III SA/Wa 3628/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. z/s w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. postanawia: przyznać A. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.000 (słownie: tysiąc) złotych. Skarżąca – A. Sp. z o.o. z/s w W. , zwróciła się o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.000 zł. W uzasadnieniu wniosku w niniejszej sprawie oraz w sprawie III SA/Wa 2330/17 powołała się zajęcia egzekucyjne dokonane przez organy podatkowe oraz wstrzymany zwrot VAT. Przedstawiła przebieg działalności gospodarczej i rozwój sporu z organami podatkowymi oraz sposób korzystania z finansowania banków, jak też mechanizm spłat zobowiązań wobec dostawców. Spółka wskazała, że z uwagi na zobowiązania wobec urzędu skarbowego i brak możliwości uzyskania dokumentu o niezaleganiu, nie może uzyskać kolejnego kredytu. Skarżąca rozwiązała umowy z właścicielem lokalu, w którym Spółka miała swoją siedzibę, a nowym adresem Spółki będzie miejsce zamieszkania prezesa zarządu Spółki. Skarżąca rozwiązała ponadto umowy z operatorami telefonii komórkowej, firmami kurierskimi, agencją ochrony itp. Skarżąca poinformowała, że prezes spółki i jedyny udziałowiec, nie ma możliwości zasilenia kasy Spółki. Powodem tak zaistniałej sytuacji jest fakt, że konto prywatne prezesa zarządu zostało zamknięte z uwagi na ogromne zajęcie przez organy podatkowe dokonane w wyniku kontroli podatkowych prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w latach 2009-2012. Spółka poinformowała, że zasoby prezesa zarządu zostały wyczerpane w wyniku konieczności poniesienia kosztów sporów sądowych. Na obecną chwilę prezes zarządu nie jest nigdzie zatrudniony, nie pobiera żadnych świadczeń. Próba zarejestrowania się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna zakończyła się niepowodzeniem, bowiem w przypadku funkcji prezesa Spółki, nawet bez pobierania wynagrodzenia, wniosek o zarejestrowanie jako osoba bezrobotna zostanie rozpatrzony negatywnie. Nadto, żona prezesa zarządu nie posiada żadnych oszczędności. Wynagrodzenie żony prezesa zarządu ze stosunku pracy w wysokości [...] zł oraz świadczenie "500+" stanowi całkowity dochód rodziny prezesa zarządu. Spółka wskazała, że nie jest w stanie ponieść ciężaru wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w całości, a kwota 1.000 zł, którą zostanie uiszczone przez udziałowca spółki pochodzi z pożyczki na ten cel. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego w niniejszej sprawie oraz w sprawie III SA/Wa 2330/17 Skarżąca nadesłała zaświadczenie o zamknięciu rachunku prezesa zarządu Spółki, deklaracje VAT za ostatnie 6 miesięcy, zeznania podatkowe za lata 2016 i 2017, odpisy bilansów oraz rachunków zysków i strat za lata 2016 i 2017. Spółka podała, że nigdy nie posiadała i nie posiada udziałów w innych podmiotach. Nadto, od początku swojej działalności, Spółka nie była właścicielem żadnych nieruchomości. Zarówno pomieszczenia biurowe jak i magazyn były użytkowane na podstawie umowy najmu. Spółka podała, że wszelkie próby pozyskania środków pieniężnych na wpis sądowy od osób trzecich zakończyły się niepowodzeniem z uwagi na fakt, że kwota pożyczki jest zbyt wysoka. Dotychczasowe prace, jakie podejmuje udziałowiec spółki, mają charakter dorywczy, a niewielki dochód z nich uzyskany w całości przeznaczany jest na bieżące wydatki związane z utrzymaniem rodziny. Przy tak niewielkich zarobkach udziałowiec Spółki nie miał możliwości stworzenia rezerwy finansowej aby dokonać wpisu z tytułu skargi kasacyjnej. Całkowity dochód rodziny udziałowca Spółki stanowi wynagrodzenie za pracę żony oraz świadczenie "500+". Spółka wskazała ponadto, że żona wspólnika Spółki nie posiada żadnej nieruchomości czy ruchomości, z której można by było uzyskać dodatkowe środki finansowe np. z tytułu najmu czy dzierżawy. Z tego względu Spółka nie ma możliwości uzyskania dopłat od wspólnika Spółki. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13 – wszystkie powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.000 zł tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącej - z punktu widzenia powyższego kryterium - referendarz sądowy uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Z przedstawionych przez Skarżącą oświadczeń i dokumentów wynika, że Skarżąca jest w trudnej sytuacji materialnej. Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą do dnia [...] maja 2017 r., natomiast po zajęciu rachunków bankowych zaprzestała prowadzenia działalności. Efektem zajęcia rachunków bankowych było to, że wszystkie środki pieniężne wpływające na konto z tytułu sprzedaży z odroczonym terminem płatności były zabezpieczane na poczet wierzytelności podatkowych. Spółka nie ma możliwości zaciągnięcia kolejnego kredytu, bowiem Urząd Skarbowy odmówił spółce wydania zaświadczenia o niezaleganiu, który jest niezbędny w procesie procedowania wniosku kredytowego. Spółka wypowiedziała m.in. umowy najmu nieruchomości przenosząc siedzibę Spółki pod adres zamieszkania Prezesa Zarządu. Wyciągi bankowe spółki z trzech ostatnich miesięcy wskazują na całkowity brak operacji. Nadto, jedyny udziałowiec spółki – prezes zarządu, nie ma możliwości udzielenia dopłat. Rachunek bankowy udziałowca Spółki został zamknięty w związku z zajęciem konta przez organy administracji skarbowej. Udziałowiec Spółki nie może zarejestrować się w Urzędzie Pracy z uwagi na fakt pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki. Podejmuje on jedynie prace dorywcze, a wynagrodzenie przeznaczane jest na bieżące utrzymanie rodziny. Natomiast żona jedynego udziałowca spółki uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł oraz świadczenie "500+". Nie posiada ona żadnego majątku ruchomego czy nieruchomego, z którego mogłaby uzyskać dodatkowy dochód. Z tego względu udziałowiec Spółki nie jest w stanie dokonać dopłat, dzięki którym możliwe byłoby uiszczenie przez Spółkę wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w pełnej wysokości. W ocenie referendarza sądowego, sytuacja w jakiej znajduje się Skarżąca, jak i jej wspólnik, stanowi podstawę do przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.000 zł. Skarżąca wykazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnych aktywów trwałych, natomiast aktywa obrotowe wykazane w bilansie na dzień 31 grudnia 2017 r. to w przeważającej części należności z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń. Spółka ujęła również w bilansie aktywa obrotowe w postaci należności dochodzonych na drodze sądowej. Natomiast aktywa obrotowe w postaci należności z tytułu dostaw i usług, jak wskazała Skarżąca, w momencie wpływu na rachunek bankowy są zajmowane na poczet wierzytelności podatkowych. Spółka wykazała ponadto, że wspólnik nie ma możliwości dokonania dopłat, a małżonka wspólnika nie może udzielić wsparcia finansowego wspólnikowi w celu uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Z uwagi na fakt, że Skarżąca w sposób rzetelny wykazała, iż w chwili obecnej znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej, w celu zapewnienia realizacji prawa do sądu, referendarz sądowy za zasadne uznał przyznanie Skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.000 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.