III SA/Wa 3727/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), sędzia WSA Agnieszka Olesińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Z.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...][ 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Z.W. zwrot kosztów w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Prezydent W. prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do Z.W. (dalej ,,zobowiązany" lub ,,Skarżący") na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 13 stycznia 2010 r. nr [...], obejmującego należność pieniężną z tytułu podatku od nieruchomości za 2005 r. Tytuł ten został doręczony Skarżącemu w dniu 23 marca 2010 r. W piśmie z dnia 10 października 2012 r. Skarżący podniósł zarzut przedawnienia ewentualnego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r. i stwierdził, że nie miał informacji o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. odmówił uwzględnienia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 23 marca 2010 r., gdyż w tym dniu Skarżący odebrał tytuł wykonawczy i została pobrana opłata manipulacyjna w kwocie 29.40 zł, co spowodowało przerwanie terminu biegu przedawnienia. Natomiast pismo zawierające zarzuty zostało złożone dopiero w dniu 10 października 2012 r. Po rozpatrzeniu zażalenia od ww. postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej ,,SKO’’, ,,organ odwoławczy’’), postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu SKO wskazało, że wobec Skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne dotyczące należności pieniężnej z tytułu podatku od nieruchomości za 2005 r., na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...] z dnia 13 stycznia 2010 r. Powyższy tytuł wykonawczy został doręczony Skarżącemu w dniu 23 marca 2010 r., o czym świadczy data oraz podpis Skarżącego na tytule wykonawczym. W związku z powyższym 7-dniowy termin do wniesienia zarzutów przez zobowiązanego, wynikający z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) upływał w dniu 30 marca 2010 r. Tytuł wykonawczy zawiera pouczenie o prawie zobowiązanego do zgłoszenia w terminie 7 dni zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze wskazaniem podstawy zarzutu w tym m.in. kwestii przedawnienia. Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że jak wynika ze stempla pocztowego, pismo Skarżącego noszące datę 10 października 2012 r., w którym został zgłoszony zarzut przedawnienia ewentualnego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r., zostało nadane, co jest jednoznaczne ze złożeniem, również w dniu 10 października 2012 r., a więc ponad 2 lata po upływie terminu do zgłoszenia zarzutów. Mając na względzie powyższe okoliczności sprawy, SKO stwierdziło, że Prezydent W. prawidłowo orzekł o odmowie uwzględnienia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący stwierdził, że nie czuje się zobowiązany do płacenia podatku od nieruchomości za 2005 r. za lokal przy ul. [...], ponieważ nigdy nie był właścicielem tego lokalu. Był jedynie najemcą ww. lokalu, na dowód przedstawił kopię umowy najmu wraz z jej aneksem. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić, choć innych powodów niż w niej wskazane. Nie ulega wątpliwości, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Nie ulega też wątpliwości, że w razie wniesienia zarzutów po tym terminie organ egzekucyjny powinien je oddalić jako wniesione z uchybieniem terminu (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2015 r., III SA/Wa 4056/14, CBOSA). Jest to dopuszczalne jednak tylko wtedy, gdy pismo zobowiązanego można i należy zakwalifikować jako zarzuty w rozumieniu art. 33 u.p.e.a. W rozpoznanej sprawie organy tak zakwalifikowały pismo Skarżącego z dnia 10 października 2012 r. bazując na tym, że użył on w nim słowa "zarzut przedawnienia" (pismo – w aktach, bez numeru). Nie wzięły jednak pod uwagę, że zarzut przedawnienia może być formułowany na każdym etapie postępowania – czy to jurysdykcyjnego, czy egzekucyjnego – i to niezależnie od podstawowego środka obrony przed egzekucją, określanego mianem "zarzutów". W okolicznościach rozpoznanej sprawy jest jasne, że nie takie "zarzuty" Skarżący wniósł, bo byłoby to z jego punktu widzenia nielogiczne po 2 latach od doręczenia mu tytułu wykonawczego. Z treści jego pisma wynika, że zarzut przedawnienia podniósł on w związku z pismem organu datowanym na 7 września 2012 r. (pisma tego w aktach brak) i w związku z informacją, jaką Skarżący uzyskał telefonicznie w dniu 9 października 2012 r., jakoby ciążyło na nim zobowiązanie do uiszczenia należności z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 r. W tym stanie rzeczy potraktowanie jego pisma jako "zarzutów" w rozumieniu art. 33 u.p.e.a. i oddalenie takiego "zarzutu" jako wniesionego po terminie było ze strony organów nadmiernym uproszczeniem, niezwykle krzywdzącym dla Skarżącego. Należy pamiętać, że pisma w postępowaniu administracyjnym kwalifikuje się według treści (art. 222 k.p.a.) i według treści należało zakwalifikować pismo Skarżącego. Sąd podkreśla, że obowiązkiem organu egzekucyjnego jest - na każdym etapie postępowania egzekucyjnego – czuwanie nad tym, by nie dochodziło do egzekucji należności przedawnionych. Konsekwencją takiego ustalenia jest obowiązek organu umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wynika to wprost z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub "wygasł z innego powodu". Owo wygaśnięcie z innego powodu niż brak wymagalności, czy umorzenie to właśnie przypadek przedawnienia. O umorzenie postępowania egzekucyjnego zobowiązany może wnosić na każdym etapie sprawy egzekucyjnej, może o to wnosić także wierzyciel, a także – i przede wszystkim – powinien to badać organ egzekucyjny z urzędu, który w razie stwierdzenia ku temu podstawy z urzędu powinien wydać postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 59 § 4 u.p.e.a., postanowienie to wydaje się także na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela. Jak z tego wynika, zarzut przedawnienia może być kwalifikowany w postępowaniu egzekucyjnym nie tylko jako zarzut w rozumieniu art. 33 u.p.e.a., ale także jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie (art. 59 § 3 i 4 w związku z § 1 pkt 2 u.p.e.a.) – i tak należało zakwalifikować wniosek Skarżącego w rozpoznanej prawie. Kwalifikacja tego wniosku jako zarzutów i ich oddalenie z uwagi na upływ terminu na ich wniesienie stanowiło naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 34 § 4 w związku z art. 33 i art. 29 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) i dlatego Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a., a w ramach stosowania środków mających na celu usunięcie naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) – uchylił również postanowienie je poprzedzające. W ponownie prowadzonym postępowaniu wniosek Skarżącego należy rozpoznać jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia. Kwestia przedawnienia była nieweryfikowalna przez Sąd z uwagi na brak materiału dowodowego w tym zakresie. Organ będzie musiał zbadać, czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2005 r., a więc ustalić: 1) kiedy doręczono decyzję ustalającą – jeśli w 2010 r. – początek biegu terminu przedawnienia należy liczyć od tego roku, jeśli z decyzji wynika, że w tym roku upływał termin płatności podatku; jeśli później – od końca roku kalendarzowego, w którym doręczono decyzję i kiedy to upływał termin płatności (art. 70 § 1 O.p.); 2) czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia – pamiętając, że bieg ten przerywa zastosowanie środka egzekucyjnego (wymienionego w art. 1a pkt 12a u.p.e.a.), o którym podatnik został powiadomiony (art. 70 § 4 O.p.); 3) jeśli nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego, a więc i przerwania biegu przedawnienia – postępowanie egzekucyjne należy umorzyć (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), jeśli natomiast doszło – i organ ustali to ponad wszelką wątpliwość – będzie mógł dopiero wtedy wydać postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że już wcześniej postępowanie to zakończyło się efektywnie (przez ściągniecie należności). W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 210 § 2 p.p.s.a. w wysokości obejmującej wpis od skargi.