III SA/Wa 3783/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi W. i A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący W. i A. S. zwrócili się o zwolnienie od opłaty sądowej od skargi, powołując się m. in. na zły stan zdrowia. Do majątku zaliczyli dom do kapitalnego remontu oraz działkę rekreacyjną w K. obciążoną hipoteką. Skarżący podali, że utrzymują się z emerytur wynoszących łącznie 2.400 zł. Wśród wydatków wymienili: podatek od nieruchomości (100 zł), opłaty za energię elektryczną (250 zł), wywóz śmieci (52 zł), gaz (148 zł), wodę i ścieki (200 zł), leki (600 zł), żywność (750 zł), telefon (100 zł), środki czystości i inne (200 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnili, że ciąży na nich zobowiązanie z tytułu: kredytu na dom (1.250.000 zł), podatku od towarów i usług (1.738.000 zł), podatku od nieruchomości położonej w K. . Skarżący wskazali, że z racji posiadania tej nieruchomości nie osiągają żadnego dochodu. Działka ta zajęta jest przez komornika i prowadzona jest w stosunku do niej egzekucja. Skarżący przesłali odcinki świadczeń emerytalnych, rachunki obrazujące wydatki, zeznanie podatkowe, wyciągi bankowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. W niniejszej sprawie Skarżący ubiegają się o zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 100 zł, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jakkolwiek referendarz sądowy nie neguje tego, iż sytuacja materialna i zdrowotna Skarżących jest trudna, to jednak uznał, że nie wyjaśnili oni kluczowej - z punktu widzenia powyższej przesłanki – kwestii ciążącego na nich pokaźnego zobowiązania kredytowego. Skarżący ujawnili mianowicie, że obie posiadane nieruchomości są obciążone hipoteką. O ile jednak w przypadku działki położonej w K. wskazali, że jest ona zajęta przez komornika i prowadzona jest w stosunku do niej egzekucja, o tyle wyjaśnień takich zabrakło w przypadku domu w R. . Skarżący podali jedynie, że "kredyt na domu" w wysokości 1.250.000 zł jest "do spłacenia". W efekcie nie wiadomo czy kredyt ten jest spłacany terminowo, a jeśli tak to jakie jest źródło jego finansowania. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że Skarżący utrzymują się z emerytur wynoszących łącznie nieco ponad 2.100 zł. Dochód ten przeznaczany jest zasadniczo na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, w tym związanych z poratowaniem zdrowia. Skarżący nie wskazali też i nie udokumentowali jakoby kredytu na dom nie spłacali. Badanie sprawy w przedmiocie prawa pomocy nie polega na analizie spełnienia przez wniosek określonych kryteriów formalnych, ale na merytorycznym ustaleniu zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy i podjęciu na tej podstawie określonego rozstrzygnięcia. Skarżący, nie przedstawiając precyzyjnych informacji w powyższym zakresie, w istocie uniemożliwili referendarzowi sądowemu poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżący nie wykazali, iż ich wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.