III SA/Wa 3562/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska, sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2018 r. sprawy ze skargi W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Województwa [...] (dalej "Skarżący" lub "zobowiązany") na podstawie wystawionego przez Ministra Finansów tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., obejmującego należność z tytułu wpłaty z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw na 2014 r. za miesiąc październik 2014 r. w kwocie należności głównej 53.877.324,60 zł plus odsetki za zwłokę. Zawiadomieniem z dnia 29 lipca 2016 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w P. SA (dalej "Bank"). Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 29 lipca 2016 r. Natomiast zobowiązany otrzymał przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 3 sierpnia 2016 r. W dniu 1 sierpnia 2016 r. Bank zrealizował zajęcie, przekazując na rachunek organu egzekucyjnego kwotę 65.319.167,72 zł. Skarżący na podstawie art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201, dalej "u.p.e.a.") wniósł skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego dokonane w dniu 29 lipca 2016 r. zajęciem rachunku bankowego oraz na podstawie art. 54 § 6 u.p.e.a. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu Skarżący zarzucił organowi egzekucyjnemu brak jednoczesnego zawiadomienia zobowiązanego i banku o dokonanym zajęciu. Skarżący podkreślił, że dowiedział się o zajęciu dopiero 5 dni później niż Bank. Następnie wskazał na brak doręczenia mu pisemnego upomnienia. Zdaniem Skarżącego tytuł wykonawczy nr [...] jest wadliwy, gdyż w części E w rubryce 9 nie wskazywał na żadną podstawę prawną do odstąpienia od obowiązku doręczenia upomnienia. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego i oddalił skargę, jako bezzasadną, W związku z wniesionym zażaleniem na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. na podstawie art. 54 § 1 i § 5 u.p.e.a. oddalił skargę jako bezzasadną. Drugim postanowieniem wydanym w tej samej dacie na podstawie art. 61a § 1 u.p.e.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "DIAS") postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że sposób dokonania czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a równocześnie prawidłowość jej przeprowadzenia, należy rozpatrywać na podstawie regulacji zawartych w przepisie art. 80 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. przez doręczenie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. W myśl art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z kolei postępując zgodnie z § 3 tego artykułu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 3 sierpnia 2016 r. natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie o zajęciu w dniu 29 lipca 2016 r. Organ wyjaśnił, że do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2310). W przedmiotowym zawiadomieniu został określony bank, organ egzekucyjny, wierzyciel oraz zobowiązany, numer tytułu wykonawczego oraz są dane dotyczące dochodzonej należności. Jest wezwanie banku oraz pouczenia dla banku i dla zobowiązanego. DIAS podkreślił, że nie stwierdził żadnych uchybień w sposobie dokonania zaskarżonej czynności przez organ egzekucyjny. Odnosząc się z kolei do zarzutu braku jednoczesnego zawiadomienia Zobowiązanego i Banku o dokonanym zajęciu, DIAS podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego W., uznając zarzut za nieuzasadniony. Z brzmienia art. 80 § 3 u.p.e.a. wynika, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Treść powyższego przepisu nie wskazuje na to, że bank i zobowiązany mają otrzymać zawiadomienie o zajęciu w tym samym czasie, a jedynie, że zawiadomienie ma być wysłane do banku jak i do zobowiązanego. Kolejność tych działań, polegająca na kierowaniu zawiadomienia najpierw do Banku, a następnie do Zobowiązanego, jest w tym przypadku uzasadniona szczególnym rodzajem środka egzekucyjnego i możliwością szybkiego podjęcia gotówki z rachunku bankowego, w celu udaremnienia egzekucji. Skarżący nie zgodził się z wydanym postanowieniem i złożył skargę do Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 80 § 3 u.p.e.a., przez brak jednoczesnego doręczenia zawiadomienia Zobowiązanemu o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego z zawiadomieniem Banku - dłużnika wierzytelności z tytułu rachunku bankowego, w sposób uniemożliwiający skorzystanie Zobowiązanemu z przysługujących mu na podstawie przepisów obowiązującego prawa, środków ochrony prawnej w toku postępowania egzekucyjnego w administracji; art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej "K.p.a.") w związku z art. 54 oraz z art 80 § 3 u.p.e.a. oraz w związku z art. 7, art, 8, art, 9, art. 10 § 1 oraz art. 11 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., przez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego, którym została oddalona skarga na czynność egzekucyjną pomimo naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów o jednoczesności doręczenia zawiadomienia Zobowiązanemu o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego z zawiadomieniem banku - dłużnika wierzytelności z tytułu rachunku bankowego, w sposób uniemożliwiający skorzystanie Zobowiązanemu z przysługujących mu na podstawie przepisów obowiązującego prawa, środków ochrony prawnej, co stanowi istotne naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia poprzedzającego, oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że Skarżący podniósł zasadniczo jeden zarzut, który uzasadniać może skargę na czynności egzekucyjne a mianowicie naruszenia art. 80 u.p.e.a., przez brak jednoczesnego doręczenia zawiadomienia z dnia 29 lipca 2016 r. o zajęciu rachunku bankowego Zobowiązanemu i Bankowi. Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Stosownie do art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę redakcję art. 80 u.p.e.a. oraz istotę egzekucji z rachunku bankowego, z której wynika, iż przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego powinno wyprzedzać moment zawiadomienia zobowiązanego o tym zajęciu, zwrot "jednocześnie" należy, w ocenie Sądu, rozumieć jako "także". Za takim jego rozumieniem przemawia także zawarte w tym przepisie sformułowanie "zawiadomienia skierowanego do banku". Użycie go w formie dokonanej wskazuje bowiem na kolejność działań podejmowanych przez organ egzekucyjny. Kolejność ta, polegająca na skierowaniu zawiadomienia najpierw do banku, a następnie do zobowiązanego, jest w tym przypadku uzasadniona szczególnym rodzajem czynności egzekucyjnej i możliwością szybkiego podjęcia gotówki z rachunku bankowego, w celu udaremnienia egzekucji (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 1999 r., III SA 8330/98, LEX nr 47238). Wysłanie zawiadomienia o zajęciu do zobowiązanego w takiej dacie, że mogłoby dojść do wcześniejszego doręczenia zawiadomienia zobowiązanemu niż bankowi mogłoby spowodować udaremnienie egzekucji przez zobowiązanego przez wypłatę pieniędzy z rachunku bankowego. Zawarta w przepisie art. 80 u.p.e.a. regulacja nie gwarantuje zatem, że zobowiązany, w stosunku do którego prowadzona jest egzekucja z rachunku bankowego, będzie w tym samym czasie co bank, prowadzący ten rachunek, a nawet wcześniej, poinformowany o fakcie przystąpienia organu egzekucyjnego do czynności egzekucyjnych. Co więcej należy zauważyć, że nawet przy przesłaniu przez organ dokumentów wskazanych w cytowanym wyżej art. 80 u.p.e.a. do banku i do zobowiązanego w tym samym dniu, ich doręczenie może nastąpić w różnym czasie (np. w sytuacji niezastania adresata i awizowania przesyłki). Istotne jest zatem by organ powiadomił zobowiązanego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, przez doręczenie mu odpisu tytułu wykonawczego, o ile nie został mu wcześniej doręczony i odpisu zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty bez zgody organu egzekucyjnego. Bezzasadne były twierdzenia Skarżącego, według których wcześniejsze doręczenia zawiadomienia o zajęciu bankowi niż Skarżącemu, pozbawiło go możliwości skorzystania z przysługujących mu środków ochrony prawnej. Skarżący od doręczenia mu tytułu wykonawczego, co nastąpiło razem z zawiadomieniem o zajęciu, mógł skorzystać z przysługującego mu prawa do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9 i art. 33 § 1 u.p.e.a.). Skarżący mógł także wnieść skargę na podstawie art. 54 u.p.e.a., której przedmiotem mogły być nieprawidłowości inne niż wskazane w art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. nieprawidłowości mogące być przedmiotem zarzutów. Skarżący w skardze wskazał, że przyjęta w niniejszej sprawie kolejność wysyłania zawiadomień o zajęciu spowodowała, że złożony przez Skarżącego wniosek o wstrzymanie egzekucji nie mógł być skuteczny, gdyż został złożony po wyegzekwowaniu zobowiązania objętego egzekucją. Skarżący dodatkowo podniósł, że wysłanie w tym samym dniu zawiadomień o zajęciu do banku i do Skarżącego umożliwiłoby mu skorzystanie z możliwości złożenia wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Te twierdzenia Skarżącego należało uznać za bezzasadne, gdyż nawet gdyby organ przedmiotowe zawiadomienie wysłał w tym samym dniu do banku i do Skarżącego to i tak nie gwarantowałoby to rozpoznania wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego przed wyegzekwowaniem obowiązku objętego egzekucją. Dodatkowo należy wskazać, że złożenie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego przed wyegzekwowaniem obowiązku objętego egzekucją nie gwarantowałoby Skarżącemu wstrzymania egzekucji, gdyż złożenie przedmiotowego wniosku nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Wobec braku naruszeń prawa mogących stanowić podstawę do uwzględnienia skargi Sąd uznał, że bezzasadny był zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z zasadami ogólnymi określonymi w art. 7, art. 8, art. 9, art. i art. 11 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niewyznaczenie terminu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, Sąd uznał że zarzut ten jest bezzasadny, gdyż niniejsza sprawa została rozstrzygnięta postanowieniem, a powołany przepis zgodnie z jego dosłownym brzmieniem ma zastosowanie w przypadku wydania decyzji. Zaznaczyć też należy, że w niniejszej sprawie organy obydwu instancji przed wydaniem postanowień, nie zbierały żadnych materiałów dowodowych oraz nie zostały zgłoszone w tym zakresie żadne żądania. Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.