 1 i 80 kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez dokonanie przez organ ustalenia braku ustawowych przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych nie znajdujących oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Sąd wskazuje w tym miejscu, że sama strona skarżąca, wnosząc o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego, nie powołała się na żadne konkretne okoliczności, które mogłyby przemawiać za istnieniem ważnego interesu społecznego czy też za brakiem gospodarczego uzasadnienia do obciążenia wierzyciela kosztami, powołując się jedynie ogólnie na swój status państwowej jednostki organizacyjnej. W tej sytuacji organ drugiej instancji prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy jak również dokonał prawidłowo uzasadnił odmowę umorzenie kosztów egzekucyjnych. Za nieuzasadniony należy uznać również zarzut naruszenia przepisów postępowania to jest art. 107 par. 3 kpa wyrażający się w pominięciu w uzasadnieniu prawnym postawienia wyjaśnienia podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia. W postanowieniu organu drugiej instancji przywołano przepisy na podstawie których wydane zostało postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji wyjaśnił, jaki charakter ma rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie, wskazał jakie przepisy regulują możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych a następnie wyjaśnił, dlaczego w jego ocenie nie jest możliwe ich zastosowanie w niniejszej sprawie. 10. Wobec powyższych okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdzając występowania przesłanej o których mowa w art. 145 par. 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wobec treści art. 151 powołanej ustawy oddalił skargę.