III SA/Wa 3700/14

Dnia 15 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2005r. postanawia: 1) przyznać skarżącemu M. G. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi w kwocie powyżej 750 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt złotych); 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący – M. G. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2005r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Skarżący, korzystając z formularza PPF, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powołał się na swoją trudną sytuację materialną. Wyjaśnił, że uzyskuje nieregularne dochody w wysokości około 2.000 zł miesięcznie, które przeznacza na pokrycie kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem, tj. czynsz, media, lekarstwa, odzież i żywność. Z uwagi na wysokość dochodów korzysta też z pożyczek. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką, która jest studentką. Jest on jedynym żywicielem rodziny. Żona Skarżącego choruje [...] i jest niezdolna do pracy. Skarżący wyjaśnił również, że adwokat prowadzi jego sprawę nie pobierając z tego tytułu wynagrodzenia. Ponadto na Skarżącym ciąży zobowiązanie podatkowe w wysokości 50 tys. zł, którego nie jest on w stanie uregulować. Na wezwanie referendarza sądowego Skarżący piśmie z dnia 18 lutego 2015r. nadesłał zeznanie podatkowe PIT-36 za 2013r. oraz "Podsumowanie KPiR za 2014 r." Wskazał, że w 2014r. strata z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej wyniosła 27.000 zł. Skarżący korzysta z pomocy teściowej. Zamknął swój rachunek bankowy z uwagi na jego zajęcie egzekucyjne i obecnie dokonuje rozliczeń wyłącznie gotówką. Skarżący podniósł, że choruje [...] . Z informacji przekazanych przez Skarżącego wynika również, że wynagrodzenie pełnomocnika opłacił pięć lat temu i obecnie nie ponosi z tego tytułu żadnych wydatków. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2015 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", przez brak jego zastosowania, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący zarzucił również naruszenie zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego oraz wybiórcze uwzględnienie materiału dowodowego, które doprowadziły do błędów w ustaleniu stanu faktycznego. Zdaniem Skarżącego, samo ustalenie, iż ma on możliwość zgromadzenia środków w wysokości wpisu sądowego od skargi należnego w niniejszej sprawie, tj. 1.500 zł, nie odpowiada hipotezie normy wynikającej z art. 246 § 1 p.p.s.a., ponieważ istotnym jest, czy może on te środki wydatkować bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie i swojej rodziny. Kwestia ta nie była przedmiotem ustaleń i oceny referendarza sądowego. W sytuacji zaś, gdy obecnie Skarżący praktycznie całość swoich miesięcznych dochodów wydatkuje na pokrycie bieżących kosztów utrzymania rodziny, dalsze ograniczenie tej kwoty na skutek konieczności uiszczenia wpisu od skargi, spowoduje uszczerbek w utrzymaniu koniecznym jego rodziny. Skarżący wyjaśnił, że jego obecna sytuacja materialna jest wynikiem upadłości kontrahenta oraz brakiem zapłaty za usługi świadczone w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Doprowadziło to także do wszczęcia w stosunku do Skarżącego postępowania egzekucyjnego, w toku którego zajęto wszelkie jego oszczędności. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje tylko i wyłącznie, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu wykładnia systemowa powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Stosownie bowiem do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z tego względu przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Rozpoznając wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało zatem dokonać analizy jego sytuacji majątkowej oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Sąd oceniając nadesłane przez Skarżącego dokumenty źródłowe i złożone oświadczenia stwierdził, że jego obecna sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 750 zł, który to wpis na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym. Zauważyć bowiem należy, iż Skarżący pomimo ogólnie trudnej sytuacji materialnej w jakiej się obecnie znajduje uzyskuje dochody w wysokości około 2.000 zł miesięcznie. Skarżący korzysta również – jak wynika z jego oświadczenia – z pomocy członków swojej rodziny. W tym stanie rzeczy można zdaniem Sądu uznać, iż obecna sytuacja materialna Skarżącego w zakresie jego bieżących potrzeb i wydatków jest zabezpieczona, tak iż może on poczynić starania w celu wygospodarowania w ramach posiadanych środków kwoty 750 zł stanowiącej ½ wysokości należnego wpisu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2, Sąd przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi.