III SA/Wa 3682/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2006r. sprawy ze skargi U. U. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja wymieniona w pkt 1 wyroku nie może być wykonana w całości U. U. wnioskiem (nazwanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy) z 9 kwietnia 2006r. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) Oddział w W. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Szczegółowo przedstawiła w nim swoją bardzo trudną sytuację rodzinną i materialną. Wyjaśniła, iż po rozwodzie w [...]r. została eksmitowana na bruk ze wspólnego mieszkania i zamieszkała w piwnicy, za którą płaciła, jak za lokal usługowy. W 2002r. opuściła ww. lokal i wynajmuje pokój, za który płaci 400 zł miesięcznie. Podniosła, iż nie płaciłaby kosztów utrzymania własnego mieszkania, gdyby zamieszkała w noclegowni "M". Wyjaśniła, iż uzyskiwane przez nią dochody z tytułu świadczenia rentowego wynoszą 805 zł, uniemożliwiają uzyskanie zasiłku z pomocy społecznej. Wskazała, iż w trudnej sytuacji znajduje się od 1994r. i w tym okresie przebywała na zasiłku socjalnym i na zasiłku dla bezrobotnych. Wyjaśniła, iż posiadany samochód marki [...] ma 15 lat, wymaga kapitalnego remontu i jest od stycznia 2006r. zupełnie niesprawny, co powoduje że nie może znaleźć na niego nabywcy. Oświadczyła, iż otrzymała kredyt w wysokości 30.000 zł na rozpoczęcie działalności i wszystko zaczynało się pomyślnie układać, aż do wypadku, w wyniku którego nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy. Niemożliwym jest również wykonywania podstawowych czynności egzystencjalnych. Żyje w ciągłym leku z powodu niespłaconego długu. W piśmie z 25 kwietnia 2006r., stanowiącym uzupełnienie ww. wniosku strona zwróciła się o umorzenie zadłużenia za okres od stycznia do lutego 2006r. ZUS decyzją z [...] czerwca 2006r., wydaną na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm., zwaną dalej: u.s.u.s.) odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia do lutego 2006r. w łącznej wysokości 327,56 zł. W uzasadnieniu, po przywołaniu przepisów umożliwiających umorzenie należności (w tym § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej powoływane jako rozporządzenie z 2003r.), organ stwierdził, iż przedstawiona przez stronę dokumentacja nie uzasadnia ich umorzenia, ani na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s., ani art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. Nie zaszła całkowita nieściągalność, ani szczególne okoliczności. Strona pobiera świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przyznane do 31 października 2006r., w wysokości 949,08 zł brutto. Nie wykazała, że opłacenie składek pozbawiłoby ją możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Nie potwierdziła, iż ponosi stałe koszty utrzymania (opłaty za mieszkanie, za prą, media inne). Nie przedstawiła też dokumentów dotyczących leczenia, zabiegów rehabilitacyjnych, wydatków na leki. Zdaniem organu strona ma możliwość zarejestrowania się w urzędzie pracy, jako osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co pozwoli skorzystać z nieodpłatnych kursów i szkoleń poszerzających kwalifikacje zawodowe, a także zapewni dostęp do rynku pracy przeznaczonego dla osób niepełnosprawnych, co z kolei zwiększy szanse na znalezienie dodatkowego źródła dochodu i poprawę sytuacji finansowej. Ponadto wskazano, iż na podstawie decyzji Prezydenta Miasta W. z [...] lutego 2006r., stronie umorzono pozostałą do spłaty pożyczkę udzieloną na rozpoczęcie działalności. Organ podniósł również, że jedyną możliwą do zastosowania ulgą jest rozłożenia zaległości na raty. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 28 czerwca 2006r. strona ponownie powołała się na bardzo ciężką sytuację materialną. Wyjaśniła, iż jako osoba bezdomna, uzyskująca dochody z tytułu świadczenia rentowego w wysokości 805 zł nie kwalifikuje się do pomocy społecznej. Nie może też podjąć żadnego zatrudnienia z powodu niepełnosprawności, dopiero zabieg operacyjny, na który oczekuje może ewentualnie złagodzić objawy. Wyjaśniła, że lekarz orzecznik przedłużył świadczenie rentowe do czerwca 2007r., a leków nie kupuje, bo jej nie stać. Z tego samego powodu nie korzysta z zabiegów rehabilitacyjnych prywatnych. Oświadczyła, iż umorzenie kredytu dotyczyło należności głównej, a ona płaciła również odsetki. Zwróciła ponadto uwagę, iż mimo, że w sentencji decyzji organ pierwszej instancji wskazał na zadłużenie od stycznia do lutego 2006r., w uzasadnieniu podał, iż chodzi o okres od września do grudnia 2005r. ZUS decyzją z [...] lipca 2006r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., "podtrzymał" decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przytoczył argumenty i okoliczności zawarte w decyzji organu pierwszej instancji, oraz treść przepisów art. 28 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003r. Wyjaśnił ponadto, iż strona nie uwiarygodniła należycie okoliczności wynikających z przytoczonych przez organ przepisów. Ma też możliwość, jako osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, zarejestrowania się w urzędzie pracy, co umożliwi skorzystanie z nieodpłatnych kursów i szkoleń poszerzających kwalifikacje zawodowe, a także zapewnia dostęp do rynku pracy przeznaczonego dla osób niepełnosprawnych, co z kolei zwiększy szanse na znalezienie dodatkowego źródła dochodu i poprawę sytuacji finansowej. Organ podniósł również, że jedyną możliwą do zastosowania ulgą jest rozłożenia zaległości na raty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona zaskarżyła decyzję ZUS z [...] lipca 2006r., wskazując iż z powodu trudnej sytuacji materialna nie była i nie jest w stanie spłacać składek ZUS, choć ma rentę po wypadku. Organ, który wydał zaskarżoną do Sądu decyzję w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a.). Sąd - zgodnie z art. 135 P.p.s.a. - ma obowiązek zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m. in. ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Z przepisu tego wynika więc jednoznacznie, że w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organem właściwym do jego załatwienia jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W niniejszej spawie, mimo powyżej wskazanych unormowań, decyzję wydał organ niewłaściwy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes ZUS. Naruszenie przepisów o właściwości, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowi wadę, która skutkuje nieważnością decyzji. W tej sytuacji i na obecnym etapie postępowania ustosunkowanie się do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne. Sąd, z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na mocy art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.