III SA/Wa 3779/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia 1) zwolnić skarżącą od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł (sto złotych), 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca – E. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada oszczędności. Uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 500 zł brutto oraz z emerytury w wysokości 1.439 zł netto. Miesięczne zobowiązania Skarżącej to: czynsz 200 zł, wyżywienie 800 zł, prąd, gaz 100 zł, telefon 20 zł, rata pożyczki 400 zł, woda 100 zł. Do swojego majątku Skarżąca zaliczyła dwa mieszkania: o pow. 17 m² oraz 40 m². W jednym mieszkaniu mieszka Skarżąca, a w drugim, po śmierci córki – wnuk Skarżącej. W toku postępowania Skarżąca wyjaśniła, że w grudniu 2017 r., po zajęciu emerytury przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. , uzyskała świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto. Od stycznia 2018 r. Skarżąca uzyskuje wyłącznie świadczenie emerytalne. Skarżąca oświadczyła, że w okresie od lipca 2016 r. do chwili obecnej poniosła koszty wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 900 zł. Obecnie po zajęciu emerytury jest w trudnej sytuacji. Wspomagają ją finansowo wnuk oraz znajomi zmarłej córki. Skarżąca nadesłała PIT-40A za 2016 r., zaświadczenie o wysokości emerytury, wyciągi z rachunku bankowego, kopie rachunków za media i opłaty za mieszkanie. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącej oraz jej zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 1.500 zł. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącą wynika, że aktualnie jedynym jej dochodem jest emerytura, która po potrąceniu, wynosi 1.007,83 zł netto miesięcznie. Skarżąca nie posiada oszczędności, ani majątku, który mogłaby spieniężyć. Korzysta ze wsparcia finansowego wnuka oraz osób trzecich. W związku z powyższym, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja finansowa skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi. Skarżąca wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, że Skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja finansowa dawała podstawy do zwolnienia jej z ponoszenia kosztów sądowych w całości. Zauważyć bowiem trzeba, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Skarżąca natomiast uzyskuje wprawdzie niewysokie, ale stałe dochody z tytułu emerytury. Ponadto sytuacja finansowa Skarżącej uległa znacznemu pogorszeniu dopiero od stycznia 2018 r. Wcześniej Skarżąca uzyskiwała wyższe dochody – ok. 1.700 zł netto, co dawało możliwość chociaż symbolicznego partycypowania w kosztach wszczętego postępowania. Warto również zauważyć, że mimo trudnej sytuacji finansowej, Skarżąca była w stanie zgromadzić środki na wynagrodzenie pełnomocnika, a wydatek ten nie ma pierwszeństwa przed należnym w sprawie wpisem sądowym. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy uznał za zasadne zwolnienie Skarżącej od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Jednocześnie, referendarz sądowy za przedwczesne uznał zwalnianie Skarżącej z kosztów sądowych, które mogą ewentualnie pojawić się na dalszych etapach postępowania. Skarżąca nie jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek środków finansowych. Ponadto, sytuacja finansowa Skarżącej może ulec poprawie, w związku z chociażby ponownym podjęciem zatrudnienia. Gdyby się tak jednak nie stało, na kolejnych etapach postępowania, Skarżąca może ponownie zwrócić się o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.