III SA/Wa 359/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J. R. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 359/13 Uzasadnienie Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił J. R. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2005. Na podstawie akt sprawy Sąd przyjął następujący stan faktyczny za podstawę do wydania wyroku w niniejszej sprawie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. określił Skarżącemu J. R. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2005. Decyzja ta została doręczona 17 kwietnia 2012 r. pracownikowi Skarżącego. Od decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. pismem nadanym na poczcie w dniu 3 lipca 2012 r. Skarżący wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Razem z odwołaniem Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżący stwierdził, że nie wie czy decyzja z dnia [...] kwietnia 2012 r. została mu doręczona. Skarżący podnosił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odowałania, gdyż jest osobą ciężko chorą cierpiącą na wiele poważnych schorzeń. Skarżący stwierdził, że z powodu tych schorzeń nie może samodzielnie funkcjonować. W kwietniu 2012 r. Skarżący przebywał w szpitalu. W miesiącach maju i czerwcu stan jego zdrowia na tyle był ciężki, że nie mógł on samodzielnie sporządzić odwołania. Dopiero w dniu 26 czerwca stan zdrowia Skarżącego poprawił się na tyle, że mógł on udzielić pełnomocnictwa radcy prawnemu, który sporządził odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i wniósł je do organu. Do wniosku dołączono kserokopie dokumentacji medycznej oraz zwolnień lekarskich. Z powodu nieczytelności kserokopii przedstawionych przez Skarżącego zwolnień lekarskich organ wystąpił do ZUS o wskazanie, w jakich okresach Skarżący w roku 2012 przebywał na zwolnieniach lekarskich z tytułu niezdolności do pracy. ZUS odpowiedział, że Skarżący wystąpił o zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą w okresach od 17 stycznia 2012 r. do 27 lutego 2012 r. i od 6 czerwca 2012 r. do 27 września 2012 r. Na żądanie Dyrektora Izby Skarbowej w W. organ pierwszej instancji wystąpił do poczty z zapytaniem, czy decyzja z dnia [...] kwietnia 2012 r. została skutecznie doręczona oraz o przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego w celu ustalenia, czy pracownik, który odebrał tę decyzję był upoważniony do odbioru pism adresowanych do Skarżącego. W odpowiedzi na to wystąpienie Poczta Polska odpowiedziała, że doręczenie decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. było prawidłowe, gdyż nastąpiło do rąk upoważnionego R. B.. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił Skarżącemu przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił w stopniu dostatecznym, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. Zdaniem organu sam fakt choroby nie stanowi przesłanki uprawdopodobniającej brak winy osoby, która uchybiła terminowi. Osoba ubiegająca się o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu obowiązana jest do wykazania, że choroba, na, którą się powołuje była na tyle ciężka, że osoba ta nie mogła dokonać czynności w terminie oraz, że nie istniał możliwość skorzystania w tym zakresie z pomocy innych osób. Organ wskazał, że musi to być choroba nagła. Zdaniem organu choroby, na które cierpi Skarżący nie miały charakteru nagłego a zatem nie uniemożliwiały Skarżącemu zorganizowania prowadzenia jego spraw, w sposób, który umożliwiłby mu złożenie odwołania w terminie. Organ stwierdził także, że w okresie, w którym biegł termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. Skarżący nie przebywał na zwolnieniu lekarskim. Ta okoliczność, zdaniem organu świadczy o tym, że choroba Skarżącego nie mogła być przeszkodą we wniesieniu odwołania w terminie. Na postanowienie z dnia [...] listopada 2012 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej powoływanej, jako "O.p." W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie została doręczona prawidłowo, gdyż została wydana pracownikowi Skarżącego zatrudnionemu przy pracach budowlanych, który nie był upoważniony do odbioru korespondencji kierowanej do Skarżącego. Skarżący podnosił także, że organ bezzasadnie uznał, że jego stan zdrowia nie może być uznany za okoliczność wyłączającą winę Skarżącego w niezłożeni odwołania w terminie. W ocenie Skarżącego ilość i rodzaj schorzeń, na które on choruje stanowi wystarczającą przesłankę do uznania, że choroba była przyczyną wniesienia przez Skarżącego odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. po terminie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W rozpoznanej sprawie organ w pierwszej kolejności powinien był zbadać czy decyzja z dnia [...] grudnia 2012 r., którą Skarżącemu określono wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, została prawidłowo doręczona, gdyż tylko w przypadku prawidłowego doręczenia decyzji możliwe jest wyekspirowanie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji i późniejsze przywrócenie tego terminu. W ocenie Sądu w aktach rozpoznanej sprawy brak jest dowodów jednoznacznie potwierdzających prawidłowe doręczenie tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 148 § 2 pkt 2 O.p. pisma mogą być również doręczane w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Zdaniem Sądu przepis ten ma zastosowanie także do adresatów prowadzących działalność przy wykonywaniu, której zatrudniają pracowników. Adresatom takim pisma mogą być doręczane także w miejscu wykonywania działalności, w której zatrudniają oni pracowników. Skuteczność doręczenia zależy od doręczenia pisma pracownikowi adresata, który został upoważniony przez niego do odbioru korespondencji. Doręczenie w trybie art. 148 § 2 pkt 2 O.p. wymaga wskazania na dowodzie doręczenia, że pismo doręczono pracownikowi określonemu z imienia i nazwiska oraz wskazania, że był to pracownik upoważniony do odbioru korespondencji. Po spełnieniu tych warunków można uznać, że doręczający zdawał sobie sprawę z wymogów wynikających z art. 148 § ust. 2 pkt 2 O.p. i miał podstawy do uznania, że pracownik był umocowany do odbioru korespondencji. W aktach rozpoznanej sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru decyzji (dołączone do karty 7 akt administracyjnych) z dnia [...] kwietnia 2012 r. przez pracownika Skarżącego, jednakże brak jest wskazania na dowodzie doręczenia, że osoba ta była upoważniona do odbioru korespondencji. Prowadzone na zlecenie Dyrektora Izby Skarbowej postępowanie reklamacyjne z udziałem Poczty Polskiej nie dało podstaw do uznania, że pracownik Skarżącego upoważniony był do odbioru korespondencji kierowanej do Skarżącego. Znajdujące się w aktach sprawy pismo Poczty Polskiej (karta 44 akt administracyjnych) w swej treści zawiera zapewnienie, że doręczenia przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. dokonano do rąk pracownika Skarżącego, który był upoważniony do odbioru korespondencji, jednakże w piśmie tym nie wskazano dowodu potwierdzającego tę okoliczność. Dołączony do tego pisma duplikat potwierdzenia odbioru nie zawiera takiego wskazania. Z tych względów Sąd uznał, że zawarte w przedmiotowym piśmie stwierdzenie o umocowaniu pracownika Skarżącego do odbioru korespondencji jest gołosłowne i nie ma potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Brak udowodnienia umocowania pracownika Skarżącego do odebrania decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. narusza wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy na podstawie dowodów. Uchybienie to nie pozwala na stwierdzenie, czy w sprawie wystąpiły podstawy do uznania, że w ogóle doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. Bez ustalenia tej okoliczności organ nie może procedować w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż w przypadku braku doręczenia decyzji termin ten w ogóle nie zaczyna biegu. Niezależnie od powyższych stwierdzeń Sąd nie podziela stanowiska organu według, którego przedstawione przez Skarżącego dokumenty nie potwierdzają w stopniu dostatecznym okoliczności, że stan zdrowia Skarżącego nie pozwolił mu złożyć odwołania w terminie. Z kopii dokumentacji medycznej dołączonej do wniosku o przywrócenie terminu (karty 20- 30 akt administracyjnych) wynika, że u Skarżącego wystąpiło podejrzenie guza prawej [...]. Ponadto u Skarżącego wystąpiły następujące schorzenia: - miażdżyca naczyń wieńcowych, - stan po [...] - przewlekła obturacyjna choroba płuc, - dwa [...] ( w roku 2007 i w roku 2009), - przewlekła choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, - silne nadciśnienie tętnicze, - przerost nadnerczy, - cukrzyca typu 2, - zaburzenia lipidowe, - stan po operacyjnym leczeniu perforowanego żołądka, - przepuklina rozworu przełykowego przepony, - kamica nerkowa - choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, - torbielowatość nerek. W ocenie Sądu tak duża ilość schorzeń występujących u Skarżącego i charakter tych schorzeń czynią prawdopodobnym jego twierdzenia zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, że z powodu złego stanu zdrowia nie mógł w odpowiednim czasie złożyć odwołania od decyzji. Charakter schorzeń występujących u Skarżącego wskazuje, że mogły one prowadzić do utraty możliwości prawidłowej samodzielnej egzystencji Skarżącego i braku możliwości prawidłowego zajmowania się przez niego własnymi sprawami życiowymi. W ocenie Sądu w przypadku przewlekłych chorób, które z powodu ich liczby i istoty towarzyszących im dolegliwości w sposób istotny upośledzających funkcjonowanie chorego, choroby te mogą stanowić podstawę do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu podatkowy także w sytuacji, gdy wystąpiły one przed wszczęcie tego postępowania. Należy przy tym mieć na uwadze okoliczność, że osoba cierpiąca na takie schorzenia w zasadzie stale znajduje się ciężkim stanie zdrowia, uniemożliwającym normalne funkcjonowanie. Z uwagi na tę okoliczność w stosunku do osoby cierpiącej na takie choroby nie można stosować takiego samego miernika należytej staranności w postępowaniu podatkowym, jaki można stosować wobec osoby, która w trakcie postępowania zapadła na chorobę wymagającą podjęcia leczenia, jednakże nieupośledzającą w sposób istotny możliwości samodzielnego funkcjonowania. Z tego powodu od osoby cierpiącej na szereg chorób uniemożliwiających jej samodzielne funkcjonowanie nie można wymagać, żeby ustanowiła pełnomocnika w toczącym się postępowaniu w momencie pozwalającym temu pełnomocnikowi na złożenie w tym postępowaniu w terminie pism, dla których ustanowiony jest termin zawity. Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 162 § 1 O.p., gdyż organ z naruszeniem tego przepisu uznał, że Skarżący ponosi odpowiedzialność za niezłożenie w terminie odowałania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ustali, czy decyzja z dnia [...] kwietnia 2012 r. została doręczona w sposób prawidłowy. Organ zbada czy pracownik Skarżącego, który odebrał tę decyzję był uprawniony do odbioru korespondencji kierowanej do Skarżącego. W przypadku ustalenia, że wymieniona decyzja została doręczona prawidłowo, organ uwzględni zawartą w niniejszym wyroku ocenę prawną odnoszącą się do wskazanych przez Skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r., okoliczności faktycznych świadczących o braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.