III SA/Wa 3677/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 24 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na urzędowym formularzu PPPr wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego z uwagi na trwałą niemożność uzyskania środków finansowych. Skarżąca wskazała, że jej stan majątkowy i kondycja finansowa były i są takie same, zarówno w momencie składania wniosku jak i od chwili gdy Skarżąca musiała się już liczyć z możliwością powstania obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 3.857,00 zł. Skarżąca oświadczyła, że efektywne aktywa Spółki nie wystarczają na pokrycie kosztów sądowych. Strona Skarżąca jest właścicielem nieruchomości położonej w K. (0.1494 ha) o wartości 63.294,00, obciążonej pięcioma hipotekami przymusowymi o łącznej wysokości 37.102.398,78 zł. Stan środków w kasie wynosi [...] zł. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Skarżąca posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, środki trwałe o wartości [...] zł oraz że poniosła stratę w wysokości [...] zł. Na wezwanie starszego referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń Skarżąca przedłożyła bilans i rachunek zysków i strat z uwzględnieniem bufora za 2016 i 2017 r., deklaracje VAT-7K za czwarty kwartał 2017 r. i pierwszy kwartał 2018 r., zeznanie CIT-8 za 2016 i 2017 r., wypowiedzenie umowy rachunku bankowego przez [...], jednolity plik kontrolny za ostatnie trzy miesiące. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 3.857 zł. jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Z nadesłanych materiałów w niniejszej sprawie, a także w sprawie III SA/Wa 111/18 wynika, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. Z nadesłanego zeznania CIT-8 wynika, że w 2017 r. Skarżąca uzyskała przychód [...] zł., a w 2016 r. przychód w kwocie [...] zł. Z przedstawionego bilansu wynika również, że Skarżąca posiada środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie [...] zł. Z przedstawionych deklaracji VAT-7 wynika, że Skarżąca prowadzi działalność dokonując dostawy towarów i świadczenia usług w IV kwartale 2017 r. na kwotę [...] zł oraz nabycia towarów w IV kwartale 2017 r. na kwotę [...] zł. Natomiast w I kwartale 2018 r. Skarżąca dokonała dostaw towarów oraz świadczenia usług na kwotę [...] oraz nabyła towary i usługi pozostałe na kwotę [...] zł. Z oświadczenia zawartego w urzędowym formularzu PPPr wynika, że kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych wyniosła [...] zł. Powyższe wielkości w porównaniu z wysokością wymaganych na tym etapie postępowania kosztów sądowych, nie pozwalają zatem stwierdzić, że Skarżąca wykazała przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2013 r. (I FZ 327/13) wydatki na spory sądowe są, obok wydatków o charakterze cywilnoprawnym, co do zasady, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednakże, wydatki związane z prowadzeniem tej działalności o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Również fakt poniesienia straty nie może być powodem przyznania prawa pomocy. W tym miejscu należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Jak podkreśla się w orzecznictwie, fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, powstanie straty nie warunkuje automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r., II GZ 172/14, CBOSA). Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., II FZ 1843/14, CBOSA). Skarżąca natomiast w 2016r. uzyskała przychód w kwocie [...] zł., a w 2017 r. przychód w kwocie [...] zł. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.