III SA/Wa 3559/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, , po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r., 2003 r. i 2004 r. postanawia: odmówić W. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący – W. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – r.pr. G. D., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację finansową swoją i żony – E. K. Podał, że oboje utrzymują się ze świadczeń rentowych i emerytalnych oraz wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 2800 zł. Z kwoty tej pokrywane są przede wszystkim koszty leczenia i wydatki na opał. Reszta musi wystarczyć na skromne utrzymanie. W rezultacie Skarżący zmuszony jest korzystać z pomocy najbliższej rodziny. Poza domem i działką Skarżący nie posiada żadnego majątku. Skarżący przedstawił umowę o pracę oraz potwierdzenie wypłaty świadczenia. W związku z wezwaniem referendarza sądowego z 24 stycznia 2012 r. do przedstawienia dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy, Skarżący złożył 29 lutego 2012 r. dokumenty dotyczące złego stanu zdrowia. Poinformował nadto, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. zajął jego świadczenie z ZUS. Postanowieniem z 6 marca 2012 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Skarżący złożył w ustawowym terminie sprzeciw. Wyjaśnił w nim ponownie, że wraz z małżonką uzyskują dochody ze stosunku pracy oraz świadczenia emerytalne. W związku z tym, że jest osobą schorowaną, kwota ta nie wystarcza Skarżącemu na pokrycie potrzeb związanych z leczeniem i musi on korzystać z pomocy najbliższej rodziny. Na wezwanie do uzupełnienia informacji dotyczących stanu majątkowego doręczone 21 kwietnia 2012 r., Skarżący nadesłał zeznanie podatkowe PIT-37 za 2011 r., wyciągi z kont bankowych Skarżącego i małżonki, a także tytuły wykonawcze wystawione na Skarżącego oraz zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego na poczet zaległości podatkowej w kwocie 247.457,36 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270), - dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia, co niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do jego treści. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez tę osobę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. przepisu). Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego też zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach, uwzględniając z jednej strony wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym, z drugiej zaś strony - wysokość środków, którymi dysponuje. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że w jego przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącego kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 2000 zł. W ocenie Sądu kwota ta nie jest obciążeniem finansowym ponad możliwości Skarżącego. Wydatek w tej wysokości nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Z przedstawionych przez Skarżącego dokumentów wynika, że otrzymuje co miesiąc świadczenie ZUS w wysokości około 700 zł netto, a także wynagrodzenie za pracę w wysokości około 1400 zł netto, natomiast małżonka otrzymuje świadczenie ZUS w wysokości około 850 zł netto oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości około 1000 zł netto. Daje to razem miesięcznie kwotę około 4000 zł netto. Ze znajdującego się w aktach sprawy zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego wynika natomiast, że dotyczy ono jedynie świadczenia emerytalnego Skarżącego wypłacanego przez ZUS. Z przedstawionych dokumentów nie wynika, żeby zajęciu podlegały inne dochody Skarżącego lub dochody jego małżonki. Odnosząc się do kosztów ponoszonych przez Skarżącego, stwierdzić należy, że przedstawił rachunki za leki – jeden z 2011 r., drugi z 2012 r. na ok. 150 zł każdy, rachunek za abonament telefoniczny (ok. 60 zł), rachunek za gaz (ok. 120 zł), rachunek za bilet miesięczny wystawiony dla małżonki Skarżącego (ok. 180 zł), oświadczenie Skarżącego o wydatkach rocznych na opał (ok. 3000 zł) oraz decyzję o łącznym zobowiązaniu w podatku od nieruchomości i podatku rolnym (ok. 120 zł). Z przedstawionych przez Skarżącego dokumentów wynika zatem, że jego miesięczne wydatki, bez uwzględniania kosztów wyżywienia, środków czystości itp., kształtują się na poziomie około 900 zł miesięcznie. W piśmie z 27 kwietnia 2012 r. pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił natomiast, że miesięczne wydatki Skarżącego i jego małżonki wynoszą około 2500 zł. Niniejsze rozbieżności czynią zatem niewiarygodnym oświadczenie Skarżącego dotyczące ponoszonych przez niego miesięcznych kosztów utrzymania. Podkreślić należy, iż nie jest rzeczą Sądu ocena sposobu, w jaki Skarżący gospodaruje posiadanymi środkami. Wyłącznie Skarżącego decyzją jest, na jaki cel środki te przeznaczy. Jednakże, w ocenie Sądu, wysokość i rodzaj poszczególnych wskazanych przez Skarżącego wydatków pozwala stwierdzić, że w ramach uzyskiwanych dochodów posiada on możliwość wygospodarowania środków na uiszczenie wpisu. Jak już wyjaśniano, prawo pomocy służyć ma osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu przy tym o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu, czy też jedynie ograniczeniu określonych wydatków. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił "koniecznym" dla wnioskodawcy i jego rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów zagrozi możliwości zapewnienia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Uiszczenie kosztów sądowych, jak każdy wydatek finansowy (zwłaszcza nieplanowany) powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje jednak osobom, które w istocie rzeczy zmian tych i oszczędności nie mają możliwości dokonać, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie. Zdaniem Sądu sytuacja materialna Skarżącego, oceniana z perspektywy nie tylko uzyskiwanych dochodów, ale też ponoszonych wydatków umożliwia mu uiszczenie wpisu, nie powodując uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla Skarżącego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.