III SA/Wa 3570/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Asesor WSA Sylwester Golec, Asesor WSA Dariusz Turek (spr.), Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty płatności należnych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. M. P. prowadzący zakład . P.." pismem z dnia 22 grudnia 2005 r. złożył wniosek do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej PFRON) o rozłożenie na 12 rat naliczonej kwoty zobowiązań w wysokości 147.350, 76 zł. W piśmie wskazał, iż firma uruchomiła produkcję w nowo wybudowanym Zakładzie P., na budowę którego został zaciągnięty kredyt inwestycyjny, spłacany wraz z odsetkami od lutego 2005 r. Podniesiono także, że stworzono nowe miejsca pracy dla około 120 osób, a obecnie zatrudnionych jest ponad 170 pracowników oraz 19 uczniów. W piśmie z dnia 18 stycznia 2006 r. PFRON zwrócił się do firmy M. P. , podając stan prawny regulujący możliwość ubiegania się o pomoc finansową i zobowiązał stronę do wskazania, na podstawie którego z wymienionych aktów domaga się udzielenia pomocy we wniosku z 22 grudnia 2005 r. Jednocześnie zwrócono się o nadesłanie informacji uzupełniających wniosek. Pouczono także stronę, iż nie dotrzymanie 30 dniowego terminu od otrzymania pisma spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Pismem z dnia 16 lutego 2006 r. firma “P. M. P." nadesłała żądane informacje i dokumenty. Podniesiono, iż w chwili obecnej nie jest w stanie spłacić tak dużej należności ze środków obrotowych firmy. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Prezes Zarządu PFRON po rozpatrzeniu wniosku z dnia 22 grudnia 2005 r. oraz w nawiązaniu do decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON postanowił odmówić firmie "P. M. P." rozłożenia na raty płatności należnych wpłat w kwocie 147.350, 76 zł wraz z odsetkami w kwocie 56.370, 44 zł, za okresy od stycznia do maja 1998 r., od czerwca do grudnia 2000 r., za maj, czerwiec i listopad 2001 r., za marzec 2002 r., za okresy od czerwca do listopada 2002 r., od czerwca do grudnia 2003 r., od stycznia do lipca 2004 r. i od września 2004 r. do maja 2005 r. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 - tekst jednolity z 2005 r.) zwanej dalej O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może rozłożyć na raty zapłatę zaległości z tytułu wpłat wraz z odsetkami za zwłokę. Fundusz przeprowadził analizę materiału dowodowego. Stwierdzono, iż z uwagi na fakt, że pomoc, którą można zastosować w stosunku do niego, ze względu na jego charakter działalności, należy traktować jako pomoc udzielaną w sektorze rolnictwa w rozumieniu art. 32 Traktatu WE, a "zgodnie z regulacją zawartą w art. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, nie stosuję się ww. przepisów". Biorąc pod uwagę wnioskowaną przez stronę ulgę, uznano, iż aktualnie obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości jej udzielenia. M. P. złożył pismem z dnia 20 marca 2006 r. odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o rozłożenie na raty należnych wpłat na PFRON, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie jak i interpretację. Podniósł, iż nie wskazano w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej. Wymieniono przepisy prawne, które następnie wyeliminowano pozostawiając jedynie art 67a § 1 O.p. Strona podniosła, iż ważnym interesem podatnika jest utrzymanie zatrudnienia pracowników, a jednorazowa spłata zadłużenia mogłaby naruszyć płynność finansową firmy. Decyzja uznaniowa powinna być poprzedzona przeprowadzoną wnikliwą analizą zebranego materiału znajdującą odbicie w treści uzasadnienia. Ponadto, uznano za wątpliwe zastosowanie przepisów unijnych w niniejszej sprawie. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż brak jest podstaw do udzielenia ulgi z tytułu wpłat na PFRON na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 O.p., przez rozłożenie na raty należnych wpłat wraz z odsetkami. Minister wyjaśnił, iż wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych złożone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 2 sierpnia 2005 r.), podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku. Minister wskazał, iż strona otrzymała już pomoc ze strony organu pierwszej instancji w postaci rozłożenia na raty płatności oraz umorzenia odsetek, decyzją z dnia [...] września 1998 r. Ponadto wskazał, iż za 2005 r. strona osiągnęła zysk netto w wysokości 452.000 zł, a jak wynika ze sprawozdania finansowego wynika, iż za II kwartał 2005 r. strona osiągnęła zysk netto w wysokości 20.000 zł, natomiast za IV kwartał zysk netto wyniósł 426.000 zł. Ponownie stwierdzono, iż aktualnie przepisy prawa nie przewidują możliwości udzielenia pomocy (ulgi) stronie. Firma "P. M. P." pismem z dnia 14 września 2006 r. złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podniesiono zarzuty dotyczące wysokości kwoty ulgi w ramach pomocy "de minimis" oraz faktycznego momentu wszczęcia postępowania sprawie. Zarzucono, iż w uzasadnieniu pominięto zobowiązania kredytowe, a określono tylko wysokości zysków netto. Wskazał, iż zyski konsumowane są przez zobowiązania kredytowe, bez regulowania których firma zostałaby pozbawiona płynności finansowej, a w rezultacie upadłaby. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podnosząc argumenty dotychczas wskazywane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej powoływanej jako p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia. Zgodnie art. 49 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o Rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( DZ. U. Nr 123, poz. 776), do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23, art. 31 ust. 3 pkt 1 i art. 33 ust. 4a, 7 i 7a, stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem art. 49a i 49b, przepisy O.p., z tym, że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Do egzekucji wpłat, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z tym, że tytuł wykonawczy wystawia Prezes Zarządu Funduszu. Od decyzji Prezesa Zarządu Funduszu dotyczących wpłat, o których mowa w ust. 1, pracodawcy przysługuje odwołanie do Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego i Prezes Zarządu Funduszu mogą wydawać decyzje, o których mowa w art. 48 lub art. 67 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 67 § 1 O. p. w brzmieniu obowiązującym przez nowelizacją, która weszła w życie 1 września 2005 roku, organy mogą umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Użycie słowa "może" oraz wskazanie kryteriów "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego", stanowiących niezdefiniowane klauzule generalne, powoduje, iż rozstrzygnięcie organu w tym zakresie podejmowane jest w oparciu o uznanie administracyjne. W danej sprawie organ może, a nie musi udzielić ulgi w spłacie zaległości, oceniając istnienie lub nieistnienie wskazanych przesłanek i wybierając konsekwencje prawne tej sytuacji. Uznanie administracyjne nie oznacza swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) - ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi jako ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Ocena ta, a zwłaszcza istnienie ważnego interesu podatnika musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowaną w art.124 O.p. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wymogi, co do treści uzasadnienia decyzji zostały określone w art. art. 210 § 4 O.p. Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że uzasadnienie decyzji wydanej przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej powyższych wymogów nie spełnia. Na podstawie tak sformułowanego uzasadnienia Sąd nie był w stanie ocenić prawidłowości całościowego postępowania w sprawie, dokonanych na jego podstawie ustaleń i w konsekwencji końcowego rozstrzygnięcia, które zostało zaskarżone. W ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 210 O.p., co skutkowało uchyleniem decyzji. Organ w uzasadnieniu decyzji ma obowiązek przedstawić ustalony stan faktyczny i prawny w sposób możliwy do skontrolowania poczynionych ustaleń i wniosków wysnutych ze stanu faktycznego przy dokonywaniu subsumpcji prawa. W niniejszej sprawie uzasadnieniu decyzji organu pierwszej jak i drugiej instancji nie wyjaśnił istotnych kwestii, które mogą rzutować na wynik sprawy. Strona podnosi okoliczności, które według niej świadczą o ważnym interesie prywatnym co do rozłożenia zaległości na raty tj. ograniczenia finansowe powstałe wskutek konieczności spłacania rat kredytów z odsetkami, zaciągniętych na nowe inwestycję. Nie jest wystarczające wskazanie w decyzji, iż strona osiągnęła dochód i może zapłacić zaległości, gdy nie wzięto pod uwagę i nie uwzględniono zobowiązań podatnika i nie ustosunkowano się w tym zakresie do argumentów wniosku i odwołania. Podobnie wskazanie, że strona już raz korzystała z możliwości rozłożenia na raty nie przesądza o tym, że drugi raz organ nie może udzielić ulgi, ani też, że zwalnia to z rozważenia argumentów strony. Strona podnosi też okoliczności, które mają świadczyć o jej interesie publicznym, tj. w interesie publicznym będzie stworzenie miejsc pracy i zatrudnienie pracowników. Miejsca pracy zostały stworzone przez skarżącego dla 189 osób. Spłata zaległości jednorazowo może doprowadzić do utraty płynności i zamknięcia zakładu pracy, co nie leży w interesie publicznym. Organ w uzasadnieniu swej decyzji nie rozważał w ogóle możliwości istnienia interesu publicznego przy odmowie rozłożenia spłaty zadłużenia na raty dla skarżącego. Ponadto trzeba zauważyć, iż stan prawny wskazany przez organ przy stosowaniu programów pomocowych, zawiera wyłącznie przytoczenie tytułów rozporządzeń Rady Ministrów kształtujących zasady pomocy publicznej, brak jest natomiast podania, które z rozporządzeń miałyby zastosowanie w niniejszej sprawie. Niejasne jest i mogąca budzić wątpliwości interpretacyjne twierdzenie, iż pomoc w stosunku do strony należy traktować jako pomoc udzielaną w sektorze rolnictwa w rozumieniu art. 32 Traktatu WE, a "zgodnie z regulacją zawartą w art. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, nie stosuję się ww. przepisów". Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i odnieść się do podniesionych kwestii przez Sąd w celu zapewnienia prawidłowego toku postępowania, które będzie warunkowało prawidłowe załatwienie niniejszej sprawy. Wobec tego, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. ----------------------- 8