III SA/Wa 3694/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Tarno, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant Monika Kawa-Ogorzałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2007 r. sprawy ze skargi S. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia[...]sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości. 1.Pismem z dnia S., w B. zwany dalej "szpital" pismem z dnia 27 czerwca 2007 r. na podstawie art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 z póżn. zm).zwana dalej "u.p.e.a." wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia: [...] maja 2005 r. nr [...] wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z siedzibą w W. zwany dalej "Prezes PFRON". Jak wynika z uzasadnienia powyższego pisma skarżący zarzucił, iż doręczony tytuł wykonawczy dotyczy wykonania decyzji z dnia [...] września 2004 r. nr [...], która jest nieprawomocna, ponieważ dnia 29 września 2004 r. zostało złożone odwołanie od tej decyzji do Ministra Polityki Społecznej, które nie zostało rozpoznane przez organ odwoławczy. 2.Postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] Prezes Państwowego Funduszu rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podstawie: art. 34 § l, w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 124 i 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. - Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm.) zwana dalej "kpa" art. 49 ust. l i ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. - o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776, z późn. zm.) zwana "ustawa o rehabilitacji" nie uwzględnił zarzutu strony dotyczącego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie nieprawomocnej decyzji nr [...] z [...]-09-2004 r. Organ stwierdził, że podniesiony zarzut dotyczący prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie nieprawomocnej decyzji jest niezasadny, ponieważ od spornej decyzji w dniu 29 września 2004 r., strona złożyła odwołanie do Ministra Polityki Społecznej, w którym wniosła o umorzenie określonych decyzją zaległości. Ponieważ zaskarżona decyzja jedynie określa wysokość zobowiązania skarżącego, a odwołanie Strony dotyczyło ewidentnie umorzenia zaległych wpłat dlatego też, należało potraktować je jako wniosek złożony w nowej sprawie, podlegający rozpatrzeniu przez organ I instancji. Wobec powyższego Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych pismo z 29 września 2004 r. strony zostało rozpatrzone jako wniosek przez organ I instancji decyzją znak: [...] z [...] listopada 2005 r. od której Strona nie złożyła odwołania. 3.Na powyższe postanowienie skarżący w dniu [...] czerwca 2006 r. złożył zażalenie, w którym podniósł, że decyzja, którą załatwiono wniosek o umorzenie należności [...] jest niezrozumiała i dotyczy innego okresu rozliczeniowego niż decyzja na podstawie, której wystawiono tytuł wykonawczy. Szpital nie został powiadomiony o potraktowaniu wniesionego odwołania jako wniosku o umorzenie należności oraz nie poinformowano Szpitala o przyczynach zwłoki w wydaniu decyzji. 4.Prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu. Z uzasadnienia postanowienia wynika, iż z uwagi na to, że skarżący podniósł w zażaleniu niezrozumienie treści decyzji znak: [...] z [...] listopada 2005 r. wnosząc nowe aspekty sprawy, pismo z 25.06.2006 roku zostało potraktowane jako kolejne zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Strona nie wniosła zastrzeżeń do wydanego w I instancji postanowienia, ale zastrzeżenia do innego postępowania administracyjnego. 5.Pismem z dnia [...] września 2006 r.(data wpływu) Szpital zaskarżył postanowienie Prezesa PFRON i wniósł o jego uchylenie podtrzymując prezentowaną dotychczas argumentację. Dodatkowo przedstawił trudną sytuację finansową Szpitala i problemy w spłacie zaległych zobowiązań. 5.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Art. 34. § 1. u.p.e.a. stanowi, iż zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. § 1a. Jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. § 2. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. W przedmiotowej sprawie Prezes PFRON rozpatrując zażalenie strony na postanowienie wydane w I instancji w sprawie stanowiska wierzyciela co do zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego, w postępowaniu egzekucyjnym, powołał się na art.34 § 1a).u.p.e.a. i stwierdził niedopuszczalność zarzutu, argumentując, iż wniesione zażalenie jest w istocie kolejnym zarzutem na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz to, że strona nie wniosła zastrzeżeń do wydanego w I instancji postanowienia, ale zastrzeżenia do innego postępowania administracyjnego. Postanowienie to nie znajduje uzasadnienia w powołanym art.34 § 1a).u.p.e.a. ani też w materiale dowodowym sprawy. Strona począwszy od pisma z dnia 27 czerwca 2006 r. podnosi, iż podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie może być decyzja nieostateczna, od której wniesiona odwołanie.(Strona używa określenia nieprawomocna) Zarzut ten jak najbardziej dotyczy postępowania egzekucyjnego i organ je rozpatrujący ma zająć stanowisko w sprawie, a w szczególności czy decyzja nieostateczna może stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Takiej odpowiedzi ze strony organów orzekających w sprawie brak zarówno w I jak w II instancji. W tym miejscu przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 z późn. zm.) w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jedną z podstawowych zasad, na jakich opiera się polski system prawny, jest zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), a więc również egzekucyjnego w administracji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że do uznania, iż zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Nieodzowne jest również, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 k.p.a, nie można rozumieć w sposób formalny (wyrok NSA z dnia 12 listopada 1992 r. sygn. V SA 721/92, ONSA 1992, z. 3-4, poz. 95). Zażalenie wniesione na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym nie przenosi sprawy do wyższej instancji, ponieważ Prezes PFRON, jest organem właściwym w pierwszej i drugiej instancji, jednakże do zażaleń mają zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.(art.144 kpa) Dlatego też organ rozpoznający zażalenie jest obowiązany do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Prezes PFRON nie rozpatrzył jednak zarzutów wniesionego zażalenia na postanowienie wierzyciela wydanego w I instancji. Zajął bowiem stanowisko, że zarzut jest niedopuszczalny, i odmówił rozpoznania zażalenia. Natomiast organ I instancji – nie uwzględnił zarzutu strony. Odnosząc się do powyższego, stwierdzić należy, iż prezes PFRON rozpatrując zażalenie jako organ II instancji nie miał podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu na podstawie art. 34§ 1a).u.p.e.a. i stwierdzenia, iż pismo wniesione przez stronę nie jest zażaleniem, ponieważ nie zawiera zastrzeżeń do zaskarżonego postanowienia.Art.34 § 1a).u.p.e.a. nie dotyczy zażaleń, ale zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i nie może stanowić podstawy do stwierdzenia uchybień formalnych zażalenia, którymi mogą być np. wniesienia zażalenia po terminie lub przez osobę nieuprawnioną. Ponadto postanowienie wydane w I instancji, zawierało rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, a więc nie dotyczyło niedopuszczalności zarzutu. Wniosek z tego taki, że rozstrzygnięcie podjęte przez organ zażaleniowy wydane zostało z naruszeniem zasady dwuinstancyjności, bowiem zaskarżone zażaleniem postanowienie nie zawierało rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, nie zostało też w trybie zażaleniowym uchylone. Reasumując rozstrzygnięcie wydane w II instancji nie zawiera rozstrzygnięcia co do postanowienia na które wniesiono zażalenie i nie odnosi się merytorycznie do postawionego zarzutu zgodnie z art.107 kpa. Co do rozstrzygnięcia organu I instancji to zauważyć również należy, że organ wydał rozstrzygnięcie należące do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela. Stwierdził bowiem, iż nie uwzględnia zarzutu a zobowiązany był do zajęcia stanowiska merytorycznego a nie rozstrzygnięcia. 6.Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji.