III SA/Wa 3602/16
PostanowienieWSA w Warszawie2017-01-13
Skład orzekający: Marcin Piłaszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) powinien zostać uwzględniony, jeśli strona wykazuje dochody niższe niż deklarowane wydatki, a jednocześnie posiada wiedzę o wcześniejszych postępowaniach dotyczących jej sytuacji majątkowej?Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sytuacji, gdy strona deklaruje wydatki przewyższające dochody i nie przedstawia pełnego obrazu swojej sytuacji majątkowej, a sąd posiada wiedzę o wcześniejszych postępowaniach dotyczących jej sytuacji, można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od części wpisu). Odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu może nastąpić, gdy sąd uzna, że na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji pomoc profesjonalnego pełnomocnika nie jest niezbędna, a sąd udzieli stronie potrzebnych wskazówek procesowych.Stan faktyczny
Strona skarżąca, W. K., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek dotyczył sprawy ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. odmawiającą uchylenia decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki w podatku VAT. Strona wykazała niskie dochody z umowy o pracę i wysokie wydatki, ale zadeklarowała nierzetelnie swoją sytuację majątkową, co zostało uwzględnione przez sąd. Sąd posiadał również wiedzę o wcześniejszych postępowaniach dotyczących sytuacji majątkowej strony.Rozstrzygnięcie
1. Zwolniono Skarżącego od wpisu od skargi powyżej kwoty 50 zł. 2. Odmówiono przyznania Skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie (ustanowienie pełnomocnika z urzędu).Pełny tekst orzeczenia
Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 13/01/2017 r.. po rozpoznaniu wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (doradcy podatkowego) w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /09/2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2010 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi powyżej kwoty 50 zł; 2. odmówić przyznania Skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie
Strona skarżąca, tj W. K. , zwrócił się na formularzu PPF z 14/12/2016 z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Z oświadczeń Skarżącego wynika, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, oraz że nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Ma zajęty rachunek bankowy. Z tytułu umowy o pracę na 1/5 etatu Skarżący uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 350 zł. Wskazał, że miesięcznie ponosi wydatki za energię, wodę, gaz, telefon i Internet, transport, drukowanie pism i korespondencję, środki czystości – w wysokości ok 640 zł. Skarżący poinformował, ze nie jest w stanie przesłać informacji o sytuacji majątkowej żony z uwagi na trwający rozwód. Syn natomiast uzyskuje dochody od czerwca 2016 r. w wysokości 317 zł. Skarżący wskazał, że pełnomocnik nie chce podjąć się sprawy w zamian za "stawkę minimalną" – z uwagi na ilość akt, stopień trudności sprawy i kwotę sporu.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 22/12/2016 r strona przekazała deklaracje podatkowe w podatku dochodowym i wyciągi z rachunku bankowego, postanowienie (fotokopię) w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zadeklarowała, ze w związku z zamknięciem działalności gosp nie posiada konta firmowego, więc przedkłada wyciągi za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gosp.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej P.p.s.a), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Referendarz badał już uprzednio sytuację majątkową Skarżącego (sprawy III SA/Wa 3055/15, III SA/Wa 2314/15 i in.), zatem jest ona znana w zakresie wykraczającym poza informacje złożone przez Skarżącego w niniejszej sprawie. Dlatego urzędnik sądowy zadecydował o konieczności uznania, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu od skargi we wskazanym rozmiarze. Gdyby jednak poprzestać wyłącznie na informacjach udzielonych w niniejszym postępowaniu referendarz sądowy byłby zobowiązany odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy, ponieważ w złożonym formularzu PPF i w piśmie z 28 grudnia 2016 r. zadeklarował, że wydaje miesięcznie większą kwotę (ponad 600 zł), niż zarabia (ok.300 zł) czy posiada (brak oszczędności, składników majątkowych – por.k.15n akt sądowych, treść formularza PPF): oznacza to, że Skarżący nie wyjawił wszystkich źródeł utrzymania, czyli zadeklarował swoją sytuację życiową nierzetelnie. Wskazać trzeba, że Skarżący osiąga jedynie dochody z tytułu zatrudnienia (1/5 etatu) w kwocie brutto 350 zł, w utrzymaniu nie pomaga mu żona (z którą jest w trakcie rozwodu), zaś syn również uzyskuje miesięcznie ok 300 zł.
Referendarz sądowy zauważa, że na obecnym etapie postępowania, tj. na etapie skargi, do toczenia sporu nie jest niezbędna pomoc profesjonalnego pełnomocnika, o czym Skarżący został już poinformowany przez referendarza sadowego w innych postępowaniach, w tym ze skargi kasacyjnej, gdzie przyznano mu pomoc prawną. Dlatego, urzędnik sądowy, mając wiedzę o zakresie badania sprawy przez Sąd I instancji (art. 133 i art. 134 P.p.s.a.), jak też o obowiązku czuwania przez Sąd ten, by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.), niezależnie od niewykazania sytuacji życiowej strony, zadecydował o odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Z tych powodów, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło