III SA/Wa 3714/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3714/16 w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego. M.S. (dalej: Skarżący) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w celu wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwoma synami. Do majątku zaliczył dom, mieszkanie, dwie nieruchomości rolne o powierzchni 1,24 ha i 1,7 ha. Skarżący utrzymuje się z renty wypadkowej w wysokości 2.061 zł, zaś jego żona z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 2.543 zł. Wśród wydatków wymienił czynsz (1.350 zł), energię elektryczną (175 zł), gaz (100 zł), opał (85 zł), opłaty telekomunikacyjne (150 zł), leki (250-400 zł), leczenie i rehabilitację (200 zł), ubezpieczenia (170 zł), użytkowanie wieczyste (40 zł), podatki lokalne (167 zł), korespondencję (100 zł). W wykonaniu wezwania starszego referendarza sądowego Skarżący poinformował, że nie ma żadnych oszczędności. Wymienił kwoty jakie on i żona otrzymali w latach 2015-2016 tytułem renty i wynagrodzenia. Dodał, iż w 2015 r. otrzymał ponad 60.000 zł jako wyrównanie z ZUS. Kwota ta została zużyta na opłacenie zobowiązań i na utrzymanie. Nadto Skarżący powołał się na awarię komputera (i wiążące się z nią koszty) oraz spory sądowe z ZUS. Wskazał, że saldo uwidocznione na załączonym wyciągu z rachunku bankowego jego żony uległo znacznemu uszczupleniu. Skarżący opisał także swój stan zdrowia, podnosząc, że jest inwalidą po wypadku przy pracy, nadal się leczy i trudno mu w takich okolicznościach znaleźć pracę w zawodzie. Skarżący przedłożył zeznania podatkowe, decyzję o waloryzacji renty, odcinek płacowy, wyciągi bankowe. Starszy referendarz sądowy, zaskarżonym postanowieniem z 19 kwietnia 2017 r., odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Starszy referendarz sądowy wskazał, że gospodarstwo domowe Skarżącego osiąga co miesiąc, dochód w wysokości 4.604 zł (dochód Skarżącego i żony). Zdaniem starszego referendarza sądowego wskazana kwota nie uniemożliwiała uiszczenia kosztów wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej (100 zł) czy kosztów działania pełnomocnika. Poza tym starszy referendarz sądowy zauważył, że Skarżący dysponuje majątkiem w postaci domu, mieszkania oraz nieruchomości rolnych. Ponadto Skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość deklarowanych wydatków. Skarżący w sprzeciwie oraz w piśmie z dnia 20 czerwca 2017 r. zakwestionował w całości postanowienie starszego referendarza sądowego z 19 kwietnia 2017 r. Skarżący powołał się na swój zły stan zdrowia, załączając zaświadczenia lekarskie. Skarżący wskazał, że zaskarżone orzeczenie jest krzywdzące i nie przedstawia jego rzeczywistej sytuacji. Skarżący zwrócił również uwagę na awarię komputera. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Treść art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.) wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady przyznawane jest osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Podstawą rozważania przyznania stronie prawa pomocy jest pełne wykazanie jej sytuacji finansowej i życiowej. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pktr 1 p.p.s.a.). Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12, CBOSA). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych (osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Skarżący tej przesłanki nie spełnia, ponieważ jego sytuacja życiowa nie wyklucza możliwości wygospodarowania przez niego jakichkolwiek środków na poczet kosztów postępowania. W szczególności, Skarżący i jego żona dysponują stałym dochodem w wysokości, jak wynika z zestawienia rubryki 10 formularza PPF – 4.604 zł. Kwota ta przy zadeklarowanej strukturze i wysokości wydatków nie uniemożliwia partycypowania w kosztach sądowych, w szczególności kosztach wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej (100 zł) czy w kosztach działania pełnomocnika. W ocenie Sądu, nie bez znaczenia dla wyniku sporu jest fakt, że Skarżący dysponuje majątkiem w postaci domu, mieszkania, nieruchomości rolnych. Należy podkreślić, że posiadanie majątku w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Istotne jest bowiem, że majątek ten może przynosić potencjalne pożytki (zob. postanowienie NSA z 16 lutego 2015 r., II FZ 53/1, CBOSA). Z tych powodów Sąd uznał, że Skarżący nie wykazał, by zachodziły w sprawie przesłanki uzasadniające przyznanie Skarżącemu prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.