III SA/Wa 3700/14

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 26.02.2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...].09.2014 r Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2005 r p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie M.G. , w formularzu PPF z 2.02.2015 r, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na to, że: - sytuacja materialna strony jest bardzo zła, ponieważ nieregularnie zarabia 2 tys. zł miesięcznie; - środki t przeznacza na utrzymanie (czynsz, media, lekarstwa, odzież/żywność (ok 1970 zł miesięcznie); -często korzysta z pożyczek, które spłaca; - posiada zobowiązanie podatkowe w wys. 50 tys. zł, którego nie jest w stanie uregulować; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką (studentka, ur. [...] r); - zona choruje [...] i jest niezdolna do pracy; - jest jedynym żywicielem rodziny; - adwokat prowadzi sprawę strony od czterech lat i nie pobiera wynagrodzenia. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego (m.in. o nadesłanie zestawienia faktur VAT ze wskazaniem wysokości należności pieniężnej i terminu jej uzyskania za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gospodarczej, wyciągów z rachunków bankowych, nadesłanie rachunku zysku i strat/bilansu za ostatni rok) skarżący przekazał "Podsumowanie KPiR za 2014 r" (jedna strona), PIT-36 za 2013 r. W piśmie przewodnim z 18.02.2015 r skarżący poinformował, ze strata za 2014 r wyniosła 27 tys. zł. Oświadczył, ze korzysta z pomocy teściowej. Rachunek bankowy zlikwidował z uwagi na jego zajęcie i obecnie dokonuje rozliczeń wyłącznie gotówką. Powtórzył, że pełnomocnik nie otrzymuje wynagrodzenia, ponieważ sprawa została opłacona pięć lat temu. Powołał się na chorobę żony ([...] , konieczność leczenia operacyjnego) i swoją ([...] ). Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Referendarz sądowy nie przywiązuje wagi – i nie wywodzi negatywnych skutków dla strony - do nieprecyzyjnego wykonania przez stronę wezwania z 9.2.2015 r. Generalizując oświadczenia strony przydaje im walor prawdziwości, za wyjątkiem może deklaracji o wysokości dochodu (2 tys. zł miesięcznie, nieregularnie), ponieważ z nadesłanych dokumentów wynika ponoszona przez stronę, w trakcie jedynej działalności zarobkowej strata, co wyklucza – przy założeniu podania przez skarżącego pełnych informacji – uzyskiwanie dochodu (lecz nie wyklucza uzyskiwania przychodu). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj o prawo pomocy w zakresie częściowym. Jedyny wymagalny koszt, który strona jest zobowiązana ponieść w sprawie to koszt wpisu od skargi w wysokości 1500 zł. Do tej wielkości należy zatem odnieść wniosek strony o zwolnienie o kosztów. Referendarz sądowy uważa, że strona posiada możliwość zgromadzenia środków w wysokości 1500 zł na poczet wymagalnych kosztów sądowych ze średnich miesięcznych wpływów, którymi dysponuje. Jak wynika z akt sprawy, spór przed sądem ma związek z działalnością gospodarczej, którą strona prowadziła. Zatem koszt sporu należy odnosić, jak wszystkie koszty działalności gospodarczej, do uzyskiwanego przychodu (a nie jak uczyniła strona – do dochodu, który jest kategoria wtórną). W badanej sprawie, jak zadeklarował skarżący za 2013 r – do kwoty 231 tys. zł, a za 2014 r – do kwoty 41 tys. zł. Oceniając wniosek strony referendarz sądowy jest bowiem zobowiązany wykazywać należyty szacunek dla dorobku Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że "koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (Postanowienie z 28.3.2014 r I OZ 232/14, CBOSA). Nawet potencjalnie trudna sytuacja gospodarcza strony w zestawieniu ze znikomością kosztów, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy (Postanowienie 17.04.2014 r I OZ 304/14, CBOSA). Nie jest argumentem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy fakt osiągania przez stronę straty, ponieważ wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Nie świadczy to jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, gdyż biorąc pod uwagę skalę prowadzonej przez stronę działalności wskazana kwota stanowi zaledwie ułamek procentowy przychodu (Postanowienie z 7 lipca 2014 r II FZ 871/14, CBOSA). Co więcej, "osoba fizyczna ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Skarżący, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, powinien liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania i tym samym poczynić w swoim majątku oszczędności" (postanowienie z 4/2/2015 r . II OZ 67/15, CBOSA). Mając takie wytyczne, jak wskazane powyżej, referendarz sądowy nie zna sposobu uwzględnienie wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych i pozostawania zarazem w zgodzie z obowiązującym prawem i wskazówkami z orzecznictwa. Referendarz sądowy daje wiarę twierdzeniom strony o sposobie wynagradzania pełnomocnika, tj. jednorazowemu pokryciu jego kosztów pięć lat temu. Jednocześnie wyraża szacunek i uznanie dla postawy pełnomocnika strony – postawy tak rzadko spotykanej obecnie – który to pełnomocnik od wielu lat nie pobiera wynagrodzenia i to pomimo zasądzania na rzecz strony kosztów postępowania w większym rozmiarze (3567 zł w sprawie I FSK 288/12, czy 5117 w sprawie III SA/Wa 846/13). Oznacza to jednak zarazem, wobec powiązania sprawy, III SA/SA 846/13 (prawomocność z 30.08.2013 r) z niniejszym sporem, oraz treści uzasadnienia wyroku, że strona, dysponując profesjonalną pomocą prawną i treścią uzasadnień wyroków wydanych w jej sprawie, powinna uwzględniać w procesie gospodarowania środkami finansowymi "hipotetyczną możliwość" prowadzenia dalszych sporów. Dlatego też referendarz sądowy uznał, że nie został spełniony warunek przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym i - na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. - postanowił jak w sentencji.