III SA/Wa 3735/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia 1) zwolnić skarżącą od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca – E. N. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jej obecne dochody nie pozwalają na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.870 zł. Z oświadczeń Skarżącej wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Nie posiada nieruchomości. Ma zaległość w podatku dochodowym na kwotę 93.4820 zł oraz kredyty w łącznej wysokość 27.055 zł. Do swojego majątku zaliczyła jedynie samochód osobowy marki [...] z 2001 r. o wartości 5.000 zł. Skarżąca oświadczyła, że uzyskuje dochód z działalności gospodarczej w wysokości 4.000 zł, a jej mąż z tytułu emerytury w wysokości 1.000 zł. Miesięczne zobowiązania małżonków to: 860 zł raty kredytów, 1.000 zł czynsz, 800 zł koszty utrzymania domu, 400 zł leki, 2.000 zł wyżywienie. W toku postępowania Skarżąca nadesłała m.in.: decyzję o przyznaniu emerytury dotyczącą męża Skarżącej, wyciągi z rachunków bankowych, roczne obliczenie podatku PIT-40A za 2016 r., zeznanie PIT-36 za 2016 r., deklaracje VAT-7, wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącej oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 1.870 zł. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącą wynika, że łączny dochód małżonków wynosi 5.000 zł. Z kolei miesięczne zobowiązania i wydatki rodziny kształtują się również na poziomie 5.000 zł, z uwzględnieniem obciążeń kredytowych. Referendarz sądowy zauważa, że jak wynika z nadesłanych dokumentów, Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu uzyskuje dochody w wysokości od ok. 7.000 zł (styczeń 2017 r.), poprzez ok. 5.000 (marzec, maj, lipiec, sierpień 2017 r.), ok 2.000 zł (kwiecień i październik 2017 r.), do ok. 900 zł (w czerwcu 2017 r.), za grudzień 2017 r. odnotowano natomiast stratę -353,71 zł. Średni miesięczny dochód Skarżącej z działalności w 2017 r. wyniósł ok. 3.800 zł. Z nadesłanych dokumentów wynika również, że mąż Skarżącej uzyskuje emeryturę w wysokości ok. 1.000 zł. Przy czym z uwagi na zajęcie rachunków bankowych przez urząd skarbowy, sytuacja finansowa Skarżącej jest trudna. Skarżąca korzysta ze wsparcia finansowego matki. W ocenie referendarza sądowego, powyższe okoliczności świadczą o tym, że uiszczenie przez Skarżącą wpisu w wysokości 1.870 zł może stanowić uszczerbek w utrzymaniu koniecznym. W związku z powyższym, sytuacja finansowa Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi. Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, że Skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja finansowa dawała podstawy do zwolnienia jej z ponoszenia kosztów sądowych w całości. Zauważyć bowiem trzeba, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Rodzina Skarżącej dysponuje natomiast stałym miesięcznym dochodem na poziomie ok. 4.000 – 5.000 zł. W konsekwencji, w ocenie referendarza sądowego, mimo aktualnych trudności firanowych, przy poczynieniu chociażby niewielkich oszczędności Skarżąca ma możliwość częściowego partycypowania w kosztach wszczętego postępowania. Możliwości te referendarz ocenił na kwotę 500 zł. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.