III SA/Wa 3613/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. R. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – J. R. wniósł przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dorosłym synem. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Otrzymuje emeryturę w wysokości 3.700,51 zł netto. Nie ciążą na nim kredyty ani pożyczki. Miesięczne wydatki określił na kwotę ok. 3.400 zł, na którą składa się czynsz, wydatki na leczenie i żywność. Do wniosku skarżący załączył odcinek emerytury. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano skarżącego do: wskazania i udokumentowania wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego oraz jego syna, którzy prowadzą ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe (nadesłanie odcinków uzyskiwanych świadczeń, zaświadczenia o dochodach, ewentualnie zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej), wyjaśnienia przyczyn braku możliwości uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł z otrzymywanego świadczenia emerytalnego w wysokości 3.700 zł, wskazania miesięcznych niezbędnych wydatków skarżącego i jego rodziny (żony, syna), w tym na wyżywienie, utrzymanie domu, opłaty za media, leczenie, ewentualne kredyty i pożyczki i inne niezbędne) wraz ze wskazaniem źródła pokrycia tych wydatków (zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków rodziny). W odpowiedzi skarżący wskazał, że w jego ocenie skierowane do niego wezwanie ma na celu jedynie przedłużanie postępowania i zniechęcenie go do dochodzenia swoich praw przed Sądem. Wskazał również, że jego żona i syn nie przedstawią mu żadnych zaświadczeń o zarobkach. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak już wyżej wskazano, instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stosowana jest bowiem wyłącznie w przypadku osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej, wskazującej na to, że osoby te pozbawione są środków do życia bądź też środki te są tak znacząco ograniczone, że zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie, czy sytuacja materialna wnioskodawcy kwalifikuje go do skorzystania z prawa pomocy bierze się pod uwagę wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz jego stan majątkowy. Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe w przypadku osób dla których pozyskanie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W ocenie referendarza sądowego, skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii osób. Przed wszystkim zauważyć trzeba, że należny w sprawie wpis sądowy wynosi 100 zł. Z kolei skarżący uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości 3.700 zł. Jego miesięczne wydatki na czynsz, leczenie i wyżywienie wynoszą ok. 3.400 zł. Skarżący, jak sam oświadczył, nie ma zobowiązań kredytowych, ani zaciągniętych pożyczek. Z powyższego wynika więc, że uiszczenie wpisu w wysokości 100 zł nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego. Odpowiadając na zarzuty skarżącego dotyczące przedłużania postępowania, wyjaśnić należy, że dodatkowe wezwanie skierowane do skarżącego, miało na celu uzyskanie informacji, czy świadczenie emerytalne skarżącego jest źródłem utrzymania również jego żony i syna (łącznie trzech osób). Gdyby bowiem tak było, mogłoby to świadczyć o braku wystarczających środków na uiszczenie wpisu sądowego. Jednakże w odpowiedzi na wezwanie skarżący nie udokumentował i nie wyjaśnił sytuacji finansowej członków rodziny. Wskazał jedynie, że nie przedstawią oni zaświadczeń o dochodach. Z powyższego wywieść więc można, że żona i syn skarżącego nie pozostają na wyłącznym utrzymaniu skarżącego, ale również uzyskują jakieś dochody. W związku powyższym mając na uwadze, z jednej strony, okoliczność uzyskiwania przez skarżącego stałego dochodu w wysokości 3.700 zł, z drugiej zaś strony, uchylenie się od rzetelnego przedstawiania sytuacji finansowej osób, z którymi skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, referendarz sądowy nie znalazł podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.