III SA/Wa 360/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 marca 2016 r. w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2013 r. postanawia: 1) zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł; 2) w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. R. K. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 3.760 zł netto. Skarżący z uzyskiwanych z tego źródła dochodów pokrywa swoje comiesięczne wydatki, na które składają się: koszty dojazdu do pracy samochodem osobowym w kwocie 1.000 zł, rata kredytu – 430 zł, leki – 100 zł, partycypacja w kosztach utrzymaniu domu – 500 zł (w sezonie grzewczym – 950 zł), żłobek dla dziecka – 400 zł, alimenty dla dziecka – 300 zł, inne zakupy dla dziecka – 300 zł. Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do podania dodatkowych informacji dotyczących sytuacji finansowej, Skarżący wyjaśnił, że obecnie nie mieszka wraz ze swoją żoną i pozostają oni w rozdzielności majątkowej. Żona Skarżącego wystąpiła do sądu z pozwem o alimenty na rzecz ich dziecka, zaś w niedługim czasie ma być również wszczęta sprawa rozwodowa. Z tego względu Skarżący nie jest w stanie uzyskać od swojej żony informacji na temat jej majątku i dochodów. Skarżący odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego przedstawił również następujące dokumenty: umowę majątkową małżeńską, potwierdzenie przelewu wynagrodzenia za pracę i spłacanego kredytu, wyciągi bankowe, umowę dotyczącą korzystania z przedszkola, wydruk z CEIDG, wezwanie sądowe w sprawie o alimenty, postanowienie sądu o zabezpieczeniu roszczenia alimentacyjnego, zeznanie podatkowe za 2015 rok oraz oświadczenie dotyczące bieżących wydatków. Postanowieniem z dnia 29 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując w uzasadnieniu, że Skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." Pismem z dnia 24 kwietnia 2016 r. Skarżący złożył sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący przedstawił szczegółowy wykaz i kalkulację swoich miesięcznych wydatków oraz kosztów utrzymania, załączając również oświadczenie swojej matki o partycypacji Skarżącego w kosztach utrzymania domu, w którym wspólnie zamieszkują, a także oświadczenie swojego ojca o użyczeniu Skarżącemu samochodu osobowego na potrzeby dojazdu do pracy z zastrzeżeniem ponoszenia przez Skarżącego kosztów utrzymania tego samochodu. Skarżący wyjaśnił również, że nie posiada żadnych oszczędności, zaś dochody z pracy zarobkowej pozwalają mu na pokrycie kosztów jego utrzymania oraz pomoc w utrzymaniu dziecka. Skarżący wskazał też, że zasądzona od niego przez sąd kwota alimentów na rzecz dziecka w wysokości 800 zł, stanowi ponad 20% jego dochodów miesięcznych. Ponadto Skarżący jest zobowiązany na mocy wyroku sądu do spłaty różnicy pomiędzy zasądzoną od niego kwotą świadczenia alimentacyjnego, a kwotą 300 zł, którą uiszczał od dnia wniesienia pozwu o alimenty tytułem dokonanego przez sąd zabezpieczenia roszczenia alimentacyjnego, co skutkuje powstaniem zaległości z tego tytułu w kwocie około 7.000 zł. Skarżący nie dysponuje tą kwotą, co może narazić go na egzekucję komorniczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona skarżąca wnioskowała w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu wykładnia systemowa powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). Stosownie bowiem do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z tego względu przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Rozpoznając wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało zatem dokonać analizy jego sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych, tj. wpisu sądowego do skargi w kwocie 2.000 zł, który na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym. Sąd oceniając nadesłane przez Skarżącego dokumenty źródłowe i złożone oświadczenia stwierdził, że jego obecna sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1.000 zł. Zauważyć bowiem należy, iż Skarżący uzyskuje dochody w wysokości około 3.800 zł miesięcznie, które pozwalają mu na pokrycie bieżących potrzeb i wydatków. W tym stanie rzeczy Skarżący może poczynić starania w celu wygospodarowania w ramach posiadanych środków kwoty 1.000 zł stanowiącej ½ wysokości należnego wpisu. Podkreślić również należy, że wpłacenie tej kwoty spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku, rozstrzygającego spór, co do istoty. Zrealizowane zostanie również prawo do sądu, określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.