III SA/Wa 3697/14

PostanowienieWSA w Warszawie2016-03-16

Skład orzekający: Agnieszka Grzelak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sytuacji gdy strona posiada rentę chorobową, ale jej część jest potrącana przez komornika, a pozostała kwota przeznaczana jest na podstawowe potrzeby życiowe i leczenie, powinien zostać uwzględniony w całości, czy częściowo?
Ratio decidendi
Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, mającą na celu zapewnienie dostępu do sądu osobom w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może zostać uwzględniony, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, ale jednocześnie jest w stanie wygospodarować część środków na te koszty.
Stan faktyczny
Skarżąca B. R. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując na niską rentę chorobową, z której część potrąca komornik, oraz na wydatki związane z leczeniem i utrzymaniem. Skarżąca korzystała już wcześniej z prawa pomocy w podobnych sprawach. Sąd częściowo uwzględnił wniosek, zwalniając skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 100 zł, uznając, że skarżąca jest w stanie wygospodarować tę kwotę, mimo trudnej sytuacji materialnej.
Rozstrzygnięcie
1. Zwolniono skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 100 zł. 2. Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r. oraz umorzenia postępowania podatkowego za października i listopada 2006 r. postanawia 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 100 zł (sto złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżąca B. R. wniosła na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że jedynym źródłem jej utrzymania jest renta chorobowa w kwocie 697,68 zł, której część potrąca komornik. Do swoich miesięcznych wydatków Skarżąca zaliczył wydatki na żywność, leki, ubranie oraz dojazdy do lekarzy i sądów. Zaznaczyła, że nie posiada majątku, ani oszczędności. Korzysta ze służebności w lokalu należącym do córki. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wskazała, że z przyznanej w 2009 r. renty chorobowej, ma co miesiąc potrącaną kwotę 300 zł. Ponadto Skarżąca przesłała roczne obliczenie podatku przez organ rentowy (PIT-40A/11A), z którego wynika, ze w 2015 r. Skarżąca uzyskała dochód w kwocie 13.938,84 zł. oraz odcinek renty, z którego wynika, że Skarżąca w lutym 2016 r. otrzymała kwotę 697,68 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. W orzecznictwie wielokrotnie wyrażano pogląd o wyjątkowym charakterze tej instytucji, w przypadku której mamy do czynienia z pomocą budżetu państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie tym wskazuje się także, iż prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Celem wspomnianej instytucji jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (zob. postanowienia NSA z: 14 lutego 2014 r., II FZ 1609/13; 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r., I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r., II FZ 1005/12). Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Co istotne aktualnie jest ona zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1.214 zł. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki starszy referendarz sądowy uznał, że częściowo zasługuje on na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że Skarżąca korzystała już z prawa pomocy i to zarówno w niniejszej sprawie, jak i w sprawach III SA/Wa 1779 i 2995/12, III SA/Wa 2869/13 oraz III SA/Wa 411/14. Starszy referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa Skarżącej w dalszym ciągu uzasadnia udzielenie jej tego prawa. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że utrzymuje się ona wyłącznie z renty w wysokości 697,68 zł. Otrzymywaną rentę Skarżąca przeznacza na lekarstwa, żywność oraz dojazdy do lekarzy i sądów. Mając na uwadze zakres przyznanego Skarżącej prawa pomocy we wspomnianych wyżej sprawach, przysługujące jej prawo dożywocia oraz wysokość kosztów sądowych, do opłacenia których jest aktualnie zobowiązana, starszy referendarz uznał, że uzyskiwane przez Skarżącą dochody, nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym dlań utrzymaniu. Niemniej z dochodów tych Skarżąca jest w stanie wygospodarować 100 zł celem częściowego opłacenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. O tym, że wygospodarowanie jednorazowo takiej kwoty nie nastręcza Skarżącej trudności świadczy chociażby fakt zapłaty takich kwot w przywołanych wyżej sprawach, a także uiszczenie kwoty 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło