III SA/Wa 3634/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący P. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to bardzo ciężką sytuacją finansową, spowodowaną wysokimi comiesięcznymi zobowiązaniami podatkowymi i kredytowymi. Zobowiązania te wynoszą ponad 30.000 zł. Podkreślił, że takie zobowiązania skutkują opóźnieniami w spłacie zobowiązań za paliwo, bez którego firma nie może funkcjonować. Częste przestoje z powodu braku paliwa rzutują na mniejszy obrót, który z kolei wpływa na ogólny wynik finansowy firmy. Skarżący ma również problem z terminową wypłatą pensji pracownikom. Zaznaczył, że nie jest w stanie pokrywać kolejnych dodatkowych kosztów. To wszystko sprawia, że Skarżący posiada mniej środków mogących zapewnić rodzinie zaspokojenie podstawowych potrzeb. Podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Do majątku zaliczył dom, nieruchomości rolne. Jako źródło utrzymania wskazał działalność gospodarczą, z której za sierpień 2016 r. osiągnął pond 11.937 zł. Przedstawił zestawienie spłacanych zobowiązań. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przedłożył zeznania podatkowe, deklaracje VAT, zestawienie roczne księgi, potwierdzenia przelewów, wyciągi bankowe, rozliczenie księgi przychodów i rozchodów, dokumenty obrazujące wydatki, umowę z pełnomocnikiem. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych (osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Zdaniem referendarza sądowego Skarżącego do takich osób zaliczyć nie można. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, iż jedynym wymaganym na tym etapie postępowania kosztem sądowym jest wpis od skargi w kwocie 100 zł (podkreślenie własne). Z porównania wpisu w takiej wysokości z wielkością środków angażowanych przez Skarżącego w działalność gospodarczą (w okresie od stycznia do listopada 2016 r. osiągnął z tego tytułu przychód wynoszący ponad 1.206.185 zł i poniósł koszty jego uzyskania w wysokości ponad 996.380 zł) nie wynika, by zapłata 100 zł przekraczała jego możliwości finansowe. Skalę tej działalności obrazuje również zeznanie podatkowe za 2015 r., gdzie przychód wyniósł ponad 1.558.964 zł, zaś koszty ich uzyskania 1.240.038 zł. Referendarz sądowy nie neguje przy tym, iż konieczność comiesięcznej spłaty zobowiązań podatkowych i kredytowych, których wysokość Skarżący określił na ponad 30.000 zł, niewątpliwie rzutuje na ogólny wynik finansowy jego firmy. Niemniej trudno podzielić jego zapatrywanie, że nie będzie on w stanie – w świetle powyższych danych – pokryć "kolejnego dodatkowego kosztu" jakim jest wpis w wysokości 100 zł. Oczywiste jest, że każdy wnoszący o przyznanie prawa pomocy uważa, iż spełnia przesłanki jego otrzymania. Jest to jednak ocena subiektywna strony. Istotne jest, aby obiektywnie ocenić, czy pomoc ta jej się należy. Tymczasem ze zgromadzonych dokumentów nie wynika jakoby Skarżący – obiektywnie rzecz biorąc – był osobą ubogą, u której zapłata 100 zł miała spowodować zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Poza tym nie można zapominać, iż koszty spłacanych systematycznie rat kredytów nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, w tym przed kosztami sądowymi. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie (por. postanowienie NSA z 21 listopada 2016 r., II FZ 647/16). Z tych względów referendarz sądowy nie znalazł żadnego uzasadnienia dla przyjęcia jakoby budżet państwa miał kredytować Skarżącego, skoro może on we własnym zakresie - z posiadanych środków - uiścić występujący na obecnym etapie koszt sądowy. Podobnie możliwości płatnicze Skarżącego ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 18 października 2016 r. (I SA/Ol 821/15). Tym samym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.