III SA/Wa 3759/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 29 stycznia 2018 r. w sprawie ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie starszego referendarza sądowego A.K. (zwana dalej: "Skarżącą") wystąpiła w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do podania dodatkowych informacji oraz złożenia dokumentów dotyczących jej sytuacji materialnej, Skarżąca nadesłała wypełniony jedynie częściowo formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). Skarżąca nie przekazała natomiast żadnych dokumentów i informacji wymienionych w wezwaniu referendarza sądowego. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując w uzasadnieniu, że nie wykazała ona spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a." Pismem z dnia 19 lutego 2018 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. orzeczenia starszego referendarza sądowego, zarzucając naruszenie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca wskazała, że wbrew twierdzeniom referendarza sądowego, wykazała ona że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w żadnej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem Skarżącej postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 29 stycznia 2018 r. odpowiada prawu oraz zostało wydane w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Referendarz sądowy słusznie zauważył, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Zdaniem Sądu powyższa konkluzja jest zasadna i ma oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, iż strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten przenosi wprost na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, a informacje pochodzące od strony, które dotyczą jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające - do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym przepis art. 255 p.p.s.a. Niezastosowanie się przez wnioskodawcę do tego wezwania powoduje, że materiał dowodowy, co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku, przy równoczesnym ograniczeniu się do stwierdzenia o braku majątku, które to stwierdzenie uznane zostało przez Sąd za niewystarczające, uniemożliwia uwzględnienie wniosku. W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu powyższym przepisem i wezwał Skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów, wskazując szczegółowo ich rodzaje. Jednakże Skarżąca nie wykonała tego wezwania, ograniczając się nadesłania częściowo wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) – wypełniono pierwszą stronę tego formularza oraz podpisano formularz. Skarżąca nie przekazała natomiast żadnych dokumentów i informacji wymienionych w wezwaniu referendarza sądowego. Jak już wcześniej wskazano, kwestia pełnego określenia sytuacji majątkowej strony wnioskującej o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest bardzo istotna dla oceny możliwości finansowych tej strony, bowiem tylko pełne zobrazowanie sytuacji majątkowej pozwala na dokonanie obiektywnej oceny. Brak współpracy Skarżącej przy ustalaniu jej sytuacji finansowej uniemożliwia w chwili obecnej uznanie zasadności złożonego przez nią wniosku. Należy też podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 i z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżącej zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca nie spełniła bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.