III SA/Wa 3591/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Gajewski po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2017 r. o odmowie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2012 r. postanawia: - oddalić wniosek - T. K. (dalej: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2012 r. Skarżący pismem z 14 grudnia 2016 r. wniósł o wstrzymanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że zachodzi uzasadnione ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci konieczności zakończenia prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej i ogłoszenia upadłości. Skarżący zaznaczył, iż przedmiotem jego działalności gospodarczej jest świadczenie usług budowlanych, zasadniczo w zakresie budowy dróg szynowych i kolei podziemnej, finansowanych ze środków unijnych. W 2015 i 2016 r. wykorzystanie funduszy unijnych, tj. kontraktowanie projektów w oparciu o te fundusze zdecydowanie osłabło w porównaniu do wcześniejszych lat. Tym samym w 2016 r. prowadzona działalność uległa istotnemu zmniejszeniu w porównaniu do wcześniejszych lat. Wskazał, iż za wyjątkiem 2015 r, kiedy osiągnął zysk, w pozostałych latach wykazywał stratę i na dzień 30 czerwca 2016 r. uzyskał (narastająco) stratę w wysokości 0,44 mln zł. Ponadto argumentował, iż w związku ze swoją działalnością zawarł umowę leasingu [...], umowę leasingu operacyjnego koparko-ładowarki oraz dwie umowy kredytu w rachunku bieżącym, zawarte z Bankiem [...] S.A., w przypadku pogorszenia sytuacji finansowej nastąpi wypowiedzenie ww. umów, w konsekwencji utrata środków trwałych i zdolności kredytowej. Dodatkowo wskazał na znaczną wielkość zobowiązania podatkowego (około 2.300.000 zł) oraz brak środków na jego spłatę i na prowadzenie dalszej działalności gospodarczej. Ponadto zaznaczył, że egzekucja należności wynikających z zaskarżonej decyzji przez zajęcie rachunku bankowego, uniemożliwi mu uiszczenie opłat leasingowych za koparko-ładowarkę i samochód dostawczy [...], co może skutkować rozwiązaniem umów, a w jego następstwie pozbawieniem niezbędnych narzędzi pracy, co zmniejszy jego możliwości zarobkowe. Podsumowując stwierdził, iż wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. niesie - w jego ocenie, ryzyko spowodowania poważnych i nieodwracalnych skutków. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. Pismem z dnia 6 lutego 2017 r. Skarżący złożył wniosek o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2017 r. odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. i orzeczenie o wstrzymaniu ich wykonania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jego sytuacja majątkowa ulega pogorszeniu względem stanu na chwilę wniesienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Według danych z bilansu oraz rachunku zysków i strat Wnioskodawcy na dzień 30 listopada 2016 r. (bilans oraz rachunek zysków i strat zostały dołączone do wniosku,) strata wyniosła prawie 1.100.000 zł, należności krótkoterminowe od podmiotów niepowiązanych 100.000 zł, a zobowiązania wobec podmiotów niepowiązanych wyniosły 180.000 zł. Skarżący wskazał, iż w 2016 r. jego działalność uległa istotnemu zmniejszeniu w porównaniu do wcześniejszych lat, i uległa zmianie w stosunku do sytuacji przedstawionej we wniosku. Za okres bowiem od 1 stycznia do 30 czerwca 2016 roku zobowiązania krótkoterminowe wobec podmiotów niepowiązanych wyniosły 480.000 zł, a osiągnięta za ten okres strata wyniosła 880.000 zł. Wskazał również na negatywne konsekwencje ograniczenia w wydatkowaniu środków unijnych , co wpłynęło również na jego obroty i wielkość straty za 2016 r. Zaznaczył, iż egzekucja należności wynikających z zaskarżonych decyzji przez zajęcie jego rachunku bankowego uniemożliwi mu uiszczenie opłat leasingowych za ten samochód. Wskazał, iż otrzymuje wezwania do zapłaty z tytułu opłat leasingowych (w załączeniu wezwanie oraz nota odsetkowa). Powyższe może zaś skutkować rozwiązaniem umowy i utratą pojazdu, przez co pozbawi go możliwości zarobkowych, co jeszcze bardziej pogorszy jego sytuację finansową. W ocenie Skarżącego w obecnej sytuacji egzekucja kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji (2.300.000 zł) skutkować będzie likwidacją prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż nie posiada on środków na jej spłatę. Ponadto prowadzenie egzekucji oraz zajęcie środków uniemożliwia mu wystartowanie w przetargach na realizację robót, w szczególności nie będzie możliwe wpłacanie wadium, które jest warunkiem uczestnictwa w przetargach. Końcowo Skarżący podkreślił, że nie tylko nie ma możliwości generowania zysków, ale straci też swoją pozycję na rynku i nie będzie miał szans konkurować z innymi. Ponadto nawet jeśli postępowanie w niniejszej sprawie zakończy się dla niego pomyślnie, nie odzyska swojego udziału i renomy na rynku usług budowlanych. Podsumowując uznał, iż wykonanie zaskarżonych decyzji skutkować niesie ryzyko spowodowania poważnych i nieodwracalnych skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i uzasadniać zmianę lub uchylenie postanowienia. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyty w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrot sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności oznacza, że orzeczenie uwzględniające taki wniosek ma charakter fakultatywny, a więc może, lecz nie musi być wydane nawet w wypadku, gdy w sprawie występują przesłanki przewidziane w tym przepisie, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie zaskarżonego aktu. W sprawie niniejszej postanowieniem z dnia 9 stycznia 2017 r. tutejszy sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. nie podzielając oceny wnioskodawcy, jakoby zachodziły wobec niego przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu okoliczności, na które powołuje się Skarżący, a mianowicie zagrożenie, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji zostanie nastąpi likwidacja prowadzonej działalności gospodarczej nie zostały udowodnione. Podkreślenia wymaga fakt, iż Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i to w znacznym zakresie. Z dokumentów załączonych do przedmiotowego wniosku wynika, iż Skarżący od 1 stycznia 2016 r. do dnia 30 listopada 2015 r. osiągnął przychód w wysokości 1.866.952,57 zł, zaś strata wyniosła 1.076.958,14 zł. Aktywa obrotowe Skarżącego wyniosły 257.883,27 zł. Podkreślić należy, iż w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, ponoszone wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów, amortyzacja majątku trwałego itp. Istotniejsze zatem jest to, że Skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie. Podkreślenia wymaga, że każde rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nakładające karę pieniężną pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do jej uiszczenia, ale nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowej instytucji, jaką jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11, dostępne w Internecie). Poza tym, co do zasady egzekucja należności pieniężnych nie prowadzi do nieodwracalnych skutków, gdyż w razie uchylenia takiego postanowienia wyegzekwowane kwoty są zwracane. Egzekucyjne zajęcie rachunków bankowych prowadzi do oczywistych ujemnych następstw. Odnosząc się do tej kwestii wskazać trzeba, że wywieranie skutków finansowych dla dłużnika jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i zgodzić się należy ze skarżącym, że skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku zobowiązanego). Podkreślenia w związku z tym wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody (podkr. NSA) lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest też to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi strony uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania. Stąd też nie sposób podzielić stanowiska skarżącego, który z samego faktu toczącej się egzekucji z rachunków bankowych wnioskuje o podstawie do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym w ocenie Sądu Skarżący nie wykazał, by wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby dla niego trudne do odwrócenia skutki, czy groźbę wystąpienia znacznej szkody, które uzasadniałyby zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 9 stycznia 2017 r. Wskazać także należy, iż egzekwowanie zaległości podatkowych powoduje dolegliwość w postaci uszczerbku finansowego, który, ponoszony przez Skarżącego przy regulowaniu zobowiązań podatkowych - nawet znacznych - nie jest pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżący może otrzymać zwrot uiszczonych kwot. (por.: postanowienie NSA z dnia 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1562/11). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 w związku z art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.