III SA/Wa 358/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2019 r. sprawy ze skargi R. S.A. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej "NUS") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku P. Sp. z o.o. na podstawie tytułu wykonawczego z [...] maja 2016 r., którym objęto zaległości w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie należności głównej 10.390.385 zł plus odsetki. Celem wyegzekwowania przedmiotowych należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z 31 maja 2016 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności tj. R. S.A. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka"). Pismem z 22 września 2017 r. NUS wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności - R. S.A. w zakresie realizacji zajęcia wierzytelności pieniężnej dotyczącej P. Sp. z o.o. Po przekazaniu protokołu kontroli z [...] grudnia 2017 r. NUS wydał postanowienie z [...] kwietnia 2018 r., w którym określił wysokość nieprzekazanej wierzytelności zgodnie z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności tj. R. S.A. Nie zgadzając się w powyższym rozstrzygnięciem, Skarżąca, pismem z 14 maja 2018 r. wniosła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 124 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 t.j.) – dalej "k.p.a." - w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 t.j.) – dalej "u.p.e.a." - poprzez wydanie postanowienia niezawierającego wszystkich elementów, o których mowa w ww. przepisie k.p.a. w szczególności, w którego rozstrzygnięciu zostało wskazane, że podmiotem, w stosunku do którego określa się wysokość nieprzekazanej wierzytelności jest spółka P. Sp. z o.o., pomimo że postanowienie zostało wydane w stosunku do Spółki i w nagłówku postanowienia widnieje firma Spółka, a co za tym idzie nie jest wiadomym, kto jest adresatem ww. postanowienia, czy Spółka, czy też P. Sp. z o.o.; - art. 109 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez doręczenie Spółce postanowienia, którego rozstrzygnięcie skierowane jest do innego podmiotu prawa, tj. Spółki P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. i które powinno być doręczone temu podmiotowi, a nie Spółce. Z uwagi na wyżej podnoszone kwestie NUS, postanowieniem z [...] maja 2018 r., sprostował oczywistą omyłkę w postanowieniu z [...] kwietnia 2018 r. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności przez dłużnika zajętej wierzytelności R. S.A. tak, że: w wierszu 17 na str. 1 wpisano omyłkowo "Spółka z o.o.", a powinno być "Spółka Akcyjna" oraz w wierszu 23 na stronie 1 wpisano omyłkowo "P. Spółka z o.o.", a powinno być "R. Spółka Akcyjna". W dniu 7 czerwca 2018 r. wpłynęło do Urzędu pismo z 4 czerwca 2018 r. wniesione przez pełnomocnika Skarżącej zatytułowane "Wniosek o doręczenie postanowienia pełnomocnikowi". W uzasadnieniu wskazano, że postanowienie z [...] maja 2018 r. zostało doręczone bezpośrednio do Spółki z pominięciem pełnomocnika. Dodatkowo pełnomocnik zaznaczył, że w przypadku gdyby organ egzekucyjny lub organ II instancji uznał ww. postanowienie organu egzekucyjnego za skutecznie doręczone, wnosi o uznanie pisma za zażalenie w rozumieniu art. 141 § 1 k.p.a. W takim też przypadku zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia, na podstawie którego organ egzekucyjny sprostował oczywistą omyłkę pisarską, podczas gdy podanie w rozstrzygnięciu postanowienia podmiotu trzeciego tj. spółki P. Sp. z o.o. zamiast firmy Spółki nie jest "oczywistą omyłką", a oznacza, że rozstrzygnięcie zostało skierowane do innego aniżeli Spółka podmiotu, a zatem organ bezpodstawnie zastosował tryb rektyfikacji przewidziany w art. 113 § 1 k.p.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "DIAS"), postanowieniem z [...] listopada 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i sprostował omyłki pisarskie w postanowieniu z [...] kwietnia 2018 r. w ten sposób, że: - na stronie 1 wiersz 23 zamiast "P. Spółka z o.o." winno być "R. S.A."; - na stronie 1 wiersz 17 i 31, na stronie 2 wiersz 31, 37 i 44 oraz na stronie 3 wiersz 5, 9 i 32 zamiast "R. Spółka z o.o." winno być "R. S.A.". W uzasadnieniu postanowienia DIAS wskazał, że zarzut naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. nie ma w sprawie podstaw bowiem doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika może być uznane za skutecznie dokonane, jeżeli nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych. Z uwagi na to, że pismo z 4 czerwca 2018 r. zostało wniesione z zachowaniem 7-dniowego terminu do wniesienia zażalenia DIAS potraktował je jako zażalenie na postanowienie NUS z [...] maja 2018 r. W dalszej części uzasadnienia DIAS stwierdził, że w sprawie doszło do zaistnienia przesłanek dających podstawę do zastosowania instytucji "oczywistej omyłki", która polegała na podaniu częściowo błędnej nazwy w osnowie postanowienia z [...] kwietnia 2018 r. tak, że w wierszu 17 na str. 1 wpisano omyłkowo " Spółka z o.o.", a powinno być "Spółka Akcyjna", w wierszu 23 na stronie 1 wpisano omyłkowo "P. Spółka z o.o.", a powinno być "R. Spółka Akcyjna" oraz w całym uzasadnieniu postanowienia wpisano "Spółka z o.o.", a powinno być "Spółka Akcyjna". DIAS stwierdził jednak, że z całości postanowienia z [...] kwietnia 2018 r. jednoznacznie wynika do kogo skierowane jest postanowienie. Jako adresat ww. postanowienia została wskazana Spółka R. S.A. (ul. [...] , [...] L.. Ponadto w sentencji postanowienia z [...] kwietnia 2018 r. organ egzekucyjny jednoznacznie wskazał, że dokonuje określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności w związku z realizacją zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną P. Spółka z o.o. u dłużnika zajętej wierzytelności, dokonanej zawiadomieniem z 31 maja 2016 r. Powyższe zawiadomienie było skierowane do R. S.A. Z akt sprawy wynika, że ww. zawiadomienie R. S.A. odebrała 6 czerwca 2016 r. Takie stwierdzenie zawarto również w uzasadnieniu postanowienia. Ponadto zaskarżone postanowienie wydane zostało w związku z kontrolą u dłużnika zajętej wierzytelności tj. R. S.A., czego dowodem jest protokół kontroli z [...] grudnia 2017 r. przeprowadzonej przez [...] Urząd Skarbowy we W.. DIAS wskazał, że pomyłki dotyczące określania Skarżącej jako "R. Spółka z o.o." zamiast "R. Spółka Akcyjna" dotyczą tylko jednego członu w nazwie. Istotną cechą błędu lub innej omyłki, pozwalającą na zastosowanie trybu sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. jest jego oczywistość. Oczywistość tę można stwierdzić porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami. Mając powyższe na uwadze, zdaniem DIAS, w sprawie pojawiła się oczywista omyłka pisarska. Organ błędnie określił ostatni człon nazwy spółki określający formę jej działania. Wprawdzie błędne określenie ostatniego członu nazwy spółki spowodowało, że w ten sposób w postanowieniu podano nazwę innej spółki, ale powyższe nie oznacza, że postanowienie zostało skierowane do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. Błędne określenie części nazwy spółki określającej jej formę działania to pominięcie części nazwy podmiotu, bez wątpliwości możliwe do sprostowania w trybie art. 113 K.p.a. Omyłka, która pojawiła się w sprawie była możliwa do sprostowania w trybie określonym w art. 113 k.p.a., gdyż nie miała wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu. Omawiana omyłka nie była związana ze stosowaniem prawa, ustaleniem obowiązującego prawa, ustaleniem stanu faktycznego sprawy oraz konsekwencjami prawnymi zastosowania określonej normy prawnej. Dokonanie sprostowanie nie dotyczy treści samego rozstrzygnięcia, nie został również zmieniony przedmiot sprawy. W świetle powyższego, w ocenie DIAS, nie budzi wątpliwości, że błędna nazwa Spółki wskazana w treści postanowienia była wynikiem niedokładności redakcyjnej organu mieszczącym się w pojęciu innych oczywistych omyłek, o których mowa w art. 113 § 1 k.p.a Skarżąca pismem z 8 stycznia 2019 r. wniosła skargę na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie: - art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na wydaniu orzeczenia co do istoty sprawy w II instancji, pomimo niewejścia postanowienia I instancji do obrotu prawnego, z uwagi na brak doręczenia tego postanowienia prawidłowo umocowanemu pełnomocnikowi Spółki, co skutkowało bezskutecznością doręczenia i niewejściem do obrotu prawnego postanowienia NUS, a tym samym doprowadziło do braku przedmiotu orzekania, przy jednoczesnym bezpodstawnym przyjęciu przez DIAS, że podjęcie przez Spółkę działań w sprawie konwalidowało wadliwość doręczenia postanowienia NUS; - art. 113 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia prostującego rzekomą oczywistą omyłkę pisarską, podczas gdy wskazane w rozstrzygnięciu postanowienia podmiotu trzeciego tj. spółki P. Sp. z o.o. zamiast Spółki, nie jest "oczywistą omyłką" bowiem oznacza, że rozstrzygnięcie zostało skierowane do innego aniżeli Spółka podmiotu, a zatem bezpodstawnie zastosowane tryb rektyfikacji przewidziany w art. 113 § 1 k.p.a. pomimo braku wydania postanowienia wobec Spółki; - art. 120 O.p. poprzez kreowanie nowych norm prawnych tj. przyjęcie, że doręczenie postanowienia stronie, a nie jej prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi stanowi naruszenie prawa jedynie w sytuacji gdy doręczenie wywołuje dla strony negatywne skutki prawne, podczas gdy przepisy prawa nie wprowadzają takiej przesłanki oceny prawidłowości doręczenia, zatem wbrew stanowisku DIAS brak jest normy prawnej dopuszczającej konwalidację wadliwego doręczenia postanowienia poprzez ustalenie, iż nie wywołało ono negatywnych dla strony skutków; - art. 107 § 3 w zw. z art. 124 § 1 oraz art. 126 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia w szczególności poprzez: a) brak wskazania, na podstawie jakich konkretnie przesłanek uznano, że postanowienie z [...] maja 2018 r. weszło do obrotu prawnego, a brak jego doręczenia pełnomocnikowi nie wywołał żadnych negatywnych skutków dla Spółki, b) brak wskazania na podstawie jakich konkretnie przesłanek uznano, że skierowanie postanowienia do podmiotu trzeciego, tj. spółki P. Sp. z o.o. jest oczywistą omyłką pisarską, a nie zmianą merytoryczną, a tym samym, że możliwe jest zastosowanie trybu rektyfikacji przewidzianego w art. 113 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd po rozpoznaniu niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uznał, że skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu zostało poddane postanowienie DIAS uchylające postanowienie organu I instancji i orzekające co do istoty w zakresie sprostowania omyłek pisarskich w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2018r. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił więc art. 113 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. mogą być wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Zarówno w doktrynie (por. Andrzej Wróbel Komentarz Lex do art. 113 k.p.a. według stanu na 30 grudnia 2012 r.), jak i w utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro sprostowanie nie jest ograniczone terminem i możliwe w każdym czasie, to znaczenia nabiera przesłanka "oczywistości" omyłek, które mogą być przedmiotem sprostowania. Przez błąd rachunkowy rozumie się omyłkę w wykonaniu działania rachunkowego, a przez błąd pisarski widoczne, wbrew oczywistemu zamiarowi władzy użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (por. wyroki NSA z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1439/08, z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 323/10, publ. cbois). Omyłka pisarska to między innymi widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, zwrotów, czy nawet daty. Inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi, a zatem takie, które w sposób nie budzący żadnych wątpliwości i jednoznacznie wskazują na ich oczywistość, tzn. możliwość stwierdzenia błędu bez głębszej analizy, przyczyn takiej, a nie innej treści decyzji. Istotną cechą błędu lub innej omyłki, pozwalającą na zastosowanie trybu sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. jest jego oczywistość. Oczywistość tę można stwierdzić porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1502/07, LEX nr 516777). W orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1502/07 i z dnia 26 września 2008 r., sygn. akt II FSK 943/07) i w doktrynie powszechnie przyjęty jest pogląd, że sprostowanie decyzji nie może prowadzić do merytorycznej zmiany lub uzupełnienia rozstrzygnięcia. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy innej omyłki, winna wynikać albo z natury błędu, albo z samego porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, wnioskiem, innymi niespornymi okolicznościami, czy dokumentami (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1414/12, Lex 1235506). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że DIAS, stwierdzając oczywistość omyłek pisarskich w postanowieniu Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] kwietnia 2018r. prawidłowo dokonał sprostowania tego postanowienia. Analiza przedłożonych przy skardze akt administracyjnych wskazuje, że omyłki te w istocie wynikały z podania częściowo błędnej nazwy w osnowie postanowienia oraz w całym uzasadnieniu postanowienia. Omyłki te sprowadzają się do błędnego określenia: "Spółka z o.o." zamiast prawidłowego "S.A." oraz w wierszu 23 na stronie 1 omyłkowo wpisano: "P. Spółka z o.o.", a powinno być "R. S.A.". Jednak z całości postanowienia z dnia [...] kwietnia 2018r. jednoznacznie wynika kto jest adresatem tego postanowienia – spółka R. S.A. Powyższe wynika także z zawiadomienia z dnia 31 maja 2016r., które również wyraźnie wskazuje jako adresata ww. podmiot, który zawiadomienie to odebrał w dniu 6 czerwca 2016r., co zostało wskazane uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] kwietnia 2018r. Ponadto prostowane postanowienie zostało wydane w związku z kontrolą u dłużnika zajętej wierzytelności tj. R. S.A., co wynika z protokołu kontroli z dnia [...] grudnia 2017r. W ocenie Sądu oczywistość wskazanych powyżej omyłek pisarskich uprawniała organy do zastosowania regulacji z art. 113 § 1 k.p.a. Z pewnością sprostowanie w tym zakresie nie wpłynęło na ustalony stan faktyczny, a więc nie prowadzi do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Natomiast organ drugiej instancji, uchylając rozstrzygnięcie organu I instancji i prostując omyłki w szerszym zakresie niż uczynił to organ I instancji działał zgodnie z powołanym powyżej art. 113 § 1 k.p.a., ale także w ramach uprawnień wynikających z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. oraz z art. 18 u.p.e.a. poprzez wydanie orzeczenia co do istoty sprawy w II instancji pomimo nie wejścia do obrotu prawnego postanowienia organu I instancji z uwagi na brak doręczenia tego postanowienia prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi stwierdzić należy, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Rację należy w tym zakresie przyznać organowi drugiej instancji, iż wprawdzie niedoręczenie wskazanego postanowienia pełnomocnikowi Skarżącej stanowiło uchybienie przepisom postępowania, to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy, a tylko taki wpływ mógłby doprowadzić do uwzględnienia tego zarzutu. Jak natomiast wynika ze stanu faktycznego sprawy Skarżąca skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia, a środek ten został rozpoznany. A zatem Strona nie została pozbawiona możliwości obrony swojego interesu prawnego, a tylko w takim przypadku można byłoby podnosić, że brak doręczenia postanowienia ustanowionemu pełnomocnikowi pozbawił Skarżącą możliwości udziału w postępowaniu. Jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika może być uznane za skutecznie dokonane, jeżeli nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych (por. np. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001r., sygn. akt I SA/Wr 2995/98). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.