III SA/Wa 3663/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sobocha po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.R. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 3663/17 w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać J.R. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika – radcy prawnego z urzędu. J.R. (dalej "Skarżący"), po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r., wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W nadesłanym formularzu PPF Skarżący wskazał, że w momencie, gdy rozpoczęły się wobec niego postępowania podatkowe był przedsiębiorcą. Obecnie jest rencistą, utrzymującym się z renty w wysokości ok. 1.000 zł, z której po potrąceniu zajęć komorniczych otrzymuje 717,18 zł. Ponadto pracuje na ¼ etatu zarabiając ok. 880 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że nie ma oszczędności, bieżące wydatki (leki plus wydatki na egzystencję) pochłaniają całość jego dochodu. Skarżący oświadczył, że mieszka w domu stanowiącym własność jego 90-letniej matki, którą skarżący się opiekuje. Skarżący podał, że cierpi na choroby przewlekłe tj. [...]. Oświadczył, że ze swojego dochodu nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania, w szczególności wpisów sądowych ani wynagrodzenia pełnomocnika. W związku z powyższym musiał wypowiedzieć pełnomocnictwo swojemu dotychczasowemu pełnomocnikowi. Jednocześnie wskazał, że wnosi o ustanowienie jego pełnomocnikiem r. pr. B.W., który był jego dotychczasowym pełnomocnikiem i do którego skarżący ma zaufanie, oraz który najlepiej zna sprawy podatkowe Skarżącego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, oszczędności ani papierów wartościowych. Skarżący podał, że uzyskuje dochód z tytułu renty 717,18 zł oraz wynagrodzenia ze stosunku pracy w wysokości 880 zł netto. Skarżący oświadczył, że jego wydatki wynoszą ok. 1.200 – 1500 miesięcznie. Składają się na nie przede wszystkim koszty leczenia i koszty egzystencji – leki, wyżywienie, ubranie. Z uwagi na okoliczność, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wskazał w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy, na mocy zarządzenia z dnia 15 marca 2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku, poprzez wskazanie jego zakresu. Na wykonania wezwania zakreślono terminu 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Jednocześnie z uwagi na fakt, że oświadczenie o stanie majątkowym było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, skarżący został zobowiązany na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a.") - do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - nadesłanie zeznań podatkowych za 2017 r. - udokumentowanie wysokości uzyskiwanego świadczenia z ZUS oraz wynagrodzenia ze stosunku pracy, - nadesłanie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące, - przedstawienie zestawienia aktualnych miesięcznych dochodów i wydatków skarżącego (z uwzględnieniem kosztów utrzymania mieszkania, mediów, kosztów wyżywienia, leczenia, środków czystości i innych niezbędnych). Na wykonanie wezwania zakreślono termin 7 dni. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 19 marca 2018 r., zatem termin do nadesłania żądanych informacji upływał wraz z dniem 26 marca 2018 r. Skarżący w dniu 26 marca 2018 r. złożył pismo, w którym wyjaśnił, że ubiega się o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, przy czym zwrócił się o ustanowienie pełnomocnikiem r. pr. B.W. Do pisma Skarżący załączył kserokopie następujących dokumentów: - zaświadczenie lekarskie z dnia 7 grudnia 2017 r. z którego wynika, że ze względu na zaostrzenie choroby nie jest zdolny do pracy zawodowej związanej z pracą fizyczną i stresem, - dowód wpłaty w dniu 24 marca 2018 r. kwoty 300 zł na konto BANK [...], - zaświadczenie z dnia 20 lutego 2018 r. ZUS o prawie do zasiłku za okres od 17.04.2017 r. do 01.10.2017 r. - odcinek przekazu pocztowego z ZUS za marzec 2018 r. na kwotę 742,94 zł - zeznanie podatkowe za 2017 r. z którego wynika, że skarżący osiągnął dochód w wysokości 25.432,76 zł. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia Skarżący złożył sprzeciw. Wyjaśnił, że sytuacja finansowa nie pozwala mu na poniesienie kosztów sądowych ani opłacenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Do sprzeciwu załączył dokumentację medyczną, potwierdzającą jego zły stan zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 P.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady stanowi instytucja prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Mając na uwadze powołaną regulację prawną i wynikające z niej zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu od skargi w kwocie 944 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie zaistniały przesłanki do przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd miał również na uwadze, że na Skarżącym ciąży też obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w innych sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. Z przedłożonych przez Skarżącego informacji wynika, że uzyskuje on co miesiąc ok. 1499 zł dochodu netto z tytułu renty oraz wynagrodzenia za pracę na ¼ etatu, nie posiada majątku ani oszczędności. Wydatki miesięczne Skarżący określił na kwotę 1200-1500 zł. Z kolei z zeznania podatkowego za 2017 r. wynika, że Skarżący osiągnął dochód w wysokości 25.432,76 zł. W ocenie Sądu zasadne jest przyznanie Skarżącemu prawa pomocy zarówno w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jak również w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Takie rozstrzygnięcie podyktowane jest przede wszystkim koniecznością realizacji gwarantowanego, w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, prawa do sądu. Ograniczenia natury finansowej i osobistej strony postępowania nie mogą bowiem uniemożliwiać kontroli, przez niezawisły Sąd, działalności Organów administracji publicznej. Ponadto, zdaniem Sądu, potrzeba ustanowienia dla Skarżącego profesjonalnego pełnomocnika, którego kosztu nie jest on w stanie pokryć samodzielnie wiąże się z wysokością zobowiązania podatkowego objętego zaskarżoną przez Skarżącego decyzją, która wynosi 31.438 zł. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.