III SA/Wa 3634/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Gajewski, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. G. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2017 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy - P. G. (dalej: "Skarżący") zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to bardzo ciężką sytuacją finansową, spowodowaną wysokimi comiesięcznymi zobowiązaniami podatkowymi i kredytowymi. Zobowiązania te wynoszą ponad 30.000 zł. Podkreślił, że takie zobowiązania skutkują opóźnieniami w spłacie zobowiązań za paliwo, bez którego firma nie może funkcjonować. Częste przestoje z powodu braku paliwa rzutują na mniejszy obrót, który z kolei wpływa na ogólny wynik finansowy firmy. Skarżący wskazał na problem z terminową wypłatą pensji pracownikom. Zaznaczył, że nie jest w stanie pokrywać kolejnych dodatkowych kosztów. To wszystko sprawia, że Skarżący posiada mniej środków mogących zapewnić rodzinie zaspokojenie podstawowych potrzeb. Podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Do majątku zaliczył dom, nieruchomości rolne. Jako źródło utrzymania wskazał działalność gospodarczą, z której za sierpień 2016 r. osiągnął pond 11.937 zł. Przedstawił zestawienie spłacanych zobowiązań. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przedłożył zeznania podatkowe, deklaracje VAT, zestawienie roczne księgi, potwierdzenia przelewów, wyciągi bankowe, rozliczenie księgi przychodów i rozchodów, dokumenty obrazujące wydatki, umowę z pełnomocnikiem. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2017 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy uznał, iż porównanie wielkości wpisu w niniejszej sprawie w kwocie 100 zł w zestawieniu z osiągniętymi przychodami z działalności gospodarczej (1.206.185 zł), skutkowały brakiem podstaw do uwzględnienia wniosku w tym zakresie. Pismem z 26 stycznia 2017 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, zarzucając mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") polegające na odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji gdy Skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Kwestionując ustalenia referendarza sadowego wskazał, iż okoliczność prowadzenia działalności, która generuje przychód nie oznacza automatycznie, iż jej właściciel jest w stanie ponieść koszty postępowania. Odwołując się do swojej sytuacji finansowej wskazał, iż na skutek wydanych decyzji podatkowych, a tym samym zaciągniętych kredytów bankowych, wszystkie dochody przekazuje na spłatę zobowiązań i utrzymanie firmy. Podniósł, iż zaciągnął przedmiotowe kredyty tylko i wyłącznie w celu spłaty należności publicznoprawnych wynikających z decyzji organów podatkowych i celnych, nie posiadając bowiem tak dużych oszczędności była to jedyna droga na częściowe uregulowanie zobowiązań podatkowych bez konieczności likwidacji działalności prowadzonej firmy i majątku osobistego, który podlegałby sprzedaży w drodze licytacji w braku dobrowolnej spłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt nie pozwalają uznać, że Skarżący spełniał przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak zasadnie wskazał referendarza sadowy w wydanym postanowieniu z dnia 16 stycznia 2017 r., z porównania wysokości wpisu w niniejszej sprawie z wielkością środków angażowanych przez Skarżącego w działalność gospodarczą (w okresie od stycznia do listopada 2016 r. osiągnął z tego tytułu przychód wynoszący ponad 1.206.185 zł i poniósł koszty jego uzyskania w wysokości ponad 996.380 zł) nie wynika, by zapłata 100 zł przekraczała jego możliwości finansowe. Podobnych ustaleń dokonał referendarz odnośnie wielkości przychodów za 2015 r., gdzie przychód wyniósł ponad 1.558.964 zł, zaś koszty ich uzyskania 1.240.038 zł. Skarżący dysponuje zatem znacznymi środkami finansowymi, które wystarczają na pokrycie kosztów sądowych w sprawie, a którym wysokość niezbędna do rozpoznania skargi wynosi 100 zł (kwota wpisu od skargi). Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.