III SA/Wa 3733/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – A.P. , reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu poniesienie kosztów w jakimkolwiek zakresie. Wyjaśnił, że działania prokuratury i organów skarbowych doprowadziły do tego, że na jego majątku ustanowiono hipotekę przymusową, a dochody rodziny spadły do poziomu, w którym z trudem reguluje ona stałe wydatki i zobowiązania. Skarżący wskazał również, że poza wpisem w niniejszej sprawie ciążą na nim również wpisy dotyczące innych spraw w podatku dochodowym i podatku VAT. Argumentował, że jest ofiarą przestępców i organów skarbowych, które od niego postanowiły ściągnąć wyłudzone podatki. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Jest właścicielem mieszkania o pow. 42 m² oraz działek rolnych (małżeńska wspólność). Na wszystkich składnikach majątku ustanowiono hipotekę przymusową. Skarżący posiada oszczędności w wysokości 2.000 zł. Jedyny dochód rodziny stanowi dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego w wysokości 2.500 zł. Miesięczne zobowiązana rodziny to: 580 zł – opłaty za mieszkanie, 200 zł – prąd i gaz, 300 zł – przedszkole, 300 zł – szkoła, 140 zł – polisy, 200 zł – zajęcia dodatkowe dzieci, 200 zł – rachunki telefoniczne, 180 zł – spłata pożyczki, ok. 1.500 zł wyżywienie i podstawowe potrzeby. Do wniosku skarżący załączył zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego dotyczące E. Sp. z o.o., postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym oraz tytuły wykonawcze. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano skarżącego do: nadesłania zeznań podatkowych skarżącego oraz jego żony za 2015 r., wskazania i udokumentowania wysokości przychodów (dochodów i kosztów) uzyskanych przez żonę skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2016 r., wskazania i udokumentowani wysokości dochodów uzyskach przez skarżącego w 2016 r. oraz wyjaśnienia, od kiedy skarżący nie uzyskuje dochodów, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego i jego żony za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków rodziny skarżącego (w tym na wyżywienie, utrzymanie domu/mieszkania, opłaty za media, wynagrodzenie pełnomocnika, kredyty i pożyczki, leczenie i inne niezbędne) wraz ze wskazaniem źródła pokrycia tych wydatków (zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków) a także wyjaśnienia z jakich źródeł dochodów pokrywają różnicę pomiędzy wykazanymi dochodami i wydatkami (która zgodnie z wnioskiem wynosi 1.600 zł). W odpowiedzi nadesłano zeznania podatkowe skarżącego i jego żony za 2015 r., oświadczenie księgowego dotyczące dochodów żony skarżącego za 2016 r., wydruk z podatkowej księgi przychodówi rozchodów, PIT-11 za 2016 r., wyciągi z rachunków bankowych. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że z dokumentów tych wynika, że średnia miesięczna wysokość dochodów netto skarżącego w 2016 r. wyniosła 2.658,07 zł, a jego żony 1.441,21 zł. Od 20 grudnia 2016 r. Skarżący nie uzyskuje dochodów w związku z zajęciem rachunku bankowego E. Sp. z o.o. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Odnosząc się do argumentacji skarżącego i dokumentów nadesłanych w toku postępowania referendarz sądowy nie kwestionuje tego, że sytuacja finansowa skarżącego jest skompilowana (zwłaszcza z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne). Być może, w istocie skarżący nie dysponuje środkami na uiszczenie całości wpisu sądowego, który w sprawie wynosi 7.493 zł, zwłaszcza, że w trzech kolejnych sprawach skarżącego zarejestrowanych w tut. Sądzie wpisy te są w podobnych wysokościach (ok. 5-6 tyś). Niemniej jednak, ewentualny brak środków w takiej wysokości, nie oznacza automatycznie, że skarżący w ogóle nie może ponieść żadnych, kosztów sądowych. Przy czym, aby dokonać oceny, na jakim ewentualnie poziomie skarżący mógłby partycypować w kosztach wszczętego postępowania, referendarz sądowy musi dysponować rzetelnymi i spójnymi oświadczaniami i dokumentami dotyczącymi sytuacji finansowej skarżącego, czego w sprawie zabrakło. W pierwszej kolejności, referendarz sądowy zauważa, że dokumenty nadesłane w toku postępowania przeczą oświadczeniom skarżącego o braku możliwości poniesienia przez niego kosztów w jakimkolwiek zakresie oraz o uzyskiwaniu dochodów, które z trudem wystarczają na regulowanie stałych wydatków i zobowiązań. Zauważyć bowiem należy, że żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której w 2016 r. uzyskała przychód w wysokości 86.071,32 zł, co daje miesięczny przychód na poziomie 7.172,61 zł. Z kolei dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. O tym, że sytuacja finansowa rodziny Skarżącego, nie jest aż tak trudna świadczy również wygospodarowanie środków na wyjazd świąteczno – sylwestrowy do W. , co potwierdzają wydatki za hotel i usługi gastronomiczne (zob. wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz wyciągi z rachunków bankowych) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (4.000 zł 07.11.2016 r. – usługi prawne), a także oszczędności w wysokości 2.000 zł. Ponadto, jeszcze w październiku 2016 r. obroty na jednym tylko z rachunków skarżącego wyniosły ponad 36 tyś zł. Jest to niezrozumiale, bowiem skarżący zadeklarował miesięczne dochody (w 2016 r.) jedynie na poziomie 2.658,07 zł (zob. pismo pełnomocnika z 19 stycznia 2017 r.). We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF skarżący (odmiennie niż w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 3654-3655/16) oświadczył, że nie uzyskuje żadnych dochodów. W piśmie procesowym z 19 stycznia 2017 r. pełnomocnik doprecyzował, że dochodów tych skarżący nie uzyskuje od 20 grudnia 2016 r. tj. od dnia zajęcia rachunku bankowego E. . W tym miejscy warto wskazać, że do spraw o sygn. akt III SA/Wa 3654-3655/16 skarżący złożył zaświadczenie o zarobkach, z którego wynika, że zatrudniony jest na 1/8 etatu na stanowisku handlowca w E. Sp. z o.o. ze średnim wynagrodzeniem za ostatnie trzy miesiące w wysokości netto 241,61 zł. Jak wynika z wpisu w KRS, skarżący jest prezesem zarządu E. Sp. z o.o. Składając oświadczenia w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 3654-3655/16, ani skarżący, ani jego pełnomocnik nie wskazywali na okoliczności zaprzestania uzyskiwania dochodów z tego źródła, mimo że odpowiedź na wezwanie we wszystkich sprawach (pisma pełnomocnika z 19 stycznia 2017 r.) była z tej samej daty. Ponadto, okoliczność utraty źródła dochodów nie stanowiła dla rodziny skarżącego okoliczności uniemożliwiającej chociażby poniesienie wydatków związanych z wyżej wskazanym wyjazdem w góry. Tym samym, okoliczność zaprzestania uzyskiwania dochodów z E. Sp. z o.o. zdaje się nie mieć aż tak istotnego wpływu na sytuację finansową rodziny skarżącego. Przede wszystkim jednak największe wątpliwości budzą operacje na rachunkach bankowych skarżącego i jego żony. Skarżący dokonuje bowiem licznych zasileń konta (przelewów na inne rachunki własne oraz na rachunek spółki E. , wpłat własnych), przy czym, mimo wezwań nie przedstawił wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków. Chodzi np. o rachunek kończący się numerami ***[...], z którego przelewano środki w wysokość m.in.: 9.000 zł (03.10.2016 r.), 6.100 zł (04.10.2016 r.), 230 zł (05.102016 r.), 2.470 zł (05.10.2016 r.), 6.780 zł. (08.10.2016 r.), 1.756 zł (12.10.2016 r.). Odnośnie żony skarżącego nadesłano tylko jeden wyciąg z rachunku bankowego, a jak wynika z analizy transakcji, żona skarżącego również dokonuje przelewów pomiędzy swoimi rachunkami 2.000 zł (02.11.2016 r.), 2.000 zł (16.11.2016 r.), 1.500 zł (03.12.2016 r.), 3.000 zł (22.12.2016 r.). W ocenie referendarza sądowego nieścisłości, które wynikają ze złożonych oświadczeń nie pozwalają na ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Referendarz sądowy nie jest bowiem w stanie ustalić ile w rzeczywistości wynoszą miesięczne dochody rodziny skarżącego. Przy czym jeszcze raz należy podkreślić, że referendarz sądowy nie twierdzi, że skarżący dysponuje środkami na poniesienie pełnych kosztów we wszystkich sprawach zawisłych przed tut. Sądem, niemniej jednak na pewno nie jest tak jak twierdzi skarżący, że nie jest on w stanie ponieść tych kosztów w jakimkolwiek zakresie. Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie –powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Skoro w rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny i wyczerpujący swojej sytuacji finansowej brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w której się znajduje wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej jest w takiej sytuacji pochopne przerzucenie całości ciężaru poniesienia kosztów ze skarżącego na Budżet Państwa, tym samym ogół obywateli. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.